Demirel'den zirve lobisi
CUMHURBAŞKANI Süleyman Demirel, Lizbon'da yapılan AGİT zirvesinde gerçekleştirdiği görüşmelerde kulis yaptı. Demirel, Bosna - Hersek Cumhurbaşkanı ile yaptığı görüşmede Bosna - Hersek, Hırvatistan, Türkiye arasında önümüzdeki günlerde bir zirve yapılması konusunu ele alırken, Arnatvutluk Cumhurbaşkanı ile yaptığı görüşmede de doğu - batı karayolu projesine katılan ülkeler arasında da bir zirve düzenlenmesi önerisinde bulundu.
Barçın YİNANÇ - LİZBON
Demirel, dün Lizbon'da gerçekleştirdiği temasları çerçevesinde Bosna - Hersek Cumhurbaşkanı İzzetbegoviç'le sabah kahvaltısında biraraya geldi. Demirel, bu aşamada yarar görülmesi durumunda Bosna - Hersek, Hırvatistan ve Türkiye arasında mevcut olan üçlü danışma mekanizmasının işletilebileceğini bu çerçevede üç ülke lideri arasında Türkiye'de bir zirve toplantısı düzenlenebileceğini söyledi. İzzetbegoviç'in böyle bir zirve toplantısı yapılmasının yararlı olacağını bildirmesi üzerine, Hırvatistan'la yapılacak danışmaların ardından zirvenin hazırlık çalışmalarının başlatılması kararı alındı.
Demirel, daha sonra Romanya'nın yeni seçilen Cumhurbaşkanı Emil Constantinescu'nun yanı sıra, Arnavutluk Cumhurbaşkanı Sali Berişa ve Moldova Cumhurbaşkanı Mirça Snegur ile görüştü.
Demirel, Arnavutluk'un Adriyatik kıyısındaki Dures limanını Makedonya ve Bulgaristan üzerinden İstanbul'a bağlayacak olan Batı - Doğu otoyolu projesinin canlandırılması gerektiği üzerinde önemle dururken, Arnavutluk Cumhurbaşkanı ile yaptığı görüşmede projeye ivme kazandırmak amacıyla katılımcı ülkelerin (Arnavutluk, Bulgaristan, Makedonya, Türkiye, İtalya) devlet başkanları düzeyinde zirve düzenlenmesini önerdi. Demirel'in önerisinin Berişa tarafından desteklendiği bildirildi.
Öte yandan Türkiye'nin evsahipliğine aday olduğu gelecek AGİT zirvesinin ne zmaan ve nerede yapılacağı konusunda Lizbon'da karara varılamadı. Zirvenin hangi aralıklarla ve nerede yapılacağının belirlenmesi konusunda görüş ayrılıklarının bulunması nedeniyle kesin bir karar alınamadığı öğrenildi. Bazı ülkeler şimdiye kadar olduğu gibi zirvelerin iki yılda bir yapılmasını isterken, bazı ülkeler de bu sürenin üç ya da dört yıla çıkarılmasını önerdi. Bir diğer grup ülke de, zirvelerin ihtiyaç duyulduğu zaman yapılmasını savundu.
Öte yandan zirvenin düzenleneceği yerle ilgili olarak da, tüm zirve toplantılarının AGİT'in merkezi olan Viyana'da düzenlenmesi, ya da dönem başkanlığını yürüten ülkenin ev sahipliği yapması önerileri ortaya atıldı. Ancak bu öneriler üzerinde uzlaşma sağlanamaması üzerine konunun 1997'de Kopenhang'da yapılacak Bakanlar toplantısında karara bağlanması görüşü benimsendi. Türkiye'nin gelecek zirveye ev sahipliği yapmak istediği Lizbon zirvesinin sonuç bildirgesinde kayda geçirildi. Bu arada İskandinav ülkelerinin Türkiye'deki insan hakları ihlalleri nedeniyle İstanbul'a itiraz ettikleri öğrenildi.