ge’nin gizli koyları Sokakağzı ve Sütlüce’den yola çıkıyoruz. Balabanlı Köyü üzerinden ünlü filozof Aristo’nun M.Ö 348-345 yıllarında felsefe okulu kurup, ders verdiği Assos’a geldiğimizde mahşeri kalabalığı görünce doğrusu tadımız kaçıyor. “İyisi mi, ver elini Küçükkuyu yolu üzerinden Yeşilyurt Köyü" (Çetmi) diyoruz. İzmir yoluna çıkıp, Çanakkale istikametine döndükten üç kilometre sonra, lacivert sulardan uzak, ama körfeze en hakim yerde kurulan, Kaz Dağı’nın eteklerindeki Yeşilyurt’a ulaşıyoruz. Eski adı Büyük Çetmi olan Yeşilyurt yoluna girince gizemli bir vadi kucak açıyor doğa severlere. Zeytin ve çam ağaçlarıyla çevrili olan köy, şehrin karmaşasından uzak. Köydeki her ev sivil mimarinin en güzel örneklerini sergiliyor. Köy değil cennetAssos’un yanı başındaki Kadırga Burnu ve Akçay’da tersane kurmuş ama Kaz Dağları’nın sedir ağacından inşa edilmesi planlanan tekneleri yapacak usta yok ki. Sultan hemen bir ferman çıkartıp, Toroslar’dan tahtacı ustaları getirilmesini buyurmuş. Gelen tahtacılar Edremit Körfezi’nin çeşitli yerlerini yurt edinmişler. Oğuz boyundan gelen Türkmenler’in bir kısmı da bu cennet köşeyi mekan tutmuş. Daha sonraki yıllarda Çetmi’ye yerleşen Rumlar da dağın eteklerinde “Kirse Mahallesiöni kurup, köyün merkezindeki Türkler’le iyi bir uyum sağlamışlar. 1905 yılında köydeki camiyi yaptırmak için Marmara Adası’ndan Rum taş ustaları getirilmiş. Rum ustaların yaptığı cami özellikle pencereleriyle kiliseye benzer bir mimari sergilerken, köyün meydanına da ayrı bir tad katmış. Orta boy taş döşenmiş olan köy meydanı çok geniş ve güzel. Dev çınar ağacının gölgesindeki kahve, meydanı süslerken, renk renk çiçek açan sardunya saksıları da evlerin ön yüzlerine yerleştirilmiş. Yaşlı bir kadın kafesin arkasından Kaz Dağı’nın oksijenini solurken, solmayan yüzü daha da aydınlanıyor. İnsanı cana yakın, doğası bir başka güzel olan köyde pembe çiçekli zakkum ağaçlarının gölgesinden yürüyüp, Büyük Çetmi Oteli’ne doğru gidiyoruz. Köy kadınları bir ağacın gölgesine sığınmış, dantel örüyor. Doğanın sessizliğini ise kuş ve horoz sesleri bozuyor... 
Doğaya ve doğala saygılı bir anlayışla, taş ve kereste gibi yerel malzemeler kullanılarak Edremit Körfezi’ne en hakim yerde inşa edilen Büyük Çetmi Oteli çölde bir vaha gibi. Otelin sahibi Çetmi boyundan gelen sevgili dostum Mehmet Öngen, eşi Zuhal, çocukları Yağız ve Yiğit bizi görünce etrafımızda pervane oluyorlar.İkinci kez bu cennet köşeye geldiğim için o kadar mutluyum ki; önce doğayı özümsemeye çalışıyorum, sonra dostlarla sohbet edip, sade kahvemi yudumluyorum. Mehmet’in ailesi 550 yıl önce Çetmi’ye yerleşen Türkmenlerden. Kendisi de bu köyde doğup, büyümüş. Avukat olup, Çanakkale’ye yerleşmesine rağmen elini eteğini çekmemiş zeytin ormanından. 25 yıl önce köy meydanında, “Çetmi’de otel yapacağım" deyince herkes kahkahalarla gülmüş. Ama o herkesin “ulaşılmaz" dediği düşünü gerçekleştirmiş. Klasik yapı anlayışının dışına çıkarak, bir tek zeytin ağacı kesmeden, temellerindeki kayalardan elde edilen binlerce taşı işleterek bu güzelim oteli el emeği, göz nuruyla yaptırmış. Odalar çok sade; ama o sadelikte öylesine titiz bir iddia var ki. Perdeler kanaviçe işli, çarşaflar ve yatak örtüsü Ege’nin kendine has dokusu olan kumaşlarla kaplanmış. Her odanın penceresi ya da balkonundan ormanı ve lacivert suları seyretmek de ayrı bir keyif. Köylünün ormanı çok iyi koruduğunu, hiç ağaç kesmediğini söyleyen Mehmet Öngen, çocukluk günlerine döndüğü zaman gözlerinden hüzün bulutları geçiyor: “1924 mübadelesinden sonra Rumlar’la Türkler ağlayarak ayrılmışlar. 1940’lı yıllara gelindiği zaman her hafta köye orkestra getirtilip, danslı yemekler tertip edilirmiş. Köylü gençler içinde babam da var, kahvede toplanıp, güzel konuşma yarışması yaparlarmış. Hepsi de dergi ve günlük gazetelere üyeymiş. 1939 yılında eğitim üç yıllık, ama beş yıllık eğitime geçen bir tek Çetmi olmuş. Ben köy enstitüsünden mezun olan Hüseyin Kutlu hocanın talebesi oldum. Hepimiz mandolin çalar, uygulamalı tarım dersleri alırdık. Her hafta bir kitap okuyup, özetini de yazmak zorundaydık. Göçler başlayınca bucak iken, köy olduk. Şimdi, İstanbullular buradaki evleri alıp, onarmaya başladıktan sonra köyümüzün çehresi eski haline döndü." Musluklarından Kaz Dağı’nın kaynak suyu akan, bol oksijenli ve nem oranı sıfır olan Çetmi, insana huzur veriyor. Geceleyin penceremi açtığım zaman bülbül sesi odanın içinde çınlıyor. Sabahleyin de kuş ve horoz sesleriyle uyanıyorum. Vadinin ortasında yeşillikler içinde bir cennette miyim acaba... 
Büyük Çetmi’de tek ağaç kesilmedi |