MİLLİYET EKONOMİ SAYFALARI

       Bilgi teknolojilerinin yeni fırsatlar yarattığını belirten Kavrakoğlu, önümüzdeki dönemde insanların en çok eğlence ve teknolojiye zaman ayıracağına dikkat çekti

       Bilgi teknolojilerine dayalı "yeni ekonomi"nin grusu olarak tanımlanan Profesör İbrahim Kavrakoğu, "gelecekte olacakları görmek için, bugünkü çocukların nelerle uğraştığını izlemek gerektiğini" söyledi.
       Bu sayede 10 yıl sonrayı tahmin etmenin mümkün olduğunu belirten Kavrakoğlu, "Bandan sonra insanlar artık eğlenceye ve teknolojiye daha fazla zaman ayıracaklar. Dolayısıyla para oraya akacak" dedi.
       Telekomünikasyon devriminin insanları birbirinden uzaklaştırdığı yönündeki eleştirilere de katılmayan Kavrakoğlu, yeni dönemde farklı bir sosyolojinin ortaya çıkacağına inanıyor. Kavrakoğlu, "Bence sosyalleşme yeni boyutla geliyor. İnsan, fiziki değil ama duygusal anlamda sosyalleşiyor" diyor.

       Son günlerde ağızlardan düşmeyen kavram "yeni ekonomi." Bu akım nedir açıklar mısınız?

       Yeni ekonomi öncelikle tek bir kavram değil. Birkaç kavramın bir araya gelmesi. Bunlar teknoloji, sinerji ve yeni dinamikler. Bilgi teknolojisi, globalleşmeye altyapı hazırladı. İkisi birleşince klasik ekonominin aksine yepyeni bir ortam doğdu. Milyonlarca insan, internet vasıtasıyla milyonlarca müesseseye ulaşıp, işlem yapıyor ve bilgi iade edebiliyor. Böylece olağanüstü bilgi ortamı yaratılıyor. Yeni ekonominin anlamı bu.

       Yeni ekonomide sinerjinin etkisi nedir?

       Sinerjinin matematiksel anlamı iki artı ikinin dörtten fazla etmesi. Yani çeşitli ögelerin bir araya gelerek ilave değer yaratması. Bu akımda asıl önemli olan üçüncü kavram da yeni dinamikler. Klasik ekonomide rastlanmayan bazı özelliklere çok sık rastlanmaya başladı. Mesela ölçek ekonomisiyle ilgili bir kavram vardır. Bir işi büyüttükçe marjinal getirisi azalır. Mesela bilgisayar sektöründe eğer sizin işletim sisteminizi daha çok kişi kullanırsa bir sonraki müşteriye bunu daha pahalıya satma şansınız olur.

       Yani tüketim arttıkça fiyatı artırabiliyorsunuz...

       Evet. Klasik ekonomide bunun tam tersi oluyor. Aynı kostümü daha fazla insana satmaya kalktığınız zaman fiyatını kırmak zorundasınız. Yoksa alıcıların sayısı azalır. Oysa burada kullanan sayısı arttıkça ürünün değeri artıyor. Microsoft'un bu kadar değerli bir şirket oluşu, ürünlerinin kıymet kazanması bu nedenden dolayı. Yeni ekonominin bu özelliği de klasik ekonominin mantığını ters yönde çalıştırıyor.

       Palavra değil, moda değil

       Bazı iktisatçılar yeni ekonominin bir balon olduğu ve söneceği görüşünde. Siz bu görüşe katılıyor musunuz?

       Geçtiğimiz günlerde ABD'de teknoloji hisselerinin işlem gördüğü Nasdaq'ta büyük bir düşüş gözlendi. Sonra yeniden toparlandı. Bunun şişkinlikleri vardır ama bu kesinlikle palavra değil. Bu bir realite. Geri dönüş imkansız. Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşunu ele alalım. Bir tek sanal firma bunların değerinden daha fazla ediyor. America Online'ın piyasa değeri 200 milyar dolar. Türkiye'nin milli gelirine eşit.

       Yeni ortamın olumsuz yönleri de var mı?

       Yeni ekonomi, muazzam fırsatlar yarattığı gibi muazzam tehditleri de beraberinde getiriyor. Bunun dışında kalırsanız yok olursunuz. Arayı kapayamazsak çok geride kalırız. Buna Seattle örneğini verebiliriz. Globalleşme sonucunda ülkeler ve bireyler arası gelir dağılımında dengesizlikler arttı, azalmadı. Mevcut işleri yeni ekonominin şartlarına uydurmak lazım. Yoksa verimsizlikten dolayı çoğu iş buharlaşacak. Bu ortamda sadece klasik ürünlerin ticaretini yaparak çok fazla para kazanamayacaksınız.

       Türkiye bu döneme nasıl hazırlanmalı?

