MİLLİYET HABER SAYFALARI

Onur kırma boşanma nedeni
Ersan Atar Ankara

       Adalet Bakanlığı'nca hazırlanan Türk Medeni Kanunu tasarısı kamuoyundaki tartışmaların ardından TBMM'ye sevkedildi.
       TBMM Başkanlığı'nca geçen hafta Adalet Komisyonu'na gönderilen tasarı, özellikle kişi hukuku ve aile hukukunda köklü değişiklikler öngörüyor. Erkeğin aile reisliğini kaldıran, evlilikte edinilmiş malların paylaşımı prensibini getiren tasarı, birçok alanda köklü değişiklikler öngörüyor.
       Tasarıyla cinsiyet değiştirme zorlaşıyor, vakıflara yeni düzenlemeler getiriliyor, kız kaçırma konusunda farklı düzenleme yapılıyor, onur kırma boşanma nedeni olarak gösteriliyor, evlatlık edinme yeniden düzenleniyor, çocuğa aileyi reddetme hakkı veriliyor.
       Tasarının getirdiği önemli değişikliklerden bazıları şöyle:

Cinsiyet değiştirmek zor

       * Bir kişi cinsiyet değiştirmek isterse 18 yaşını tamamlamış, bekar, transeksüel yapıda, cinsiyet değiştirmenin ruh sağlığı açısından zorunlu olması, kadın veya erkek ayrımı gözetilmeden üreme yeteneğinden sürekli olarak yoksunluğu şartları aranacak. Cinsiyet değiştirmek isteyen kişi, doğrudan mahkemeye başvuracak. Yargıç başvuruyu yapan kişiyi önce sağlık kuruluna gönderecek. Cinsiyet değiştirmeyi gerektiren koşulların oluştuğu sonucuna varılırsa bu rapor yargıca sunulacak ve gerekli ameliyat bu aşamadan sonra yargıcın vereceği iznin ardından yapılacak.
       * Erginlik yaşı 18 olacak. Bir kişi 15 yaşını doldurduğu taktirde kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkeme tarafından ergin olduğu karara bağlanabilecek.
       * Yürürlükteki kanunda yer alan "kocanın ikametgahı, karının ikametgahı addolunur" hükmü kaldırılacak. Yasal yerleşim yeri kadın ve erkek tarafından ortak kararla belirlenecek.
       * Bir kişi gaip (kaybolmuş) ilan edilecekse buna ana veya babanın bağlı olduğu yer mahkemesi karar verecek.
       * Kişisel sicil kayıtları yanlış tutulduğunda devletten manevi tazminat istenebilecek.

Kız kaçırana olanak

       * Akıl hastaları da evlenebilecek. Ancak tıbbi sakınca olmadığının doktor raporuyla belgelenmesi gerekecek.
       * Özellikle kız kaçırma gibi hallerde yasal temsilcinin izni olmadan da evlenilebilecek. Buna mahkeme karar verecek.
       * Evlilik gerekli işlemlerin yerine getirilmemesi halinde yapılmamış sayılabilecek.

Onur kırma boşanma nedeni

       * Eşlerden biri "şiddetli geçimsizlik" gibi genel boşanma sebeplerinin yanında eşinin onur kırıcı davranışlar gösterdiği iddiasıyla da boşanma davası açabilecek.
       * Eşlerden biri diğeri hakkında "suç işledi" diye boşanma davası açamayacak. "Çekilmezlik şartı" aranacak.
       * Eşlerden biri diğerini terk ettiğinde eskisi gibi üç ay sonra dava açamayacak, altı ayın geçmesini bekleyecek. Hatta boşanma davasından önce terkedene ihtar çekilmesi gerekecek.
       * Boşanan kadın ister evlilik öncesi soyadını, isterse boşandığı eşinin soyadını kullanabilecek. Ancak ikinci durumda kocanın buna izin vermesi gerekecek. İlk koca gerek görürse kadının kendi soyadını kullanmasına izin vermeyecek, bu durumda dava açabilecek.
       * Boşanan eşler boşanma kararının kesinleşmesinin ardından geçecek bir yıl içinde hak davası açmamışsa, bu tür davalar zaman aşımına uğrayacak. Nafaka davaları da bunun içinde yer alacak. Böylelikle boşandığı kişiden menfaat sağlamak isteyen kişilerin önü kapatılmış olacak.
       * Oturulan ev üzerindeki tasarruflar ortak belirlenecek. Eşlerden biri diğerinin izni olmadan kira sözleşmesi bile feshedemeyecek.
       * Kötü niyetli eş diğerinden mal kaçıramayacak. Bunun için diğer eşin yargıca başvurması gerekecek.
       * Çocuk, anne ve babanın boşanmasının üzerinden 300 gün geçmeden doğmuş ve bu arada anne evlenmişse çocuğun babası kadının sonradan evlendiği kocası olacak. Ancak bu durumda kadının önceki ve sonraki kocası itiraz edebilecek. İtiraz haklı bulunursa çocuğun babası ilk evlilikteki koca sayılacak.

Çocuğa aile reddetme hakkı

       * Ergin olmayan bir kişiyi evlat edineceklerin bu çocuğa en az iki yıl süreyle bakmış olması gerekecek.
       * Evlat edinecek eşler eskisi gibi 35 yaşını beklemek zorunda kalmayacak. 30 yaşın altındakilerde en az beş yıldır evli olmak şartı aranacak. 30 yaşın üzerindekilerde bu şart da aranmayacak. Evlatlık verilmek istenen çocuklar önce bir kuruma yerleştirilecek. Çocuk evlatlık almak isteyen aileyi reddedebilecek.
       * Çocukların velayeti başkasına verilmişse annne ve baba çocuklarıyla kişisel ilişki kurmak için velayeti yüklenen kişiden izin alacak.
       * Anne ve baba çocuklarını ergin oluncaya kadar (18 yaş) bakmak zorunda olacak. Eğitimini tamamlamamışsa bu süre uzayacak.
       * Çocuk, anne ve baba ayrıysa kendisi veya mahkemenin belirlediği kayyım aracılığıyla da nafaka davası açabilecek.
       * Anne veya baba evli değilse, velayeti anne üstlenecek.