|
|
Eski mekikler hurdaya çıkıyor NASA, yıllardır bilime hizmet eden ancak ömrünü tamamlayan uzay araçlarını değiştirecek Bilim adamları bu amaçla gelişmiş modeller üzerinde çalışıyor
HABER MERKEZİ
Amerikan Uzay Araştırmaları Merkezi (NASA) uzmanları, halen kullanılmakta olan ancak 2012 yılında miadını dolduracağı söylenen uzay mekiklerinin yerine yeni kuşak yörünge araçları üzerinde çalışmaya başladı.
Servisteki dört mekiği en verimli biçimde kullanmak için çaba sarfeden NASA’nın zorlandığı nokta mekiklerin her birini yılda ancak yedi kez uzaya gönderebilmesi. Bu kadar az kullanılabilir olması ve yük taşıma kapasitelerinin azalması mekikleri çok pahalı araçlar haline getiriyor.
Bilim Teknik dergisinin mayıs sayısında yer alan habere göre NASA’deki bilimadamları yaklaşık on yıldır işte bu nedenler yüzünden yeni mekik tasarımları üzerinde uğraşıyor.
Masraflı oluyor
Bazı özel şirketlerle ortak çalışmalar yapan NASA yetkilileri, eski mekikleri yenilemenin çok pahalıya mal olacağını saptadılar. Bunun için 2012 yılına kadar her bir mekik 100 uçuşluk ömrünü tamamlayarak kullanımdan kalkacak.
NASA’nın dikkatle izlediği projelerden biri Kelly Uzay ve Teknoloji isimli şirketin üzerinde çalıştığı proje. Şirketin tasarladığı uzay aracı tek aşamalı ve bir uçak gibi hareket edebilme özelliğine sahip. Tek aşamalı olması, halen kullanımda olan uzay araçlarında var olan ve havalandıktan bir süre sonra araçtan ayrılan yakıt tankları ya da roketlerinin yeni tasarımda bulunmadığı anlamına geliyor. Ayrıca eskilerden biraz daha küçük olmasına rağmen yeni mekiklerin yük taşıma kapasitesi daha geniş. İşini tamamladıktan sonra da aynı mekik gibi piste inecek. Bu araçla yörüngeye yük taşıma maliyeti onda bire düşecek.
Roton: Pervaneli huni Deneme uçuşlarına 1999 yılında başlanan Roton’un yörüngedeki ilk denemesinin ise 2000 yılı içinde yapılması tasarlanıyor. Bu denemede başarı sağlanırsa ilk ticari uçuşlar üç dört yıl içinde gerçekleşecek.
Umut veren proje
Yeni kuşak yörünge araçları içinde en umut vaadedeni Lockheed Martin şirketinin üzerinde çalıştığı X-33. Projenin hedefi, yörüngeye yük taşıma maliyetini onda bire düşürmek.
X-33 üçgen biçiminde bir yapıya sahip. Kanadı yok, dikine kalkıyor. Ama uçuş kararlılığını sağlayacak dümen ve kanatçıkları bulunuyor. X - 33 bir deneme aracı olduğu için insan taşımıyor. Araç başarıya ulaştığı taktirde şirket iki kat büyüğünü yapmayı planlıyor. İnsanlı yeni aracın adı Ventura Star. Alçak dünya yörüngesine 25 ton, Uluslararası Uzay İstasyonu’na (UUİ) da 12 ton yük taşıyabileceği belirtiliyor. Bu rakamlar diğer mekiklerin kapasitesiyle aynı. Aracın hedefi de UUİ’na mürettebat, oksijen ve malzeme takviyesi yapmak. X-33’ün iki katı büyüklükteki Ventura Star, yörüngeye çıkacak. Bu sırada hızı saatte 30 bin kilometreyi bulacak olan araçta sıvı hidrojen ve oksijen içeren yakıt depoları da yer alıyor. Mekiğin ısı yalıtımında metal kullanılıyor. Aracın uzunluğu 15,25 metre, genişliği ve yüksekliği 4.58 metre.
Deneme uçuşlarında bir roket gibi havalanıp 95 km. yüksekliğe çıkacak olan X - 33 ise yörüngeye kadar çıkmayacak. Görevi, belli yüksekliklerde uçarak ısıl koruma sistemi, aerodinamik özellikler, otomatik uçuş gibi araçta kullanılan yeni teknolojilerin sınanması olacak.
|
|