Bir ve 2. plan dönemlerinde sanayileşme, ülke için bir numaralı hedefti. Türkiye'nin ekonomik kalkınması sanayileşme ile özdeş kabul ediliyordu. Sanayileşme hedeflerine ulaşmak için her türlü ekonomik, mali ve fiziksel fedakarlığa katlanılması gerekir diye düşünülüyordu. 1960'ların başında turizmi özellikle döviz getirici sektör olarak önerenler açıktan kınanıyordu. Sanayileşmenin yaratacağı henüz görünmeyen, ama Batı örneklerinden dolayı çok iyi bilinen çevre sorunlarını sanki bilerek gözardı etmeyi çok doğru ve haklı buluyorduk. 1965'ten sonra özellikle KİT'lerin sanayileşmedeki işlevlerini artırdıkları için "solculukla" suçlanan ve sonra tasfiye edilen planlamacılar gittiler; yerlerine Demirel'in özel kadroları geldi. Türkiye'de sanayileşme konusunda en ciddi yatırımlar, hem de devlet eliyle, 1966 - 1971 arası programlandı; bir kısmı aynı dönemde gerçekleşti. Petro kimya, alüminyum, rafineriler, demir çelik, büyük tekstil kuruluşları, kimya sektörünün önemli yatırımları ve otomotiv bu dönemin projeleridir. Demirel, sanayileşme konusundaki emekleri için, bütün konuların üstünde bir heyecan ve haklı bir övünme duygusu taşır. Özal'ın yanlışı doğrularından çok fazladır ama belki de, tek doğrusu sanayileşme konusunda cesur ve kararlı politikasıdır. Elbette bu sanayileşme uygulaması 1965 - 1985 arası ülkenin harcama ve gelir yapısını da kendi gerçeği parelelinde etkiledi. Yine aynı dönemde dış ilişkilerimiz bu politikaya bağlı yön aldı. Sovyetlerle, Avrupa ve özellikle Amerika ile ilişkilerde hep ekonomik nedenler yönlendirici oldu. Bugün ülkemizin ana sorunları üç başlıkta toplanabilir: Birincisi, Türkiye'nin ekonomik açıdan artık dünya ekonomisinin bir kenti haline geldiği gerçeğidir. 2000'lerin dünyasında hemen tüm ekonomi, günlük olarak dünya ekonomisinin gölgesinde veya paralelinde yaşıyor. En uzak bir dış merkezde gelişen bir ekonomik olay, satılan bir mal, artan bir fiyat, batan bir banka, İstanbul'dan Adana'ya kadar yarım gün içinde etkisini gösteriyor. Tarımdan teknolojisi en yüksek sanayi dalına kadar aynı şeyi görmek olası. Dünyada oluşan gelirin paylaşımı, ülkelerarası rekabetin ana konusu oldu. Türkiye'nin payını en yükseğe çıkarmak, ülkeyi yönetenlerin birinci sorunu olmalıdır. Ürettiğimiz mal ve hizmetlerin sağladığı gelirin bir kısmının ülke dışında bir yerlere kaçırılmasına fırsat vermemek gerekiyor. İkinci temel konu, son yıllarda tehlikeli düzeylere çıkan "çevre" sorunlarıdır. Çevre konusu kamu yönetiminin en temel ve en zor konusudur. Çünkü alınacak her önlem bazı çevrelerin çıkarına ters düşüyor. Ancak, çözümlerin gerektirdiği teknik imkanlar da artık yeterince mevcut. Ülkemizin üçüncü ana sorunu, Türkiye'nin bütün dünya ülkeleri arasındaki bu haliyle en çok utanç duyacağı gelir dağılımı konusudur. Araştırmaların ve istatistiklerin ortaya koyduğu veriler gerçeğin yarısıdır. Anadolu toprağının doğal ve dünyada eşi olmayan zenginliği sayesinde büyük sosyal patlamaların olmaması, son on yılda artarak yaşanan gelir dağılımındaki uçurumu sanki saklamaktadır. Bu sorunların çözümü için, sadece politikaya değil, o politikaya içtenlikle ve yüreklice sahip çıkacak politikacıya da ihtiyaç var. Bu konular Batı'da sosyal demokratların da temel konuları. Avrupa'da çoğu ülkede sosyal demokratlar ülke yönetiminde. Birinci sorunun üstesinden gelme şansı, bu nedenle de Türkiye'deki gerçek bir sosyal demokrat iktidar açısından çok daha yüksek. Avrupa Birliğine giriş prosedürü de aynı mantığın içinde. Hemen bütün ülkelerde sosyal demokrat partilerin programlarında çevre birincil öncelikli konu. Türkiye'de çevre sorunları liberal sağ partilerin umurunda değil. Kocaeli'nde, Bergama'da ne olduğunu herkes görüyor. Sosyal demokrat olmayan partiler programlarında gelir dağılımına genellikle yer vermezler. Düşük gelirli kesimlerin gelirlerini yükseltmek için çözüm, sosyal demokratların programlarında yer alıyor. |