Guneydogu gazisi Umit, tazminatini aliyor
Nazire KALKAN
       Gunes Hayat, OHAL'de iki bacagini ve gozlerini kaybeden Huseyin Umit'in 1.5 milyar lira tutan tazminatini odemeye karar verdi

       Guneydogu'da askerligini yaparken gozlerini ve 2 bacagini terore kurban veren 22 yasindaki Cayelili Huseyin Umit, sonunda sigorta sirketinden tazminatini aliyor.
       22 subat tarihli Milliyet'in birinci sayfasini kaplayan haberde Huseyin Umit, kendisiyle roportaj yapan Azer Bortacina'ya "tek uzuntum, sigorta sirketimden hakkim olan parayi alamamis olmam. Simdi bunun icin calisacagim," diyordu.
       Haberin Milliyet'te yayinlanmasindan sonra Tuketici Gozuyle Kosesi olarak OHAL Gazisi Huseyin Umit'in policesini duzenleyen Gunes Hayat'la irtibata gectik.
       Gunes Hayat basvuru formunda odedigi ilk ucret disinda hicbir odeme yapmadigi gerekcesiyle Umit'in tazminatini odemeye yanasmiyordu. Hatta sirket yetkililerinin ifadesine gore Umit'e bu yuzden birkac kere ihtarname cekilmis ve sonunda da policesi iptal edilmisti. Dolayisiyla tazminatin odenmesi sozkonusu bile degildi.
       Huseyin Umit, Kayseri'de acemi birliginde askerligini yaptigi donemde Gunes Hayat'in bir acentasi tarafindan 29 kasim 1997'de sigortalandi.
       Tedavi gordugu GATA'da gorustugumuz Umit, sigorta yaptirmaya karar verdigi gunu soyle anlatiyor:
       "Birligimiz 360 kisiydi. Bir gun geldiler ve sigortanin nimetlerini anlatmaya basladilar. Hatta hepimiz sigortali olursak, birlige bir bilgisayar hediye edeceklerini soylediler. Ama cika cika benimle birlikte 15 kisi cikti. Sira odemenin nasil yapilacagina gelince ben "her an operasyona gidebilirim, ailem Rize'de ve yasli insanlar. Onlar da ugrasamaz. Odemeler gecikebilir," dedim. "Biz sizin ne kosullarda oldugunuzu biliyoruz, bunlar sorun degil" dediler. Ilk 3 aylik odemeyi hemen o gun yaptim."
       Umit, tahmin ettigi gibi subat ve mayis taksitlerini zamaninda odeyemedi. Ne yazik ki 3. taksidi odemesi gereken temmuz ayinda, Sirnak'ta bir mayina basti ve 2 bacagini ve gozlerini kaybetti.
       Bize gore bu olayda sorulmasi gereken en onemli soru Gunes Hayat'in policeyi hangi tarihte iptal ettigi olmaliydi. Gunes Hayat Genel Mudur yardimcisi Ayse Dursun'un gonderdigi belgelerde Umit'in policesinin 30 eylul 1998'de iptal edildigi goruluyor. Yani Huseyin Umit'in mayina basmasindan cok sonra. Baska bir deyisle Umit, hayatinin raydan ciktigi o anda sigortaliymis.
       Aslinda bu sorun hem erler hem de sigorta sirketleri icin kanayan bir yara. Acentalar ne yazik ki, her an olum ve yaralanma riskiyle yasayan ancak sigorta bilinci yeterince gelismemis olan erleri turlu vaatlerle kandirarak sigortalamakta bir sakinca gormuyorlar. Ancak asker policelerinin onemli bolumu sigortali tarafindan iyi takip edilmedigi icin husranla sonuclaniyor.
       Bizim devreye girmemizden sonra konuyla yakindan ilgilenen Gunes Hayat Genel Mudur yardimcisi Ayse Dursun'la konuyu acikliga kavusturmak icin pek cok kere telefonla gorustuk ve sonunda Gunes Hayat yetkilileri gectikleri bir faksla Umit'in tazminat talebini karsilayacaklarini bildirdiler.
       Aslinda Umit, gectigimiz ekimde sigorta sirketine geri kalan primlerini de yatirmis. Bu odemeyi biraz daha erken yapsaymis zaten bu sorunlarin hicbiri yasanmayacakmis.
       Gunes Hayat'in yazili aciklamasinda soyle deniliyor:
       "Sn. Huseyin Umit'in icinde bulundugu psikolojik durum da goz onune alinarak, maddi acidan magduriyetini bir nebze olsun hafifletebilmek amaciyla policesinin yuzde 100 maluliyet tazminat karsiligi olan 1.5 milyar lira odenmesine karar verilmistir."

