genel

Turkiye AB'nin 4. buyuk pazari

Sahin Alpay

Turkiye olabildigince yakin bir gelecekte Avrupa Birligi 'nin tam uyesi olmali. Turk modernlesmesi, bu hedefinden vazgecemez. Bu hedefin onundeki engelleri biliyoruz. Bu engellerin, bir kisim Avrupalilarin "Musluman Turkiye'yi Hristiyan kulubune almama" niyetlerinden ibaret olmadigini da. Bugun Turkiye eger Avrupa'dan uzaklasiyor ise, bunun esas sorumlulugunu kendimizde arayalim.
Uzun yillar "Onlar ortak biz pazar" zihniyetiyle Avrupa butunlesmesine kuskuyla baktik; uzerimize duseni yapmadik. Sonra birden, Avrupa'nin hic bir yerinde gorulmeyen bir enflasyon oranina, yuksek oranda issizlige ve tek kelimeyle utanc verici insan haklari ihlallerine ragmen, AB uyeligine hemen kabul edilebilecegimiz vehmine kapildik.
Avrupa'nin manzarasi kokten degisip, baska ulkeler uyelik sirasinda one gecince, kustuk. Bu arada, AB'nin temsil ettigi tum degerlere yillarca dusmanlik yapan kimselere iktidari teslim ettik.
Turkiye, AB uyeliginden asla vazgecemez. Cunku Turkiye, insan haklarina dayali demokrasi ve sosyal piyasa ekonomisini tum kurum ve kurallariyla yerlestirme hedefinden vazgecemez. Turkiye temel sorunlarinin ustesinden ancak Batili normlari kayitsiz sartsiz tesis ederek gelebilir.
AB ile Gumruk Birligi anlasmasina, cok cesitli gerekcelerle karsi cikildi. Muhalefet cephesi Bati dusmani en radikal islamcilardan, en koyu Bati yandasi liberallere kadar uzandi. Felaket senaryolari cizildi.
GB birinci yilini doldurdu. Manzara ne? Konuyu yakindan takip edenlere gore ozetle su: Doviz krizi, iflaslar, istihdam kaybi olmadi. Devlet buyuk bir gelir kaybina ugramadi. ithalat onemli olcude artti, ama buyuk olcude yatirim mallarina gitti. Dolayisiyla uretim potansiyeli artti. Beklenen yabanci sermaye patlamasi olmadi, ama gecen bir yil Turkiye'de az iktisadi ve (ic ve dis) siyasi belirsizlik yasanmadi. Sonuc: Birinci yili sonunda GB deneyimi "felaket senaryolari" ni andirmiyor.
GB'ne iliskin AB'den gelen bilgilerin ise "felaket senaryosu" ile hic ilgisi yok. AB kaynaklarina gore, 1996'da Turkiye - AB arasindaki ticaret hacmi 33 milyar dolari asti. Turkiye AB'den 21 milyar dolarlik mal ithal etti; AB'ye 12 milyar dolarlik mal ihrac etti.
Bu rakkamlarla Turkiye 1996 yilinda AB'nin 6. buyuk ticaret ortagi oldu. Turkiye, ABD, isvicre ve Japonya'dan sonra AB'nin 4. buyuk pazari. AB'nin ithalat yaptigi ulkeler arasinda ise 13. sirada gelmekte. AB cevreleri 1997'de Turk ekonomisinin daha iyi bir performans gosterecegini umuyor.
Edindigim bilgi ve izlenimler, 1997 yilinda Turkiye - AB iliskilerinde siyasi bakimdan da, gecen yilin tersine, bir yakinlasma; her iki taraftan da iliskileri duzeltme cabasi gorulebilecegi dogrultusunda.
AB - Turkiye Ortaklik Konseyi 29 Nisan'da toplanacak. Toplantida kisa vadede halli guc sorunlar bir tarafa birakilip, iliskilerin ilerletilmesi icin yapilmasi gerekenler ele alinacak. Siyasi diyaloga canlandirilacak.
AB tarafinda bir tutum degisikligi olacagi anlasiliyor. Bunun iki nedeni olabilir. Birincisi siyasi: Turkiye'nin AB'den uzaklasmasindan iki tarafin da hic bir sey kazanmayip, cok sey kaybedeceginin daha iyi gorulmesi. ikincisi, ekonomik: GB ile birlikte Turkiye AB'nin 4. buyuk pazari, 6. buyuk ticaret ortagi haline geldi. Buna Turkiye'nin AB ulkelerinde 3 milyondan fazla yurttasinin yasadigini ilave edersek, acaba Turkiye kadar AB ile butunlesmis baska hangi ulke var?
Bunlara dis politika nedenleri de eklenebilir. AB, Kibris sorunun hallini istiyor. Bu sorunun Turkiye'nin ve Kibris Turklerinin isbirligi olmadan cozulemeyecegini de cok iyi biliyor.
Evet, AB uyeligine resmen aday 10 - 11 ulke var. Ancak bu ulkelerin aday olmasi, uye olmalari anlamina gelmiyor. Bu liste pekala degisebilir ve ikinci bir listede Turkiye'nin de yer aldigi gorulebilir. Turkiye'nin 1987'de yaptigi uyelik basvurusu ne zaman reddedildi ki?
Hepimiz biliyoruz ki, AB uyeligini cabuklastirmak Turkiye'nin elinde. Makro - ekonomik istikrari saglayacak, ekonomik potansiyelinin tam olarak degerlenmesini saglayacak ekonomik reformlari yaparak; insan haklari ihlallerini kararli bir sekilde durdurarak; Turkiye, AB uyeliginin onune surulen engelleri kisa surede, cok buyuk olcude ortadan kaldirabilir.
Eksik olan, yalnizca siyasi irade...

[Ana Sayfa] [Siyaset] [Ekonomi] [Dunya] [Magazin] [Sanat] [Yasam]
[Entellektuel] [Spor] [Kose Yazarlari] [Dizi Yazi] [Egitim]