 "Bugunku NATO'ya uye olmayiz"isvec disisleri bakani Lena Hjelm - Wallen'e gore NATO ve AB genislemesiOsman ikiz* isvec'in Guvenlik Konseyi'ndeki hedefi ne olacak? Konseyin gorevi anlasmazliklari cozup, barisi saglamaktir. Konseye ucuncu kez secilmis bulunuyoruz. Deney sahibiyiz. Baris Gucu ve insani yardim konularinda isvec bircok yerde gorev aldi. Amacimiz catismalari cikmadan onlemek. Katkimiz olacagini saniyorum. * BM ozellikle Bosna - Hersek'te yasananlardan sonra epey prestij yitirdi. Bazi ulkeler de uyelik sorumluluklarini yerine getirmiyor... Yeni Genel Sekreter Kofi Annan, temel ahlaki olculeri hatirlatarak, ABD ile yumusak ama kararli bir uslup kullanarak goreve basladi. Bu cok onemliydi. iyi bir baslangic oldu. Kuzey ulkeleri ABD'nin ancak yuzde 10'u kadar gelir sahibi, ama Cocuk Fonu 'na katkilari yuzde 40. ABD'nin ise yuzde 20. Oncelikle dengelerin saglanmasi gerekiyor. * Ingvar Carlsson baskanligindaki komisyonun hazirlamis oldugu reform paketi Guvenlik Konseyi'nin yeniden yapilanmasini ve Ekonomik Guvenlik Konseyi kurulmasini oneriyordu. Bunlarin gerceklesme olasiligi var mi? Buyuk devletler karsi cikiyor. Ama uzerimize duseni yapacagiz. Carlsson Komisyonu 'nun onerdigi Ekonomik Guvenlik Konseyi inceleme masasinda. Gerceklesebilecegini sanmiyorum ama, BM'nin ekonomik sorunlara agirlik vermesi zorunlu. * Guvenlik Konseyi icin degisiklik oneriniz nedir? Gunumuze uyarlamak istiyoruz. Almanya ve Japonya, Guvenlik Konseyi'nin daimi uyesi olmali. Ayrica uye sayisi, Afrika, Asya ve Guney Amerika'dan temsilcilerin de yer almasi icin artirilmali. * isvec, AB'ye uye olduktan sonra yeni uyelerin katilimi icin gayret gosterecekti. Ama AB'nin devleri sureci yavaslatmadan yana... AB'yi bir baris projesi olarak goruyorum. Bu proje Avrupa'nin yarisini degil, tumunu kapsamali. Sureci hizlandirmaliyiz. Buna kuskuyla yaklasan AB ulkeleri olabilir, ama onlarin da isin tarihi onemini kavrayacaklarina inaniyorum. Acele edersek, gelecek yuzyildan once aramiza hic degilse bir ulke katilabilir. * AB'nin genislemesi, aday ulkelerin durumlari nedeniyle mi yavaslatiliyor, yoksa dengelerin bozulacagi endisesiyle mi? Oncelikle aday ulkelerin bazi kriterleri yerine getirmeleri gerekiyor. Sadece piyasa ekonomisi acisindan degil, demokrasi, azinliklarin korunmasi, hukuk devleti gibi konularda da Avrupa standartlarina uymalilar. Yani katilacak ulkelerin yapacagi cok sey var. Ama ayni zamanda AB'nin de degismesi gerek. 25 - 26 ulkenin uye oldugu bir topluluga gecilecekse degisiklik kacinilmaz. * AB'de galiba giderek BM'ye benzeyecek. Yukaridaki bir "Guvenlik Konseyi" her seyi belirleyecek... Hayir, oyle yapamayiz. Uye sayimiz iki kata da ciksa karar organlari islemek zorunda. * Basbakan Goran Persson, Dublin zirvesinden sonra, AB icin ikircikli bir uslup kullanmaya basladi... AB toplantilari oyle neseli olmuyor. insan eglenmek icin politikaci olmuyor ama, bazi toplantilar da dogrusu oldukca sikici. Persson, katildigi en onemli toplanti olmadigini dusunup esnemis olabilir, ama AB'ye uye olmaktan memnunuz. Kararlari etkiliyoruz. Belki bugun icin halk bunu gormuyor ama uzun vadede isvec icin iyidir. * Almanya patron gibi davranmiyor mu? Almanya, buyuk devlet. Buna ragmen, bizim gibi kucuk ulkeleri dinliyor ve anlayis gosteriyor. * isvec, Avrupa Para Birligi'ne katilacak mi? Diger ulkelerin ne dediklerini degerlendirmek istiyoruz. Sonbaharda karar alacagiz. Kamuoyuna da kulak verecegiz. Acele etmiyoruz. * Muhalefet lideri Carl Bildt, isvec'in NATO'ya uye olmasini istiyor. NATO yetkilileriyle, ABD ve Fransa'dan da bu yolda oneriler var. isvec tarafsizlik politikasina veda edecek galiba... 