 Finans cevreleri faiz dususunu 23.8.2000 vadeli Hazine bonosunun alim satim fiyatindan izliyor. Buyuk miktarda piyasaya cikarilan ve bankalar tarafindan alinan bu bonolarin derinligi var. Islem hacmi buyuk. Bu bonolarin faizi ekim ayi basinda yuzde 95 idi. Dun yuzde 57'ye dustu. En cok islem goren bononun faizinin 50 gunde 38 puan gerilemesi faizin dusmesi degil de nedir? Iyi de acaba bu faiz neden dusuyor? Merkez Bankasi Baskani Gazi Ercel'e gore, piyasa 2000 yili sonunda enflasyonun yuzde 25'e inecegine inandi. Yuzde 25 enflasyonda yuzde 35 faiz iyidir. Faiz yuzde 35'e kadar gerileyecek. Bu durumda faizin simdilerde yuzde 64 olmasi normaldir. Finans profesyoneli Hakan Karahan diyor ki, "Hukumetin hedefi 2000 yili sonu yuzde 25 enflasyon, yil ortalamasi yuzde 42 enflasyon. Bu durumda yuzde 64 faiz iyidir. Enflasyon hedefi sasip, yillik enflasyon yuzde 50'lerde, 55'lerde kalacak olsa bile kagidi alan zarar etmez..." Ancaaaakkkk... Cok onemli bir tehlike var: Faizler hep inecek ise bono alanlar zarar etmeyecek ama, faizler inerken ya birden tirmanisa gecer ise? Iste o zaman, dusuk faiz ile bono alanlar, paralarini iki ay, dokuz ay dusuk faizli bonoya baglayanlar zarar edecek. Elindeki bonolardan kurtulmak isteyen yok pahasina bono satacak. Simdi gelelim bir baska tehlikeye: Faiz ile doviz iliskisine. Turkiye'de Hazine tahvilleri ve bonolarinin reel faizinin yuksekligini hep elestiriyoruz ama, bu yuksek reel faiz Turkiye'ye doviz girisi sagliyor. Ister sicak para, ister "kara biyikli yabanci"larin parasi olsun, Turkiye'ye doviz giriyor. Dovizi olan, baska ulkelerde en fazla yuzde 10, yuzde 12 getiri saglayabilirken, Turkiye'de daha fazla reel getiri saglar ise, dovizini Turkiye'ye tasiyor. Uzmanlar, Turkiye'de reel doviz faizinin (enflasyondan ve kur ayarlamalarindan arindirildiktan sonra faiz - doviz makasinin sagladigi getirinin) en az yuzde 12 dolayinda olmasi gerektigini hesapliyor. Reel doviz faizi bunun altina dusunce Turkiye'ye doviz girmiyor. Tahvile, bonoya baglanan doviz disari cikmaya basliyor. Ekim ayi basinda bono faizi, dovizini getirene yuzde 27 dolayinda reel faiz imkani veriyordu. Simdilerde reel faiz yuzde 1'lere dustu. Turkiye'nin ozelligi nedeniyle reel faiz dusunce sicak para, (kara biyikli yabancinin dovizi) disari kacmakla kalmaz, icerideki yatirimcilar da dovize donmeye baslar. Dovizin bir bolumu disariya akarken, bir bolumu de iceride kapisilir. Bu cok tehlikeli bir durumdur. Simdilik Merkez Bankasi bu iki bacakli tehlikenin bir bacagini onluyor. Gecelik faiz oranlarini belli cizgide tutarak, Turk lirasinin dovize yonelmesini engelliyor. Doviz fiyatlarini olaganustu artirarak talebi frenliyor. Dikkat buyurunuz dolarin fiyati her gun 1.500 - 2.000 lira artmaya basladi.
Yazara E-Posta: guras@milliyet.com.tr | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||