6 Mayıs 2000 Cumartesi 
 ANA SAYFA
 SİYASET
 HABER
 EKONOMİ
 DÜNYA
 SANAT
 EĞİTİM
 YAŞAM
 SPOR
 YAZARLAR
 ENTELLEKTÜEL B.
 OKUR TEMSİLCİSİ
 ÇİZERLER
 KENT HABERLERİ
 SAĞLIK
 ÇEVRE
 MAGAZİN
 OTOMOBİL
 ASTROLOJİ
 İNTER EKRAN
 HAVA DURUMU
 VİTRİN
 TEKNOLOJİ
 İŞ YAŞAMI
 TURİZM
 PAZAR SOHBETİ
 E-POSTA
 ARŞİV
 KÜNYE
 TÜRKÇE KARAKTER
 REKLAM TARİFESİ
 YARDIM SAYFASI
Gelinlerimiz dertli

Oturma, çalışma, mülk edinme izni ve miras hakkından yoksun. Ehliyet, telefon ve vergi numarası sahibi olabilmeleri çok güç. Türkiye’de mesleklerini bile yapamıyorlar...

ASLI KAYABAL


yas03a.jpg        Türk erkekleriyle evli yabancı kadınların statüsü, herhangi bir turistten farklı değil. 1964 yılına kadar herhangi bir sorun yaşamayan yabancı eşler, bu tarihten sonra çıkan yeni bir yasayla “otomatik çifte vatandaşlık hakkıönı yitirdi. Yabancı eşlerin çalışabileceği iş alanları sözleşmeli öğretim üyeliği, ticaret ve çevirmenlikle sınırlı. Yıllardır Türkiye’de yaşadıkları için ülkelerindeki sosyal güvenlik haklarını da yitirmişler.

Bilgiağı kuruldu

       Bu sorunları masaya yatıran ve çözüm yolu arayan Türk erkekleriyle evli yabancı kadınlar, iki yıl önce Yabancı Eşler Bilgiağı’nı kurdu. İki yıllık çaba sonucu bu bilgiağı, Türkiye çapında 200 üyesi olan bir derneğe dönüştü. Aralarında Mesut Yılmaz’ın kardeşi Turgut Yılmaz’ın eşi Claudia Yılmaz, Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun gelini Hughette Eyüboğlu’nun da bulunduğu yabancı eşler, Türkiye’de “geçici" olarak görüldüklerini, eşlerinden boşanma veya eşin ölümü durumunda mesleki ve sosyal hiçbir haklarının olmadığını, ülkelerine geri dönmek zorunda bırakıldıklarını vurgulayarak acilen yasalar düzeyinde yeni ve çağdaş bir yapılanmaya gidilmesini istiyor.
       Dernek adına konuşan Hughette Eyüboğlu, 1964’e kadar Türkiye’de yabancı eş sorununun olmadığını bir kez daha hatırlatıyor:
       “Çünkü o tarihe kadar Türkiye’de herkese Türk vatandaşlığı veriliyordu. Ama 1964’ten sonra bu kanun değişti ve seçim hakkı verildi. 20’yi aşkın ülke vatandaşı açısından çifte vatandaşlık hakkı alınamadığı için bir sorun oluştu. Sonuçta Türkiye, yabancı eşlere güvencesiz bir yaşam sunuyor!"
       Evlilik nedeniyle kendi ülkelerini ve mesleklerini bırakarak Türkiye’ye gelen kadınlar çok çeşitli sorunlarla karşı karşıya.

Çalışma izni

       24 yıldır İstanbul’da yaşayan Claudia Yılmaz şunları anlattı:
       “Ben Alman vatandaşlığını kaybedeceğim için Türk vatandaşı olmadım. Çünkü Almanya çifte vatandaşlığı kabul etmiyor. Yabancı eşler Türkiye’de pek çok haktan yoksun. En önemlisi çalışma izni verilmemesi."
       Arjantinli sosyolog Claudia Kural ise Arjantin’le Türkiye arasında ikili anlaşma olmadığı için Türk vatandaşı olamıyor. Bu nedenle Türkiye’de çalışma izni yok. Arjantin’de sınırsız ikamet hakkı ve çalışma izni verildiğini hatırlatarak özel çözüm getirilmesini istiyor.

Kanada’ya gidecek

       Grubun en genç gelini Japon gazeteci Kyoko Yokoma Cırnaz. Genç gazetecinin eşi makine mühendisi. Türkiye’ye gelirken mesleğini yapamayacağını aklına getirmemiş. Çalışma hakkı olmadığı için şimdi eşiyle birlikte Kanada’ya yerleşmenin yollarını arıyor.

Ülkemiz burası

       “İnsanın evi ve dostları nerede ise ülkesi orasıdır" gerçeğinden hareket eden kadınlar, “Türkiye’de normal yaşamımız devam edebilmeli" diyerek şöyle devam ettiler: “Biz işadamı ya da sporcu değiliz. Geçici olarak gelmedik Türkiye’ye. Ailemiz ve çocuklarımızla yaşamak istiyoruz. Buraya alıştık ülkelerimize dönmek istemiyoruz. Zaten Türkiye’de yaşadığımız için ülkelerimizdeki emeklilik ve sosyal güvenlik haklarını da yitirdik. Dernek telefonumuz (0 216) 414 63 20 ve herkesten destek istiyoruz.

yas03a1.jpg

Hangi haklardan yoksunlar?