200 yildir baris icinde yasadik. Bugun de ulkemize yonelik hicbir tehdit gormuyoruz. Oyleyse tarafsizlik cizgimizi nicin bozalim? Ayrica tarafsizligimiz Baltik bolgesinde bir avantajdir. Cunku hem Rusya ile hem de NATO ulkeleriyle iyi iliskilerimiz var. Bunun anlayisla karsilanacagini saniyoruz. * Bati'nin ortak savunmasinda isvec'in de sorumluluk almasi isteniyor... NATO degisecek ve Avrupa'nin savunma orgutu olacak diyorlar. Sorumlu biri olarak karar vermeden once bu degisikligi gormek isterim. Anlasmazliklara mudahale ve barisin korunmasi icin isbirligi yapabiliriz, ama bugunku NATO'ya uye olamayiz. * NATO genislemesine Rusya hic sicak bakmiyor. Baltik'ta gerginlik bekliyor musunuz? NATO, genisleme projesi icin umarim Rusya ile anlasir. Oyle yapmaz da, Rusya'yi rahatsiz edecek yeni uyeler alirsa, Avrupa guvenlik tehdidi altina girer. Avrupa'da durum daha once hic olmadigi kadar barisa acik. Bundan yararlanip Avrupa'da baris ve guvenligi kalici kilmaliyiz. Bu firsati kacirirsak yazik olur. * Kibris sorununun sonbahardan once cozumlenecegini soylediniz. Ne gibi cozum formulleriniz var? Mutlaka cozumlenecegini soyleyecek kadar iyimser degildim, ama yazin durumun elverisli oldugunu vurgulamak istedim. Kibris'in AB'ye uyeligi gorusmeleri yil sonunda baslayacak. Oyleyse sorun bundan once cozulmeli. Cunku AB, Kibris'i bolunmus bir ada olarak icine alamaz. Guney'de sonbaharda baskanlik secimleri var. O sirada konu ele alinamayacagina gore, agustostan once bir cozum bulmak gerekiyor. Bazen bir cozum bulmak icin zamanin kisa olmasi iyi de olabilir. * Garantor devlet oldugu icin Turkiye'nin, onaylayacagi bir formul gerekiyor. Turkiye'ye ne onerilecek? Gumruk Birligi anlasmasi imzalandigi sirada, bir gozumuzle de Kibris'a bakiyorduk. Turkiye, AB icin cok onemli bir ulke ama, AB Kibris ile de iliskisi olsun istiyor, bu nedenle uyelik teklif edildi. Turkiye ile AB arasinda karsilikli cikar iliskileri var, belki birlikte bir cozum bulunur. Bence de cozum, BM'nin dedigi gibi iki bolgeli federasyon. * Fuze sorunu, sureci zorlastirmiyor mu? Ama 16 ay uzattilar. Dedigim gibi, zaman kisa. Bir seyler yapmaliyiz. Daha fazla silahlanmak bolgede gerginligin azalmasina yol acmaz. Bu Rumlar icin de, Turkler icin de gecerlidir. Arzumuz daha az silah, daha cok diyalog ve politik cozumdur. * Turk kamuoyunda Bati'dan bekledigini bulamadigi inanci guclenmeye basladi. Dogrudur. Gumruk Birligi'ni umutla imzaladilar, ama beklediklerini bulamadilar. Ama bunun nedeni Turk hukumetinin verdigi sozu yerine getirmemesi. insan haklari konusunda yasal degisiklikler yapilmadi, hapishanelerde durum ayni. iskence suruyor. Halk bundan zarar goruyor. Unutmamali ki bir anlasmaya iki taraf da uymali. Turkiye artik gerekli reformlari yapmali. Bunlar yapilmadan iliskiler gelistirilemez ve ekonomik yardimlar cikmaz. Ama, Turkiye'yi Avrupa'nin bir parcasi olarak goruyorum ve aramizda yakin iliskiler olmasi gerektigini dusunuyorum. * Kamuoyuna, "Bati olmazsa Dogu var" mesaji veriliyor. Kinkel de Bati'yi bu konuda uyardi. Siz nasil degerlendiriyorsunuz? Turkiye'nin nereye gidecegine Turkler ve Turk hukumeti karar verir. Ama ben hem kendi, hem de AB icin Turkiye'de Bati'ya donuk kesimin guclenmesinden memnunluk duyarim. Turkiye'yi, Avrupa'nin bir parcasi olarak gormek istiyoruz ama Turk hukumetinin de verdigi sozleri yerine getirmesi gerekir. * Necmettin Erbakan'i herhalde dikkatle izliyorsunuz... Basbakan oldugundan beri, secim kampanyasindaki konusmalarindan daha ilimli. Bati'ya da dostca yaklasiyor. Bunu memnuniyetle karsiliyoruz. Ama ayni zamanda, AB ve Avrupa Konseyi'nde insan haklari konusunda verdigi sozleri yerine getirmeli. * Turkiye'nin islam ulkesi oldugu icin AB'ye alinmayacagi gorusu oldukca yaygin... Kesinlikle hayir. Kendi payima Avrupa'nin islam dunyasiyla yakin iliskisi icin calistim. Bu konuda isvec'in cok calismasi var. Cunku isvec'te islam kokenli cok insan var. Degisik dinlere saygiyla bakmayi ogrenmeliyiz. |
[Ana Sayfa] [Siyaset] [Haber] [Ekonomi] [Dunya] [Sanat] [Yasam]
[Entellektuel] [Spor] [Kose Yazarlari]