 BIZ kendimizi kotu gostermekte cok becerikliyiz. Kamunun dis borcu topu topu 39 milyar dolardir. Biz ozel sektor borcunu, yurt disindakilerin mevduatindaki parayi buna ekleyerek sisiriyoruz. Dis borcumuzu 100 milyar dolar olarak ilan ediyoruz. Sayin okuyucularima aciklayayim: (1) Ozel sektorun, ozel ticari bankalarin, ozel sanayi kuruluslarinin borclari baska ulkelerin dis borc hesabina girmez. Dunya uzerinde sinirlar kalkti. Her banka, baska ulkelerdeki bankalardan kisa ve uzun vadeli fon aliyor veya baskalarina fon satiyor. Bizde bir ticaret bankasinin yurtdisindan aldigi borc "Devlet Borc Kutugu"ne kaydediliyor. Devlet borcunu sisiriyor. Ingiltere'de, Fransa'da hukumet hangi bankanin ne zaman ne kadar borclandigini bilmez ki... Bitmedi... Bizde Koc, Sabanci dis borc kullandiginda, Tofas, Toyotasa dis kredi aldiginda bu "Devlet Borc Kutugu"ne kaydediliyor. Baska ulkelerde yok boyle bir sey... Boyle olsa, Fiat'in borcu Italyan devlet borcu olur. Toyota'nin borcu Japon devlet borcu olur. (2) Almanya'daki iscilerimizin paralarini Turkiye'ye cekmek icin uzun suredir uygulanan bir sistem var. Buna "Dresdner Bankasi Hesabi" da deniliyor. Bu hesap "yuksek faiz odemek" icin gelistirilmis ozel bir sisteme dayali. Bu paralar daha sonra "doviz mevduati" olarak Merkez Bankasi'na geliyor. Dunyanin hicbir ulkesinde, baska ulkeden bankalarda acilan doviz mevduat hesaplari, ulkenin devlet borcu sayilmaz. Bizde de ticaret bankalarinda actirilan doviz mevduat hesaplari devlet borc kutugune kaydedilmediginden devlet borcu sayilmiyor. Ama, Almanya'daki Dresdner Bankasi araciligiyla Merkez Bankasi'na gelen mevduati biz devlet borcuna katiyoruz. Boylece borc rakamini sisiriyoruz. Bu yazinin altinda Sayin okuyucularima kendi duzenledigim borc tablosunu veriyorum. Bu tabloda dis borclari grupladim. (1) 1998 Eylul ayi sonu itibariyle ticaret bankalari ile ozel sektor kuruluslarinin disaridan bulduklari kredilerden 48.8 milyar dolarin Dis Borc Kutugu'ne kaydedildigi anlasiliyor. Bu tur dis borclar 9 ayda 8.5 milyar dolar artmis. (2) Merkez Bankasi'nda toplanan doviz mevduati eylul ayi sonunda 12.4 milyar dolari bulmus. Dokuz ayda bu hesaplardaki artis 1.3 milyar dolar. Bu iki hesapta gorulen paralar devletin borcu degildir. Ozel sektor bankalarinin, sirketlerinin borcudur. Doviz mevduatidir. Bu iki hesapta gorulen paralar eylul ayi itibariyle 61.2 milyar dolardir. Bunlari devlet odemeyecek. Bunlar devletin yukumlulugu degil. Devletin eylul ayi sonunda toplam borcu 39.6 milyar dolardir. Bu borc miktari da 9 ay onceki rakamin aynidir. Turkiye'nin Milli Gelir'i 200 milyar dolar dolayindadir. 39 milyar dolarlik dis borc, Milli Gelir'in yuzde 20'si bir borctur. Dunya olcusunde cok dusuk bir borctur. Keske devlet ciddi altyapi ve kalkinma projelerine sahip olsa, "doviz doguracak yatirimlar" yapmaya niyetlense de daha cok borc alabilsek. Kamu borcumuz buyuk degildir. Borcumuz buyuk diye dovunmeyelim, tersine "dunyadaki bu para bollugundan yararlanip daha cok yatirim neden yapamiyoruz" diye uzulelim.
Kaynak: Hazine ve Dis Ticaret Mustesarligi | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||