'Ortaokulda din egitimi beyin yikamaktir'Umit TanriseverTURKiYE bazen gelecege onceden giriyor. Cunku, gelecegin liderleri, muhendislik alanindan secilmeye baslanacak. Bizim lider seviyesindeki siyasetcilerimize baktigimizda bircogunun muhedis oldugunu goruyoruz.Evet, gelecegin liderlerinin muhendislik alanindan secilmeye baslanacagini ABD'nin Drexel Universitesi'nde Elketrik ve Bilgisayar Bolum Baskani olan Mustafa Nihat Bilgutay soyluyor. Bilgutay, ABD'de muhendislik egitiminin yeni mimarlarindan. National Science Foundation, ABD'de muhendislik egitiminde yapilanmak, bir reform gelistirmek, yeni mufredat konusunda proje gelistirmek ve hayata gecirmek icin buyuk mitarda fonlar ayirdi. Bu projenin icinde bulunan Bilgutay'la muhnedislik egitiminin onemiyle Turkiye'deki egitim sistemini konustuk. - Muhendislik egitiminin gelistirilmesine yonelik olan bu proje nasil isleyecek? - 8 degisik koalisyon kuruldu ve 3'er milyon dolar bu koalisyonlara ayrildi. Bu toplam 60 universiteyi kapsadi. 250 milyon dolar bir fon olustu. Proje 2002 yilinda bitecek. - ilk ne zaman basladi? - ikinci Dunya Savasi'ndan sonra basladi. O zamana kadar pratige donuk egitim yapilirdi. ikinci Dunya Savasi fen bilimlerini populer bir duruma soktu. Bu tarihten sonra yeniden mufredatlar duzenlendi. Fakat yapi olarak ayni kaldi. Muhendislik egitimine son yillarda baskilar gelmeye baslandi. Gelisen teknoloji nedeniyle cok sayida mufredat konulari olustu. - Sizin yapmaya calistiginiz nedir? - Bilgisayarin gelismesiyle, eskiden zar zor olusturulan bilgileri bir tusa basarak edinebiliyorsunuz. Su ana kadar teknoloji yeterli olarak mufredata gecmedi. Biz bunu yapmaya calisiyoruz. Bilgisayar ve gelismis laboratuvarlari kullanarak cok daha fazla bilgiye ulasmak, daha verimli hale sokmak istiyoruz. - Bu calismalarin sonucunda muhendislerin nitelikleri nasil olacak? - 21. yuzyilda muhendislerin nitelikleri gecmise nazaran farkli olmali. Bunu yalniz biz degil endustri de soyluyor. Onlara gore, artik muhendisler lider olmali diyorlar. Ozellikle bu sorun Amerika'da var. Amerika'daki meclise baktiginizda 1 - 2 tane muhendis var. Liderlik orada, sosyal alanlarla ilgilenenlerin elinde. - Neden liderlerin muhendis olmasini istiyorlar? - 21. yuzyil tamamen bilgisayar, enformasyon yuzyili olacak. Bunlardan en iyi anlayan muhendisler. Onun icin sosyal alanlarda da muhendislerin daha iyi, bilgili, insanlarla iletisim kurabilmesi isteniyor. ABD, simdiye kadar bunu tam anlamiyla saglayabilemedi. Liderlik vasfi onemli. Teknolojinin sonuclarini en iyi anlayabilecek muhendisler olmali. Bu yuzden muhendisleri daha iyi yetistirmek, 21. yuzyila daha etkili, profesyonel kilmak gerekiyor. - Gelistirdiginiz projeyi Turkiye'ye uygulayacak misiniz? - Gayemiz zaten bu uygulamalarin Turkiye'ye yatkin olan taraflarini, ele alip universitelerimizi bu yonde gelistirmek. Turkiye'de ozellikle laboratuvari birinci yila almak, bilgisayari daha yaygin bir halde mufredatta kullanmak gerekir. Programlari Turkiye'den de kullanmak isteyen universiteler varsa onlari ABD'ye davet edecegiz. - Amerika'da temel egitim kac yil? - Amerika'da kanunen bir ogrenci liseyi bitirmek zorunda. Yani temel egitiml 12 yildir. Bir aile lise bitmeden cocugunu okuldan cekemez. - Orada egitimde butunluk var mi? - ABD'de de bir Milli Egitim Bakanligi var. Bakanlik, egitimi genel hatlariyla yonlendiriyor. Mesela, irk yapilamaz diyor. Ogrenci zenci oldugu icin okula giremez diye bir sey olamaz. Eyaletlerin de kendine