|
|
Çin’e direnen TİBET
Çin, Tibet’i yola getirebilmek için çeşitli yöntemler denedi. Sürgündeki Dalay Lama’ya bel bağlayan Tibetliler’in sessiz bekleyişi ise sürüyor
ÇEVİRİ: AYŞE BATUR
Faks: (0212) 505 68 02
Yaklaşık elli yıldır Çin devleti, derin manevi inançların ve gökyüzüne yükselen dağların ülkesi Tibet’te, (kimi zaman baskıcı olan) varlığını sağlamlaştırdı. Bu süre içerisinde Çin hükümeti, Tibet’i asimile edebilmek için çeşitli toplumsal ve ekonomik politikalar uyguladı. Ancak bu çabalar, Tibet halkının desteğini alamadı. Tibet’te muhalefet ezilmiş olsa da, Tibetliler inançlı Budistler olarak sürgündeki dini ve politik liderleri olan Dalay Lama’nın dönmesini umut ederek yaşamlarını sürdürüyor.
Çin’e karşı Dalay Lama
1959 yılında Hindistan’a kaçan Dalay Lama, Tibet’in kendi kendini yönetebilmesi için savaşıyor. Geçen kasım ayında Başkan Clinton’la görüşen Dalay Lama, daha fazla özerklik verilmesi koşuluyla Tibet’in Çin yönetiminde kalmasını kabul edebileceğini söylemişti. Geçmişte Çinli liderler, eğer Çin’e bağlı olduğunu ilan edip, Tibet ve Tayvan’ın Çin’in bölünmez parçaları olduğunu kabul etmezse, Dalay Lama’nın dini liderliğini tanımayacaklarını bildirmişlerdi. Çin, bu ziyareti tepkiyle karşılamıştı.
Gazeteciye yasak
Oysa Tibet’te bu uluslararası gerilimin izi pek görülmüyor. Özellikle başkent Lhasa’da Çin kültürünün ve ekonomisinin artan ağırlığını görmek mümkün. Son on yıl içinde tahminlere göre eski şehrin üçte ikisi yıkılarak yerlerine modern Çin binaları inşa edildi. Şehirdeki Çin nüfusu ise neredeyse Tibetliler’den daha fazla. Tibet okullarında çocuklar, ilkokuldan sonra Tibet dili dersi dışında tüm derslerde Çince konuşmak zorunda. Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan izin almadan Tibet’e yabancıların ve gazetecilerin girmesi yasak. İzin alabilenler ise ancak bir eskort ile dolaşabiliyor.
Kişisel çabalar
Uluslararası alanda artık daha fazla tanınıp daha fazla desteklenmesine rağmen, Tibet’te birkaç kişisel çaba dışında düzenli direnişlerin çoğu bastırılmış. Ancak geçen yıllar içinde de Çin’in uluslararası alanda daha fazla dışa bağımlı hale gelmesi, Çinli liderlerin Batı’nın kaygılarına duyarsız kalmasını önlüyor.
Diğer taraftan Tayvan’da seçimleri kazanan Demokratik İlerici Parti Başkanı Chen Shuibian, 20 Mayıs 2000’de görevi devralacağı resmi törene, Çin hükümetinin karşı olduğunu bilmesine rağmen, Dalay Lama’yı da davet etmeyi düşünüyor.
Gerçek lider
Hindistan’ın kuzeyindeki Dharamsala Köyü, sürgündeki Tibet hükümetinin ve Dalay Lama’nın sığınağı. Dalay Lama’nın vasisinin reenkarnasyonu olduğuna inanılan ve Dalay Lama’nın yerini alacak olan genç çocuk da Dharamsala’daki sürgün evinde. (solda). Çin hükümeti kabul etmese de Tibet halkı, lider olarak Dalay Lama’yı benimsiyor.Dalay Lama ise Tibet’in kendi kendini yönetebilmesi için savaşıyor.
Lider rahipler
Tibetli Budist rahipler, bir anlamda topmsal liderler. Rahipler, dini öğretmenlerinden, birinin sürgünden Tibet’e dönüşünde.
Halk dansları
Halk dansları adeta dayanışmanın sembolü. Tibet’in doğu eyaleti Kham’da Tibetliler geleneksel halk dansları için bir araya geliyor.
|
|
