 Kıbrıs'ta en iyi çözümŞahin AlpayCLEMENT H. Dodd, Türkiye üzerine uzmanlaşan bir İngiliz siyaset bilimci. Türkiye'de rejim ve dış politika üzerine çok sayıda eserleri var. Londra Üniversitesi 'nden emekli olduktan sonra Girne 'ye yerleşti.Profesör Dodd, Kıbrıs sorunu üzerine çalışıyor. The Cyprus Issue / Kıbrıs Sorunu (1994, 1996) başlıklı küçük kitabını, konuyla ilgilenen herkese tevsiye ederim. Geçen yaz sonu Milliyet 'e geldi; yaptığı araştırmayla ilgili olarak, başka akademisyen ve gazetecilere sorduğu soruları bana da yöneltti. Dodd'un sorularından bazıları ve cevaplarımı okurlarımla paylaşmak istiyorum. * Kıbrıs sorununa en iyi çözüm hangisi? Kıbrıs'ta en iyi çözüm, 1960'da bulunan çözümdü. Ne yazık ki, Yunan milliyetçilerinin "Enosis" hayali, bu çözümü yaşatmadı. Türkiye'nin askeri müdahalesinden sonra elbette 1974 öncesi fiili duruma dönülemez. Ama yetkilerin merkezden çok federe devletlerde olduğu bir federasyonu, en uygun çözüm olarak görüyorum. Bunun aksini savunmak bizi etnik ayrılmanın kaçınılmaz olduğu sonucuna götürür. Farklı kültürlerden insanların birarada yaşamalarının "normal," etnik nefreti körükleyenlerin ırkçı milliyetçiler olduğunu düşünüyorum. Kıbrıs istisna değil. * Eğer Güney Kıbrıs, soruna bir çözüm sağlanmadan AB'ye alınırsa, bu Türkiye için ne gibi problemler yaratır? Bu öncelikle Kıbrıs Türklerine büyük bir haksızlık olur. Türkiye'de de İslamcı ve Türkçü milliyetçilik, Batı ve onun temsil ettiği değerlere düşmanlık fena halde azar. Bundan Türk demokrasisi, dolayısıyla Türk halkı ve Batı ittifakı büyük zarar görür. Kimse buna kalkışmamalı. * Eğer adada bir çözüme ulaşılabilirse, KKTC Türkiye'den önce AB'ye girmeyi kabul etmeli midir? Eğer çözüm, Kıbrıs Türklerine Rumlarla eşit hakları garanti ediyorsa ve (Türkiye'nin dahil olduğu) uluslararası güvenceler getiriyorsa, neden olmasın? * KKTC anlaşma için ne gibi tavizler verebilir? Kıbrıs Türk federe devletinin ekonomisine ağır zarar getirmemek koşuluyla, toprak tavizleri verilebilir. 1984'te Perez de Cuellar'ın getirdiği, (Türkiye'nin etkin garantörlüğünü sulandırmaksızın) yabancı kuvvetlerin adadan çekilmesini de içeren öneriler esas alınabilir. Karşılıklı taviz olmadan anlaşma olamayacağı tabiidir. * Türkiye'de Kıbrıs için destek ne derece kuvvetli? Çok kuvvetli. Türkiye halkının büyük çoğunluğu, Kıbrıs Türklerinin kaderinin Rum yönetiminin eline bırakılacağı bir çözüme asla razı olmaz. Ancak, Türkiye dışında hiç bir devletin tanımadığı, ambargo altında ve Türkiye'nin yardımlarına bağımlı bir KKTC 'ni sırtında taşımaktan da çok memnun olduğu kanısında değilim. Türkiye'de baskı gruplarının, medyanın, aydınların ağırlıklı bir kesimi Türk - Yunan sorunlarının çözümünü içtenlikle istiyor. En uzlaşmaz olan, (Yunanistan'da da olduğu gibi) milliyetçi popülizm yarışındaki siyasetçiler. Çeşitli krizler askerlerin bile daha sorumlu davranabildiklerini gösterdi. Türkiye ve Yunanistan gibi, her ikisi de demokrasiyle yönetilen, tarihlerinde düşmanlık kadar dostluk da olan, pekçok kültürel değeri paylaşan, işbirliği yapmaları halinde bundan çok kazançlı çıkacak iki komşu ülkenin, dünyanın en eski ve çetin uyuşmazlıklarından birine taraf olmalarında akıl ve mantık yok. Bunun için, her iki ülkede de, medyaya, akademisyenlere, iş adamlarına, sendikacılara, genel olarak sivil topluma Türk - Yunan sorunlarının halli için elverişli zeminler yaratmak, sorunların çözümü için cesaretle fikir ve öneri geliştirmek görevi düşüyor. Türk - Yunan barışı için umudumuz, siyasilerde değil sivillerde... Bilkent Üniversitesi Balkanlar uzmanı Doç. Dr. Hasan Ünal çözüm üretimi çabalarına en iyi örnek. Ünal, barış insiyatifinin daha güçlü taraf olan Türkiye'den gelmesini öneriyor. Önerisinin temel taşları şöyle: Türkiye'nin Ege Ordusu'nu Batı Anadolu'dan çekmesi; Yunanistan'ın da deniz sularını hiç bir zaman 12 mile çıkarmamayı taahhüt etmesi; Ege'nin bir süre askeri manveralara kapatılması... Ünal'a göre Türk - Yunan sorunlarının çözümüne Kıbrıs'tan değil Ankara - Atina ekseninden başlanmalı. Ünal, geçen yazdan beri hem dünya hem de Yunanistan basınında yankılanan önerilerini yakında bu sayfada geliştirecek. |
[Ana Sayfa] [Siyaset] [Ekonomi] [Dünya] [Magazin] [Sanat] [Yaşam]
[Entellektüel] [Spor] [Köşe Yazarları] [Dizi Yazı] [Eğitim]