Bugün İnsan Hakları Günü
48 yıl önce İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ni imzalayan Türkiye, hala kişisel - siyasal haklarla çocuk ve dayanışma hakları sözleşmelerini imzalamadı
Zeynep ÇETİNKAYA
Türkiye, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ni 1949'da imzalamış olmasına karşın bu beyannamenin tamamlayıcısı olan "Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi" ve "Dayanışma Hakları Sözleşmesi"ni imzalamadı. Her iki sözleşme de halkların hakları, ana dilde eğitim ve öğrenimle ilgili hükümler içeriyor. Türkiye, aynı nedenlerle "Çocuk Hakları Sözleşmesi"ne de çekinceler koyarken idam cezasını yasaklayan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ek altı nolu protokolü de imzalamamış bulunuyor. Türkiye Cumhuriyeti yasalarının 30'u aşkın yasa maddesinde idam cezası varlığını koruyor.
Uluslararası Af Örgütü, geçen günlerde yayınladığı 1980'den bu yana Türkiye'nin insan haklarını yorumladığı raporda, Türkiye'de polisin uyguladığı işkence ve kötü muamelelerin `rutin' olduğu belirtildi.
Türkiye'nin 1996'da insan hakları siciline yazılan kara leke ise cezaevlerinde açlık grevi sonucu yaşanan ölümler oldu. Cezaevlerindeki uygulamaları ve eski Adalet Bakanı Mehmet Ağar'ın genelgelerini protesto etmek için tutuklu ve hükümlülerin başlattıkları açlık grevi tam 69 gün sürdü, 12 kişi yaşamını yitirdi.
İNSAN HAKLARI RAPORU
Faili meçhul cinayetler: 59 ölü, 46 yaralı.
Yargısız infaz ve gözaltında ölüm: 171.
Bombalanan yer sayısı: 95.
Sivillere yönelik eylemler: 109 ölü, 119 yaralı.
İşkence görenler ve işkence iddiaları: 309.
Gözaltında kayıp iddiaları: 191.
Yakılan ve boşaltılan köy sayısı: 67.
Gözaltına alınanlar: 17 bin 604.
Açlık grevi sonucu yaşamını yitirenler: 12
Saldırı sonucu yaşamını yitirenler: 21
Hastalık ve intihar sonucu yaşamını yitirenler: 5
Baskıları protesto için kendini yakan: 3
İhanet ettiği gerekçesiyle arkadaşlarınca öldürülenler: 7
Cezaevlerinde bulunan düşünce suçlusu: 170
Kapatılan dernek - sendika - basın yayın organı: 97
Gözaltına alınan basın emekçileri: 342
Toplatılan gazete - dergi sayısı: 167
Gazeteci ve yazarlara verilen hapis cezası: 164 yıl 10 ay
Gazeteci ve yazarlara verilen para cezası: 9 milyar 401 milyon lira
Gazeteci ve yazarlara istenen hapis cezası: 8 bin 780 yıl 3 ay
Gazeteci ve yazarlara istenen para cezası: 4 milyar 250 milyon lira.