Sigortaci, sigortaciya baka baka kararirmis

       Son donemde sigorta sirketlerinin hasar odemelerinde belirgin sekilde gecikme yasandigi bir gercek. Yasaya gore sigorta sirketleri dosya olusturulduktan sonra en gec 15 gun icinde sigortalinin parasini odemek zorunda.
       Ancak tuketiciye verilen odeme tarihleri hep 3 - 5 ay sonrasina. En duzgun calisan sirketler bile neredeyse 2 aydan onceye gun vermiyorlar. Sektore yakin kaynaklar, en az 15 sirketin mali acidan oldukca zor durumda bulundugunu ve Hazine tarafindan "sermayeniz yetersiz" seklinde uyarildigini belirtiyorlar. Bunlar arasinda Islami sermayeyle kurulmus ya da bu cevrelere yakinligiyla bilinen bazi sigorta sirketleri basi cekiyormus.
       Hal boyle olunca da, sigorta sirketleriyle basi derde giren tuketici sayisinda da hizli bir artis gozleniyor.
       Ve galiba bu durum, piyasada bir anlamda "uzum uzume baka baka kararir" etkisi yaratiyor. Gecenlerde piyasadaki en buyuk sigorta sirketlerinden birinin Genel Muduru, kimi sirketlerin gercekten krizde oldugu bir donemde bazi sirketlerin de kriz bahanesiyle odemeleri geciktirdigini anlatti. Piyasada bu yuzden haksiz rekabet yasandigina da dikkat ceken yonetici, "hic kimsenin gununde odeme yapmadigi bir ortamda, siz odemelerinizi gunu gunune yapmaya calisiyorsunuz. Bir sure sonra, is "bir enayi ben miyim" noktasina geliyor ve normal kosullarda 15 - 20 gun icinde odenebilecek olan hasarlar bir bakmissiniz 2 ay sonrasina atiliveriyor," diyor.

Hayvancilikta Amerikali ortak arayisi

       Turk milleti olarak ete Avrupalidan 3, Amerikalidan ise 5 kat daha fazla para oduyoruz. Yandaki tabloya baktigimizda Turkiye'de bir an once tuketiciye daha ucuza et sunulmasi gerektigi apacik ortada. Avrupa'da en pahali et Isvicre'de satiliyor. Ama bizdeki et fiyatlari Isvicre'yi bile sollamis durumda. Bu manzaranin tuketiciye yansimasi ise kronik hayvansal protein eksikligi.
       Turkiye bugune dek disaridan damizlik hayvan ithal etmekle yetiniyordu. Ancak son donemde disaridan teknoloji ve sermaye transferi gibi konular da gundeme gelmeye basladi. Tarim Isletmeleri Genel Mudurlugu'nun (TIGEM) de isin icinde yer alacagi yabancilarla ortak uretim ciftlikleri kurmak, sut ve et isleme tesisleri acmak, damizlik yetistirmek gibi cok farkli alanlarda hayvanciligi gelismis ulkelerle ortakliga gidilebilir.
       Gectigimiz gunlerde Turkiye'yi ziyaret eden Amerikan - Turk Konseyi, Hayvancilik Yatirim Heyeti, bu alanlardaki isbirligi olanaklarini arastirmak uzere Diyarbakir, Sanliurfa, Gaziantep ve Cankiri'da devlete ve ozel sektore ait ciftlikleri gezdi. Daha sonra Ankara'da duzenlenen "Hayvancilikta Turkiye - A.B.D. Isbirligi" konulu toplantida ise heyet uyeleri Turk ozel sektorunun Maret, Tikvesli Tarim Isletmeleri, Yasar Holding, Azizler Holding gibi ozel sektor firmalarinin temsilcileriyle biraraya gelme firsatini buldular.
       Bu arada Pinar Et ve Tikvesli Tarim Isletmeleri gibi bazi kuruluslarin Amerikalilarla ortak damizlik ciftlikleri kurmak niyetinde olduklari belirtiliyor.

McDonald's'in naylon ambalajlari

       Amerikali tuketici tercihini geri donusumlu ambalajlardan yana kullaniyor diye cevreciler tarafindan goklere cikariliyor. "Turk tuketicisi henuz ayni bilinc duzeyinde degil" diye elestirilse de kentli kesimde bu yonde hizli bir degisim var. Iste adi bizde sakli bir Milliyet okuru McDonald's restoranlarinda kullanilan kopuk ambalajlara tepkisini dile getiriyor:
       "Dunyanin neresine gitseniz karsiniza McDonald's cikiyor. Bana mi tesaduf etmedi acaba, gittigim ulkelerin hicbirinde Big Mac sandviclerin Turkiye'de oldugu gibi naylon ambalajin icinde servis edildigini gormedim. Hep geri donusumlu kagit kullaniliyor. Amerika'da da bu boyle, ne bileyim ben herhangi bir Uzakdogu ulkesinde de.
       Turkiye'deki McDonald's'larda ise masalarin uzerinin bu koskoca naylon ambalajlarla kapli oldugunu gormek haliyle rahatsiz ediyor beni. Acaba McDonalds'in yoneticileri bu konuda bir seyler yapmayi dusunuyorlar mi?"
       McDonalds'in Turkiye'de 100'u askin subesi bulunuyor. Onun icin okurumuzun dikkat cektigi konu ilk bakista ayrinti gibi gorunse de, aslinda degil.
       Konuyu ilettigimizde McDonald's'in halkla iliskiler yetkilileri zaman zaman tuketicilerden bu yonde sikayetler aldiklarini ifade ettiler. Buna karsilik, "bizim icimiz rahat. Cunku her ulkenin kendi kosullari gecerli. Bu kopuk ambalajlar 114 ulkenin pekcogunda kullaniliyor ve ozona zarar vermeyecek bicimde uretiliyor. Bunun icin 4.5 milyon dolarlik yatirim yapildi. Ayrica Turkiye'de dogru duzgun bir geri donusum zaten yok. Yine de restoranlarimizda kullanilan ambalajlarin yuzde 82'si kagit ve bunun yuzde 45'i geri donusumlu," dediler.
       Ancak bu konudaki arayislari devam ediyormus. Ilerde kopuk ambalajlarin yerine kagit ambalaj da kullanabilirlermis.



Yazara E-Posta: nkalkan@milliyet.com.tr