Fuzelerin anlami ne?
Sorunun askeri asamaya tirmanmadan siyasi girisimlerle kontrol altina alinmasi, gelecekte dunyanin baska yerlerinde fuze santajlarina cesaret vermemesi acisindan da buyuk onem arzetmekte.
Kibris Rum Yonetimi 'nin adaya yerlestirmek istedigi Sovyet yapimi S - 300 fuzeleri Turkiye ile Yunanistan arasinda yeni bir kriz dogurdu. Krize konu olan fuzelerin askeri acidan anlami nedir? Genelkurmay eski baskani Em. Org. Necip Torumtay yorumluyor.
NECiP TORUMTAY
Guney Kibris Rum Yonetimi 'nin fuze siparis girisimleri, beraberinde yeni sorunlar gundeme getirmekte. Degisik ozellikleri olan bu silahlarin, siyasi arenayi da etkilemesi dogaldir. Konuyu once askeri yonu ile ele almak uygun olur.
Yuzyillar boyunca askeri strateji ve onun uygulamasi olan taktik, gelisen yeni silahlarla caga ayak uydurmaya calisti. Silahlarin gelistirilmesinde temel hedef, tahrip gucu, menzil ve ates suratinin arttirilmasi oldu. Her yeni silah, bir sure sonra karsisinda onleyici silahlari ve gerecleri buldu.
2. Dunya Savasi, bir yonu ile silah teknolojisinde bir yarismaydi. Cok kisa bir sure icinde radar, jet savas ucagi ve atom bombasi gibi buluslar savasin seyrini etkiledi. Sonralari gelistirilen Kitalararasi Balistik Fuzeler (ICBM) ile nukleer veya klasik harp baslikli Gudumlu Fuzeler, cok uzak mesafelerdeki hedeflere cok buyuk hizlarla ulasabilmekte ve nokta atisi yapabilmekte. Bu silahlari etkili olarak onleyebilecek silah ve gerecler henuz gelistirilme asamasinda.
Soguk Savas doneminde fuzeler, gelismis silahlar listesinin basinda yer aldi ve ilk kez Korfez Savasi 'nda fiilen sahneye cikarak, hakiki hedeflere karsi kullanildi. Bu savasta Irak, Sovyet yapisi "Scud" lari, ABD de "Tomahawk" fuzelerini kullanarak savasa yeni bir boyut eklediler.
Ancak bu boyut, askeri stratejiyi ve hatta ulkelerin siyasi ve ekonomik stratejilerini etkileyebilecek sorunlar yaratacaga benzemekte. Bu silahlarin dikkati ceken uc ozelligi, bu olasi sorunlara neden olabilir.
(1) Bu fuzelerin bazi turleri, bir hava ussu gibi belirli bir tesise bagli olmayip, mobil olanaklarla degisik, gizli mevzilerden ateslenebilmekte. Dolayisiyle yerleri onceden ve kolaylikla saptanamadigi icin tahrip edilmeleri guc. Korfez savasinda ABD, Scud'larin yerini saptamada ve tahribinde buyuk gucluk cekti.
(2) Fuzelerin ucus suratleri cok yuksek oldugu icin, bunlara karsi kullanilan savunma silahlarinin olanaklari kisitli.
(3) Bu silahlarin satisi uzerinde bugun icin uluslararasi bir kisitlama ve denetim sistemi bulunmadigi icin, herhangi bir ulke bu tur silahlara nispeten kolaylikla sahip olarak bunlari, komsulari uzerinde bir santaj veya tehdit araci olarak kullanabilir.
Komsu bir ulkenin uzun menzilli fuzelere sahip olmasi stratejilerde asagidaki degisikliklere neden olabilir:
* Siyasi gerginlik donemine girildikten sonra, olaylar en kucuk bir bahane ile suratle tirmanarak catismaya veya savasa donusebilir. Buna sebep, her iki muhasim ulkenin, fuze baskinina ugrama endisesi ile ilk darbeyi vurmada on alarak ustunluk saglama dusuncesi olabilir.
* Fuzelerin , dusman ulkenin hava savunma sistemini delme yeteneginin fazla olmasi dolayisiyle savasin ilk asamasinda bazi avantajlar getirir.
* Dolayisiyla bir fuze krizinden sonra baslayacak savasin hedefi, daha ziyade karsi taraf uzerinde kisa surede buyuk hasar yaratmak olur. Ote yandan bu tur silahlari ilk kullanacak taraf, arabuluculuk girisimleri sonucu kisa surede karsi tarafi baris masasina oturtma hesabi yapabilir.
Bu aciklamalar isiginda, bu tur silahlara sahip olacak bir ulkenin, daha guclu hasimlarina kolaylikla meydan okuyabilecegi dusuncesi akla gelebilir. Ancak sunu hatirlamak gerekir ki savas, sadece belli birkac silah turu ile degil, o silahin yaratabilecegi gecici veya yerel basariyi genisletecek askeri ve ekonomik kaynaklarin destegi ile hedefe ulasir.
Bu tur santaj veya tehditlere karsi, siyasi ve askeri alanda etkili onlemler vardir ve Turkiye bunlara sahiptir. Konuya sadece askeri acidan bakildiginda, en etkili onlem, bu gibi tehditlere karsi suratle reaksiyon gosterecek ve gerektiginde degisik alanlarda misli ile mukabelede bulunabilecek hazirliga sahip olmaktir.
Turkiye, 1974 yilinda Kibris 'ta karsilastigi Yunan destekli Rum oldu bittisine ve daha sonra bu tur gelismelere karsi hazirliklarini surekli guncel tuttu. Askerler, devletin genel siyaseti dogrultusunda uzerlerine duseni, ileriye donuk kapsamli calismalarla yerine getirmekte.
Bu arada, Kibris'ta Rumlarin hava ve deniz harekat usleri kurmalari ihtimalinden soz edilmektedir. Kibris'ta bir savas baslatildigi takdirde, bilinen askeri olculere gore adanin tumu muharebe sahasi icinde bulunacagi icin, burada insa edilecek herhangi bir ussun beka sansi azdir. Ayni durum, Anadoluya yakin adalarda uslenebilecek bu tur silah ve savas ucaklari icin de gecerlidir.
Sorunun askeri asamaya tirmanmadan siyasi girisimlerle kontrol altina alinmasi, gelecekte dunyanin baska yerlerinde fuze santajlarina cesaret vermemesi acisindan da buyuk onem arzetmekte.
Turkiye, sergileyecegi serinkanli, gercekci ve olculu dis politik davranis ve girisimleri ile bir taraftan kararli tepkisini gosterirken, ote yandan zorunlu kalirsa yapacagi fiili uygulamalar icin de saglam bir zemin hazirlamis olur.
Sonuc olarak bugun Kibris'ta yaratilmak istenen cirkin senaryoda Rumlar, bir defa daha Yunanlilarin bir "Bizans oyunu" na alet edilmekte. Bu oyuna girisenlerin, onceki tecrubelere bakarak boyle bir macerada odeyecekleri bedelin kendileri icin cok agir olacagini dikkate almali.
|