gore mufredatlari vardir. - Turkiye'deki 8 yillik egitim tartismasini izliyor musunuz? - Turkiye'de bu durum tamamen politik bir sorun olmus. Benim arzum, bunu mantikli bir sekilde, 'biz cocuklarimizi nasil en iyi sekilde yetistirebiliriz', buna bakarak karar verilmesi yonundendir. Egitim seviyemizin yukselmesi gerektigine inaniyorum. Gonul isterdi ki, Turk ogrencilerinin de yuzde 60'nin universite ogrenimi gormesi. Bu tartismayi politikadan cikirmak gerekir. - ABD'de dini egitim veren ortogretim okullari var mi? - Orada katolik okullari vardir. Ama, dini egitim yapmaz. Din adami yetistirmek, universite seviyesindedir. O donemlerde cocuklarin beynini yikamak gibi bir sey oluyor bu. Herkesin dini, kendine var. Din oradaki ortaokula veya liseye girmez. Ama ozel katolik okullari vardir. Oraya katolik olmayanlar da gider. Bazi din dersleri vardir, dua da ederler. Ama katolik olmayanlari rahatsiz etmezler. - Din adami olmak isteyenler ne yapiyor? - Liseyi bitirdikten sonra, rahip yetistiren universiteler var. Kesinlikle orta kisimlarda boyle bir egitim yoktur. Yuksekogretimde bunun gerceklesmesinin soyle onemi var: insanlar kendilerini olgunlastiklari zaman, dine yuksek seviyede bakarlar. - Turkiye'de yabanci dille egitim, 8 yillik egitime gecilip gecilmemesi... gibi sorunlar var. ABD'de bu sekilde egitimi ilgilendiren tartismalar yasaniyor mu? - Egitim konusunda ABD'lileri ilgilendiren, seviyeyi yukseltme calismalaridir. Fen ve Matematik'te dunyanin ileri devletleriyle mukayese edildiginde ABD, biraz altlarda kaliyor. Bu durum ABD'lileri dusunduruyor. Onun icin Clinton da, bu konu uzerine egildi. Seviyelerini yukseltmek, bilgisayari cok yaygin bir sekilde kullanmak acisindan calismalar var. - Orada daha cok hangi meslekler gozde? - Muhendislik, bilgisayar muhendisligi, disiplenlerarasi programlar, isletmecilik onem kazandi. Ozellikle cok zor olan Tip alani halen onemini cok koruyor. Bunun nedeni, cok para kazaniyor olmasi. Avukatlik da ayni. Bu iki meslek 4 yillik universite temel egitiminden sonra 4 yil da uzmanlik olmak uzere 8 yilliktir. Anlayacaginiz daha cok evrensel meslekler tutuluyor. - Turk ogrencilerinin ABD'de egitim yapmasina nasil bakiyorsunuz? - Ozellikle doktora seviyesinde destekliyorum. Ancak ogrencilerin hazirlikli olarak gelmelerini istiyorum. Cunku basari orani biraz dustu. Bunlarin yabanci dilleri yetersiz, kulturel bakimdan adapte olamayacaklarsa, onlari ABD'ye hazirliksiz yollamak hem onlara, hem de ulkemize zarardir. - Turkiye'ye neden donmediniz? - Benim zaten ailem oradaydi. - Ama, Turkiye'nin sizin gibi beyinlere ihtiyaci var - Ben Turkiye'de hizmet edemememin uzuntusunu her zaman yasadim. Bu calisma temposuyla keske vatanimiza hizmet edebilsek, keske gucumuzu, memlekemizin kalkinmasina verebilsek diye. Ama, bircok arkadasim da bana demistir ki: "bakin siz orada calismalarinizla, gosterdiginiz basariyla Turk milletini temsil ediyorsunuz. ikincisi, Turkiye'ye bu bilgileri gerektiginde aktariyorsunuz. Ogrencilerimiz oraya gidiyor, onlara yardim ediyorsunuz. Memlekete boyle katkiniz oluyor." Gonul isterdi ki, bu calismalari memlekette gerceklestirelim. idealde, bu acidan hakli olabilirsiniz. Ama, gercekte, acaba, biz burada olsak, ayni verimlilikle, ayni seyleri basarabilecek miyiz? ikincisi de orada bizim basardigimizin Turkiye'ye faydasini da, kucumsememek gerekir. Mustafa Nihat Bilgutay |
[Ana Sayfa] [Siyaset] [Haber] [Ekonomi] [Dunya] [Sanat] [Yasam]
[Entellektuel] [Spor] [Kose Yazarlari]