      
  • Yabancı eşlere oturma izni, Türk eşlerin isteği üzerine veriliyor. Evlilik durumunda bir değişiklik meydana geldiğinde yabancı eşlerin statülerinde de değişiklik meydana geliyor.
  • Türk vatandaşların yabancı eşlerine çalışma izni verilmiyor. Ayrıca mesleklerin yüzde 90’ı yabancı eşlere yasak.
  • Türk vatandaşları ile evlenen kadınların birkaç ülke dışında mülk edinmesi çok güç ve pek çok izne bağlı. Bazı ülkeler açısından böyle bir hak hiç yok.
  • Gayri müslimler için her ilde uygun bir defin yeri yok.
  • Araba sahibi olmak, ehliyetname ve vergi numarası konusunda daha açık bir mevzuat gerekiyor. Kredi kartı ve telefon konusunda eşleri aracılığıyla bu haklardan yararlanıyorlar. Evlilik statüsünde bir değişiklik olursa kredi kartı ve telefon sahibi olmak gibi işlemler sorun yaratıyor. Çünkü yabancı eşler, Türkiye’de geçici olarak bulunan yabancılarla aynı işleme tabi tutuluyor.
  • Yabancı eşlerin sosyal güvenlik sistemine dahil olmaları şart. Kendi ülkelerindeki tüm sosyal haklardan yoksun kaldıkları için Türkiye’deki sağlık ve emeklilik sistemleri onların tek güvencesi.
  • Vatandaşlık müracaatında ad değiştirme konusunda sakıncalı durumlar ortaya çıkıyor. Yurtdışına çıkışlarda iki pasaport beyan ediliyor. Ancak bunların iki ayrı adla düzenlenmiş olmasını gümrük memurlarına açıklamakta sorunlar yaşanıyor. Diploma ve ehliyet gibi belgelerde de başka bir ad bulunması sorun yaratıyor.

    Bıyıklarını keser misin?

           Deanna Erkut ABD/Mimar
           Bir Türk’le evlenecek olmam ailemi şaşırttı. Annem eşimle tanıştığında bıyıklarını kesmesini istedi. Eşim de gerçekten hemen kesti, o kadar değişti ki. Ama sonraki yıllarda çok iyi anlaştılar. Artık ben de Türkiye’ye alıştım, buradan gitmek istemiyorum. Fakat haklarımı da alamıyorum. Bu çözülmeli.

    Eşit haklar istiyoruz

           Patricia Göncüoğlu ABD/Öğretmen
           Türkiye’yi ve Türkleri seviyorum. Burada eşim ve çocuklarımla birlikte, ama bir Türk’le aynı haklara sahip olarak yaşamak istiyorum. Sosyal hiçbir hakkımız yok, miras hakkımız bile yok. Boşansak ya da eşimiz ölse tüm yaşamımız altüst olacak. Oysa biz artık bu ülkede yaşıyoruz, bu ülkenin insanıyız.

    Güvencede hissetmek...

           Tuula Harme Finlandiya/Çevirmen
           İnsanın evi ve dostları neredeyse, ülkesi orasıdır. Benim ülkem de burası, Türkiye. Ama Türkiye bizi kendinden kabul etmiyor. Yabancı eşlerin güvencesi yok. Oturma iznini eşimiz vasıtasıyla alabiliyoruz. Geleceğe güvenle bakamıyoruz. Bir an önce yasal olarak yeni bir düzenleme getirilmeli.

    Babam araştırmış

           Hughette Eyüboğlu Kanada/Dernek Başkanı
           21 yaşımda evlendim, ailem önce tepki vermedi. Yıllar sonra, babamı kaybettiğimde annem gerçeği açıkladı. Babam Türkiye’ye yerleşmeye karar verdiğimde Eyüboğlu ailesini konsolosluk aracılığıyla araştırmış. Rapor gelince de çok rahatlamış.

    Türkiye’ye yerleştik

           Thomasin Oral Kanada/Öğretmen
           Çalışma hakkımız yok, miras hakkımız yok, kredi kartı bile alamıyoruz. Oysa artık bizler de bu ülkenin insanlarıyız. İsteklerimizin hakkımız olduğuna inanıyorum. Biz işadamı ya da sporcu değiliz ki... Bu ülkenin vatandaşı olan bir erkekle evlendik ve Türkiye’ye yerleştik.

    Ülkemi terk ettim

           Froukje Çatalkaya Hollanda/Sekreter
           Bir Türk’ü sevdik ve onun ardından yollara düşüp Türkiye’ye geldik. Yani doğup büyüdüğümüz ülkeyi, bizi büyüten ailelerimizi ve mesleklerimizi bırakarak. Türk insanı da bize kucak açtı ama Türkiye’nin aynı şekilde davrandığını söylemek zor. Bir de haklarımızı alabilsek...

    Meslek sahibiyiz

           Marianne Bato Almanya/Sekreter
           Ne yazık ki yabancı eşler Türkiye’de pek çok haktan yoksun. En önemlisi de çalışma izninin verilmemesi. Bir meslek sahibi olduğumuz halde çalışamıyoruz. Hepimiz buraya alıştık, ülkelerimize dönmek istemiyoruz. Fakat uygulama yüzünden gelecek endişesi taşıyoruz.

  • © 2000 Milliyet