 Kibris'ta en iyi cozumSahin AlpayCLEMENT H. Dodd, Turkiye uzerine uzmanlasan bir ingiliz siyaset bilimci. Turkiye'de rejim ve dis politika uzerine cok sayida eserleri var. Londra Universitesi 'nden emekli olduktan sonra Girne 'ye yerlesti.Profesor Dodd, Kibris sorunu uzerine calisiyor. The Cyprus Issue / Kibris Sorunu (1994, 1996) baslikli kucuk kitabini, konuyla ilgilenen herkese tevsiye ederim. Gecen yaz sonu Milliyet 'e geldi; yaptigi arastirmayla ilgili olarak, baska akademisyen ve gazetecilere sordugu sorulari bana da yoneltti. Dodd'un sorularindan bazilari ve cevaplarimi okurlarimla paylasmak istiyorum. * Kibris sorununa en iyi cozum hangisi? Kibris'ta en iyi cozum, 1960'da bulunan cozumdu. Ne yazik ki, Yunan milliyetcilerinin "Enosis" hayali, bu cozumu yasatmadi. Turkiye'nin askeri mudahalesinden sonra elbette 1974 oncesi fiili duruma donulemez. Ama yetkilerin merkezden cok federe devletlerde oldugu bir federasyonu, en uygun cozum olarak goruyorum. Bunun aksini savunmak bizi etnik ayrilmanin kacinilmaz oldugu sonucuna goturur. Farkli kulturlerden insanlarin birarada yasamalarinin "normal," etnik nefreti korukleyenlerin irkci milliyetciler oldugunu dusunuyorum. Kibris istisna degil. * Eger Guney Kibris, soruna bir cozum saglanmadan AB'ye alinirsa, bu Turkiye icin ne gibi problemler yaratir? Bu oncelikle Kibris Turklerine buyuk bir haksizlik olur. Turkiye'de de islamci ve Turkcu milliyetcilik, Bati ve onun temsil ettigi degerlere dusmanlik fena halde azar. Bundan Turk demokrasisi, dolayisiyla Turk halki ve Bati ittifaki buyuk zarar gorur. Kimse buna kalkismamali. * Eger adada bir cozume ulasilabilirse, KKTC Turkiye'den once AB'ye girmeyi kabul etmeli midir? Eger cozum, Kibris Turklerine Rumlarla esit haklari garanti ediyorsa ve (Turkiye'nin dahil oldugu) uluslararasi guvenceler getiriyorsa, neden olmasin? * KKTC anlasma icin ne gibi tavizler verebilir? Kibris Turk federe devletinin ekonomisine agir zarar getirmemek kosuluyla, toprak tavizleri verilebilir. 1984'te Perez de Cuellar'in getirdigi, (Turkiye'nin etkin garantorlugunu sulandirmaksizin) yabanci kuvvetlerin adadan cekilmesini de iceren oneriler esas alinabilir. Karsilikli taviz olmadan anlasma olamayacagi tabiidir. * Turkiye'de Kibris icin destek ne derece kuvvetli? Cok kuvvetli. Turkiye halkinin buyuk cogunlugu, Kibris Turklerinin kaderinin Rum yonetiminin eline birakilacagi bir cozume asla razi olmaz. Ancak, Turkiye disinda hic bir devletin tanimadigi, ambargo altinda ve Turkiye'nin yardimlarina bagimli bir KKTC 'ni sirtinda tasimaktan da cok memnun oldugu kanisinda degilim. Turkiye'de baski gruplarinin, medyanin, aydinlarin agirlikli bir kesimi Turk - Yunan sorunlarinin cozumunu ictenlikle istiyor. En uzlasmaz olan, (Yunanistan'da da oldugu gibi) milliyetci populizm yarisindaki siyasetciler. Cesitli krizler askerlerin bile daha sorumlu davranabildiklerini gosterdi. Turkiye ve Yunanistan gibi, her ikisi de demokrasiyle yonetilen, tarihlerinde dusmanlik kadar dostluk da olan, pekcok kulturel degeri paylasan, isbirligi yapmalari halinde bundan cok kazancli cikacak iki komsu ulkenin, dunyanin en eski ve cetin uyusmazliklarindan birine taraf olmalarinda akil ve mantik yok. Bunun icin, her iki ulkede de, medyaya, akademisyenlere, is adamlarina, sendikacilara, genel olarak sivil topluma Turk - Yunan sorunlarinin halli icin elverisli zeminler yaratmak, sorunlarin cozumu icin cesaretle fikir ve oneri gelistirmek gorevi dusuyor. Turk - Yunan barisi icin umudumuz, siyasilerde degil sivillerde... Bilkent Universitesi Balkanlar uzmani Doc. Dr. Hasan Unal cozum uretimi cabalarina en iyi ornek. Unal, baris insiyatifinin daha guclu taraf olan Turkiye'den gelmesini oneriyor. Onerisinin temel taslari soyle: Turkiye'nin Ege Ordusu'nu Bati Anadolu'dan cekmesi; Yunanistan'in da deniz sularini hic bir zaman 12 mile cikarmamayi taahhut etmesi; Ege'nin bir sure askeri manveralara kapatilmasi... Unal'a gore Turk - Yunan sorunlarinin cozumune Kibris'tan degil Ankara - Atina ekseninden baslanmali. Unal, gecen yazdan beri hem dunya hem de Yunanistan basininda yankilanan onerilerini yakinda bu sayfada gelistirecek. |
[Ana Sayfa] [Siyaset] [Ekonomi] [Dunya] [Magazin] [Sanat] [Yasam]
[Entellektuel] [Spor] [Kose Yazarlari] [Dizi Yazi] [Egitim]