       Bu bir topyekün yöneliştir. Binlerce genç bu konuda çalışmalıdır, üniversiteler bu konuya kafa yormalı, devlet teşvik vermeli, finans çevresi finanse etmeli. Yani herkesin elbirliği yapması lazım. Ayrıca risk sermayesine ihtiyaç var. Bunun için para yatırmak isteyen fonların birikmiş parası bulunuyor. Bu konuda Nasdaq'a benzer bir modele ihtiyaç var. Olağanüstü bir hamleyle sanal ortamda eğitime önem vermeliyiz Çünkü olağan bir hamleyle bu akımı yakalayamayız.

       Özeleştiri yapmak gerekirse, ağır yol almamızın nedeni nedir?

       Türk şirketleri dünyayı iyi takip etmiyorlar. Çoğu firma bilgi nerede bilmiyor. Bilgi üretiminde dünyada 46'ncı sıradayız. Oysa nüfus konusunda ilk 12'deyiz. İri bir insan düşünün ama beyni küçük. Üniversiteler ve araştırma merkezleri verimli değil.

       İş Bankası'nın GSM lisansı için 3 milyar dolar vermesi "pahalı" ve "uygun fiyat" olduğu yönünde iki ayrı görüş ortaya çıkardı. Sizin görüşünüz nedir?

       İş Bankası'nın uyguladığı çok ilginç bir stratejiydi. Dar kapsamlı bakılırsa pahalı bulunabilir. Ufkunuz genişse, bu ortamda sinerji yaratabilecek işleri planlamışsanız, stratejik olarak yönelmişseniz, esas vizyonunuz olarak görmüşseniz kutlamak gerekir. Ufuklar bu konuda sonsuz. Büyük resmi gördüğünüzde bir milyar artı bir milyar eksi çok fazla önemli olmayabilir.

Uçuş aşkı, internette sörfü bastırdı

       Bir ömür içine beş altı yaşam sığdırmış Profesör İbrahim Kavrakoğlu. Yönetim biliminden, toplam kalite yönetimine, iktisattan, bilgi sistemlerine, yöneylem araştırmasından, enerjiye, akışkanlar mekaniğinden, akustik ve termodinamiğe kadar pek çok konuda uzmanlığı bulunan Kavrakoğlu, "Tek bir işle uğraşmak bana hiçbir zaman yetmedi. Ömür içine ne kadar çok şey sığdırabilirsem o kadar iyi" diyor. Kavrakoğlu, bugün telekomünikasyon, elektronik, bilgisayar otomotiv, gıda meşrubat sektörlerinde 20 firmaya danışmanlık yapıyor.
       "Dünyada muazzam bir bilgi birikimi var. Bundan faydalanmamak anlamsız" diyen Kavrakoğlu aynı zamanda İstanbul Havacılık Kulübü'nün de başkanlığını yapıyor.
       Uçarken aldığı hazzı, internette sörf yaparken almadığını söyleyen Kavrakoğlu, bize yeni ekonomiyi ve iş yönetimini anlattı.

Özgeçmişi:

       Guinness Rekorlar Kitabı'na girdi
       Doktorasını Londra Üniversitesi'nden aldıktan sonra, Boğaziçi Üniversitesi'nde öğretim üyeliği, bölüm başkanlığı, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı ve Rektör Yardımcılığı yapan Kavrakoğlu, ABD'de Stanford Üniversitesi'nde ve Berkeley'de konuk profesör olarak çalıştı. Şişe Cam Grubu'nun Başkan Yardımcılığı ve Ekinciler Grubu'nun murahhas üyeliği görevlerinde bulunan Kavrakoğlu'nun yayımlanmış 16 kitabı ve 130'dan fazla bilimsel yayını bulunuyor. Kavrakoğlu, ABD'de Fulbright Senior Fellow, Franz Edelman Yönetim Bilimi Ödülü; İngiltere'de Visiting Scientist; İtalya'da C.I.S.M. Fellow; NATO - ASI Direktörü; Dünya Enerji Kongresi Önemli Katkı Madalyası ödüllerini aldı.
       Amerikan Bilim Akademisi üyesi olan Prof. Dr. Kavrakoğlu, geliştirdiği mikrofonla Guinness Rekorlar Kitabı'na geçti.

Yönetici, patrondan önemli

Şirketin başarısı için en önemli unsur nedir?
Türk işadamlarının üç şapkası var. Girişimci, yönetici ve sermayedar. Her üçünün de kolay işler olmadığını söyleyebiliriz. Ancak başarılı yönetici olmak çok zor bir iştir. Bir iş kuracaksanız bir ürünü var etmeye konsantre olursunuz. Paranızı yöneteceksiniz risk ve getiri oranlarına bakmaya konsantre olursunuz. Ancak insan yönetimi en zoru ve en önemlisi. Gerekirse koca bir kalabalığı yönetmeniz gerekebilir. Somut bir örnek verecek olursak ABD'de bir yönetici bugün sermayedardan daha fazla para kazanabiliyor. Çünkü zor bulunan bir meziyet. ABD'de en fazla para kazanan yöneticiler arasında 650 milyon dolar alan da var. Firmanın belki kendisi bile bu kadar para kazanmıyor.