Dunya Saglik Orgutu'nden kuresel kriz uyarisi
Bulasici hastaliklar artiyor!
Dunya Saglik Orgutu WHO, 1996 saglik raporunda ciddi bir uyari yapiyor: "Bulasici hastaliklarda dunya capinda bir krizin esigindeyiz. Bundan hic bir ulke muaf kalamayacak. Hic bir ulkenin bu sorunu gozardi etme luksu yok." Orgute gore bulasici hastaliklarda gorulen artisin bir bolumu, buyuk mucadeleyle yenildigi zannedilen eski mikrobik hastaliklarin yeniden bas gostererek yayilma imkani bulmasindan kaynaklaniyor; ozellikle de mikroplarin bazi ilaclara direnc gelistirmesi bunda rol oynuyor. Bir bolum ise, gercekten yeni cikan veya yeni kesfedilen, daha once hic gorulmeyen hastaliklar. Geri gelen eski hastaliklarin basinda malarya, sitma, verem ve kolera goruluyor. Yilda 500 milyon kisinin malaryaya yakalandigini belirten Dunya Saglik Orgutu, veremin de ozellikle kitlesel kentlesme ve kent varoslarindaki sagliksiz yasam kosullariyla birlikte yeniden azdigini, 1995 yilinda 3 milyon kisinin veremden oldugunu kaydetti. Dunya nufusunun ucte biri de halen verem mikrobu tasiyor. Le Monde gazetesinin haberine gore (17 Ocak) Dunya Saglik Orgutu bir zamanlar sadece kirsal kesimde gorulen malarya ve sitmanin da artik kentlere tasindigini kaydettigi raporunda, ABD'de 1984 - 1995 yillari arasinda veba vakalarinin da arttigini ve 13 eyalette veba vakasi goruldugunu belirtti. Ozellikle gelisen ulkelerdeki kentlerde hijyen kosullarinin duzelmemesi, koleranin yani sira grip ve yiyecek zehirlenmesi salginlarini da son yillarda arttirdi. Son yirmi yilda ortaya cikan ve daha cok virus kokenli olan yeni bulasici hastaliklar arasinda ise, AIDS basta geliyor. Bugune kadar 24 milyon kisinin yakalandigi hastaliktan 4 milyon kisi hayatini kaybetti. Dunya Saglik Orgutu AIDS'in 2010 yilina kadar hizli bir artis gosterecegini tahmin ediyor. Dunya Saglik Orgutu, yeni bulasici hastaliklar arasinda hayvanlardan gecen "deli inek" virusu ve Afrika'da gorulen Ebola virusu ile mucadelenin erken basladigini ve bu konuda umitli olduklarini da raporunda kaydetmis. Orgutun verdigi rakamlara gore, dunyada genel olarak olum ve dogum oranlari dusmekle birlikte, 1995'te bes yasin altinda meydana gelen 11 milyon cocuk olumunden 9 milyonu bulasici hastaliktan; 1995'te kaydedilen 52 milyon olumden de %33 gibi bir oran gene bulasici hastalik nedeniyle gerceklesti. Orgute gore halen 5,72 milyar olan dunya nufusunun neredeyse yarisi bulasici hastalik tehlikesiyle karsi karsiya. Ama basari oykuleri de var: Cuzzam artik kamu sagligini tehdit eden bir hastalik degil; kizil ve kizamik olumleri de butun dunyada etkili bir sekilde azaltilabildi. Dunya Saglik Orgutu kamu sagligi alaninda onleyici tedbirlerin mutlaka yogunlastirilmasi gerektigini savunuyor.
|