 Bundan tam 27 yıl önce, 1973 ekiminde yaşanan Yom Kippur Savaşı sonrasında Arap ülkelerinin başını çektiği OPEC (Petrol İhracatçısı Ülkeler Örgütü) dünya petrol fiyatlarını dört kat artıran ünlü kararını almış ve bu kararın uzantısında dünya ekonomisi etkileri yıllarca sürecek büyük bir bunalımın içine sürüklenmişti. Bu süreçte zengin sanayileşmiş ülkeler bile iki haneli enflasyonla tanışmış, petrol sıkıntısı nedeniyle yer yer hayatın felce uğradığı görülmüştü. Hisse senedi borsalarının tarihine baktığımızda da ekim ayının çok kötü bir şöhrete sahip olduğunu görürüz. Her yıl ekim ayı yaklaşırken "kara ekim" senaryolarından söz edilir. New York Borsası'ndaki ünlü 1929 çöküşünün ve 1987'de ucuz atlatılan büyük çöküşün ekim ayında yaşandığı anımsatılır. 1998 yılında dünya mali sistemini çöküşün eşiğine getiren gelişmeler de ekim ayında patlama noktasına gelmiş ve ancak Federal Rezerv Bankası'nın (ABD Merkez Bankası) ani faiz düşürme operasyonuyla çöküşün yaşanması önlenebilmişti. Son haftalarda peş peşe yaşanan ve "kara ekim" senaryolarını bir kez daha gündeme getiren gelişmelerin başlıcaları şunlar: * ABD'de şirket karlarının beklentilerin altında kalması nedeniyle özellikle teknoloji hisselerinde çarpıcı düşüşler yaşandı, teknoloji hisselerinin ağırlık taşıdığı NASDAQ endeksi son bir ay içinde % 25, zirveye tırmandığı mart ayından bu yana da % 35'ten fazla değer yitirdi. Intel, Dell, Lucent ve Yahoo gibi efsane şirketlerin hisselerinde yaşanan ve % 40'lara kadar varan çarpıcı düşüşler moralleri iyice bozdu. * NASDAQ'taki keskin düşüşün giderek New York Borsası'nın bütününü etkiledi ve ana borsanın nabzını ölçen Dow Jones ve S&P 500 endekslerinde de keskin düşüşler yaşanmaya başladı. * ABD borsalarındaki keskin düşüşler Avrupa ve Asya borsalarında da ciddi düşüşleri tetikledi, özellikle bilgi teknolojisi - telekom - medya sektörleri olumsuz etkilendi. * ABD borsalarındaki düşüşlerin süreklilik kazanması halinde, ABD'ye yönelerek ABD'nin bu yıl 400 milyar doları aşması beklenen dev dış açığını finanse eden sermaye akışının durması hatta tersine dönmesi olasılığı tartışılmaya başlandı. Bu tartışma, Amerika'ya akan para nedeniyle son yılların güçlü parası haline gelen doların ani bir düşüşe geçmesi olasılığını gündeme getirdi. * Ortadoğu'da savaş olasılığının artması petrol fiyatının 40 dolara tırmanması olasılığını yeniden gündeme getirdi. Görüldüğü gibi, dünya ekonomisinde genelde olumlu gelişmelerin yaşandığı 2000 yılında bile "kara ekim" sendromu gündeme geldi, kara bulutlar ortalığı kapladı. Bakalım bu kez arkası nasıl gelecek? Yazara E-Posta: oulagay@milliyet.com.tr |