 Goethe der ki; "Davranış, herkesin kendi yüzünü gösterdiği bir aynadır." Yine onun sözleriyle; "İnsan ya kendini ya başkalarını aldatır, ama çoğunlukla hem kendini hem başkalarını aldatır"sa, bir seferlik bile olsa aldatma, aldatma mı, yani kötü davranış mıdır? Yoksa, iyi niyetle bakılması ve affedilmesi gereken bir durum mudur? İyi de, ortalama insan zekası ile düşünsek bile, insan öyla ya da böyle, kısa yahut uzun zamanda aldatıldığını anlamaz mı? Karşıdaki insan da aldatmasının anlaşıldığını kavramaz mı? Demek ki ilk aldatıldığımız durumda dahi, iki seçenek vardır önümüzde: 1) Bir kez yalan söyleyenin, kandırmaya çalışanın, kendine ve diğerine dürüst davranmayanın, bahaneler bulup, tekrar aldatacağını kabul etmek ve sineye çekmek; 2) Oyuna katılmamak, yani aldatmaya tepki vermek, durumun ciddiyetine göre tavır koymak ve sonuçlarına katlanmak. Çünkü Goethe'nin kendi deyişiyle; "İlk keskin bakışta her şey anlaşılır, geri kalan kendiliğinden ortaya çıkar." O halde soru: "Ayna ayna söyle bana, aldatılmayı istiyor muyum ve bu oyunu sürdürebilecek miyim?" olmalıdır. Kuvvetle muhtemel, çoğunluğu oluşturan, "normal" zeka bölümünün içine girildiğine göre; tek doğru cevap, "Hayır"dır. Tabii, anlamaya paralel olarak, anladığını anlatarak, kalmak da bir yoldur, ama ne denli doğrudur? Tartışılır. Tartışılmayacak olan; "Karar verenin, acıyı yeneceğidir." Karar verme noktasında, kişisel değer son derece önemlidir. Yine Goethe der ki; "İnsanın büyük bir hatası şudur: Kendini olduğundan fazla sanmak ya da kendine hak ettiğinden daha az değer vermek." Bu durumda da; "Ayna ayna söyle bana, ben kimim ve bu acıyı / aldatmayı / hakareti / kırmayı hak ediyor muyum?" sorulur. Soruya gelecek cevap doğrultusunda da, harekete geçilir. Her zaman hedefe ulaşılır mı peki? Goethe'nin ağzından cevaplarsak; "Aklı başında hareket et demek, kendi kendini tanı, demenin uygulamalı yanıdır. Her ikisi de ne bir yasa, ne bir gerek olarak alınamaz. Bu, hedef levhasının, siyah noktası gibi bir şeydir; her zaman isabet ettirilemese de hep nişan alınmalıdır." Lafın özü, ayna her şeyi söyler. İş ki; biz duymaya hazır olalım. Dipnot: 1) Goethe'nin sözleri; çevirisini Prof. Dr. Gürsel Aytaç'ın yaptığı Goethe der ki..., kitabından alınmıştır. 2) Aldatma sözcüğü ile duygusal ilişki içindeyken, başka biri ile de beraber olma değil, her çeşit aldatma kastedilmektedir.) |