‘Diaspora Erivan’dan daha mı az rasyonel?’

BAHAR BAKIR Ankara

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nde kabul edilen “1915 tasarısı”, Ermenistan ile diaspora Ermenileri arasındaki öncelik farkını tartışmaya açtı. İşte görüşler: 

İlter Türkmen (eski Dışişleri Bakanı): Ermenistan için Türkiye ile ilişkiler, sınırın açılması, diplomatik ilişkilerin kurulması, ekonomik ilişkilerinin gelişmesi çok önemli. Oysa diaspora için bunlar çok da önem taşımıyor. Diaspora için önemli olan sözde soykırımın sürekli siyasi gündemde bulunması. Dolayısıyla, diaspora daha az rasyonel, oysa Ermenistan’dakiler gayet rasyoneller diyebiliriz. Ermenistan’daki Ermeniler için bu tasarının geçmesi çok da önemli değildi.

Özdem Sanberk (emekli büyükelçi): Diasporayı da Ermenistan’daki Ermenileri de birbirine bağlayan ortak payda, soykırım ütopyası. Ancak, çoğunluk daha reel davranmaya çalışıyor. Ermenistan’daki Ermeniler için protokollerin önemi diasporaya göre çok fazla. Ama, bu, soykırımın arka plana atılması anlamına gelmiyor tabii.

İnal Batu (emekli büyükelçi): Diaspora için sözde soykırım ve bu tasarı konusu, ulusal kimliklerini korumayı sağlayan bir unsur.  Ermenistan’dakiler gibi yoksul ve kuşatılmış değiller. Ermenistan için de soykırım, Ağrı dağı konuları elbette hayati derecede önemli. Ama Türkiye ile kurulacak ilişkilerin getirisi onları daha ılımlı, daha yumuşak davranmaya itiyor. Diasporanın tuzu kuru diyebiliriz. Diaspora için Karabağ sorunu diye bir sorun da yok. Diasporanın protokol deyince aklına sözde soykırım, Ermenistan’daki Ermenilerin ise sınır geliyor.

Nüzhet Kandemir (emekli büyükelçi): Diaspora ile Ermenistan’daki Ermeniler arasında algı farkı öteden beri mevcut. Diaspora için bu tasarının komiteden geçmesi bir başarı. Ermenistan’daki Ermeniler’in uzun vadeli menfaatleri açısından ise bu çok fazla bir şey ifade etmiyor. Ermenistan’ın derdi Türkiye’yle ticaretin gelişmesi, sınırın açılması vb. Bunlar daha öncelikli. Ancak, Ermenistan’ın da eli kolu bağlı. Çünkü, diasporadan maddi anlamda ciddi bir destek geliyor.

Kaya Toperi (emekli büyükelçi): Karar, hem Ermenistan hem de diaspora tarafından alkışlanan bir karar. Ermenistan Anayasa Mahkemesi’nin protokollerle ilgili aldığı karar da bunun çok açık göstergesi. Ben diaspora ve Ermenistan arasında fazla bu konuda fark görmüyorum.