“Her Güne Bir Soru”

YKY Doğan Kardeş Kitapları dizisinden ilginç bir kitap daha yayımlandı. Alexandra Pasteris’in yazdığı; R. Saillard, L. Richard ve S. Bessard adlı üç ressamın resimlediği bu ilginç kitap, her güne, çocukların çok merak edeceklerini düşündüğü bir soru koymuş. Ben de size, bu hafta için buradan yedi soru seçtim ve yanıtlarını da yazdım. Güzel baskılı, görselliğiyle de insanı büyüleyen bu kitabı çok seveceğinize, her gün bir soruyu okumak için beklemeyeceğinize, elinize aldığınız gün bütün soruları ve yanıtlarını okuyacağınıza bahse girerim! İşte size, yedi soru, yedi yanıt...

Hayvanlar neden kulaklarını oynatır?   
Kulağın kepçe kısmı, hayvanlarda çok değişik yönlere hareket edebilir. Hayvanlar kulaklarını çok kolaylıkla oynatabildikleri için onları ses toplayıcı olarak kullanırlar. Çok gelişmiş bir duyma yetisi sayesinde, hayvan çevresindeki sesleri hızla ve kolayca tespit eder. Bu seslerin niteliğine göre
anında tepki gösterir. 

Yankı nedir?
Kısa bir ses ya da ses dalgası, kayalık gibi sert bir engelle karşılaştığında kaynağına geri döner. Ses, havada saniyede 340 metre hızla yol alır. Bir kayalığa 170 metre uzaklıkta durduğumuzda sesin yankısını yaklaşık bir saniye sonra duyarız. Daha kısa bir mesafede sesin yankısı çok çabuk geri döner. Bize, ağzımızdan çıkan ses uzuyormuş gibi gelir. 

Neden bazı hayvanları kışın göremeyiz?
Mevsim değişince, hayvanlar da doğaya ayak uydurmak zorunda kalır. Soğuk, kar, yiyecek bulamamak bazı hayvanların saklanmasına ya da yiyecek bulmak için soğuktan korunmak için başka bölgelere gitmesine sebep olur.

Yapraklar sonbaharda niçin renk değiştirir?
Yaprağın suya, havaya ve ışığa ihtiyacı vardır. Sonbaharda, köklerden gelen su az olduğu için yapraklara kadar ulaşmaz. Yapraklara yeşil rengini veren ve ağacın gerek duyduğu besini sağlayan klorofil, su eksikliği nedeniyle yok olur. Yapraklar sarı, kırmızı, kahverengi, turuncu renk alır. Ağaç, susuz kalmamak için yapraklarını döker. Kışı dinlenerek geçirir.

Yumurtalar çok kaynatıldıklarında neden katılaşır?
Yumurta beyazı ya da albümin, yapışkan ve kaygan bir maddedir. Yumurta beyazı pişirildiğinde sertleşir, akışkanlığını yitirir ve katı duruma gelir. Yağlı bir sıvı olan sarı bölüm ise daha yavaş sertleşir. Rafadan bir yumurta yapmak için, suda üç dakika kaynatmak yeter. Kayısı kıvam için biraz daha fazla kaynatılan yumurta sarısı daha kaymaksı olur. Katı yumurtada ise sarı da katıdır.

Neden, “Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır” denir?
Bu atasözü bize tedbirli olmamızı hatırlatır. İlkbaharın güneşli güzel günlerini görünce, kışlıkları kaldırıp daha ince giysiler giymek isteriz. Ama yılın bu zamanlarında hava hâlâ değişkendir ve ancak mayıs ayında yaz sıcakları başlar. Daha önce ani ısı değişikliklerine, soğuklara yakalanmak mümkündür.

Tavuklar uyuduklarında neden düşmez?
Kuşlar genelde ağaçlarda tüneyerek yaşarlar. Tavuk uçamaz, fakat kuşlardaki gelişmiş denge hissi onda da vardır. Dengesini, kulakları, kasları, beyni arasındaki ilişki sağlar. Refleks halini alan bu hareket, düşmeye karşı otomatik bir korumadır.