|
Meteoroloji Mühendisleri Odası Marmara Bölge Temsilcisi Artık geride bıraktığımız yaz mevsiminde ne kadar çok terlediğimizi ve ne kadar sık bunaldığımızı unutmaya bile başladık. Önümüzdeki günlerde ıslak, soğuk ve rüzgarlı havaların etkisine gireceğiz. Geçtiğimiz yaz aylarında hava sıcaklığı ile birlikte yüksek nem bizi ne kadar bunalttıysa, benzer şekilde önümüzdeki kış günlerinde de düşük hava sıcaklığı ile birlikte kuvvetli rüzgarlar da bizi o kadar etkileyebilir. Türkiye, çok uzun yıllar sonra olsa da artık yüksek sıcaklık+yüksek nem=bunaltıcılık olduğunu öğrendi. Şimdi sıra düşük sıcaklık+kuvvetli rüzgar=rüzgar soğuğuna geldi. ABD’de 1940’lı yıllardan beri soğuk havanın esen kuvvetli rüzgarlar tarafından el, yüz, kulak gibi çıplak yüzeylerdeki etkisi bilinip ona göre giyinilerek sokağa çıkılıyor. Kış sabahları Amerikan TV’lerinde rüzgar soğuğuna göre halkın kafasındaki “Bu gün nasıl giyinelim?" sorusuna yanıt veriliyor. Neden bizim insanımız da bu gündelik bilgiye sahip olmasın? Bazen “Nereden çıktı bu hissedilen sıcaklık?" gibi sorular ile de karşılaşıyorum. Bu kavramı ben icat etmedim. Sadece Türkiye’de biraz reklamını yaptım. Sıcaklıkları herkesin çok çeşitli nedenlerden dolayı farklı farklı şekillerde hissettiği doğrudur. Gelişmiş ülkelerde medya, insan sağlığı için önemli olan bu bilgileri halka ulaştırıyor. Türkiye’de de artık böyle bir bilimsel ve toplumsal faydaları olan önemli bir bilginin kullanılma zamanı gelmiş ve geçmiştir bile. Daha fazla bilgiye erişmek için, internet’te “Heat Index" ve “Wind Chill" kelimeleri ile aramalar yapabilirsiniz. Isı indeksi ve rüzgar soğuğu kavramlarını kafasında canlandırmada zorlananlar olabilir. Isı indeksi ve rüzgar soğuğu en basit anlamda ne demek? The Free Lance-Star gazetesi yazarı Donnie Johnston’un yaptığı benzetmeleri aktarmak istiyorum. Isı indeksini, yani yüksek sıcaklık ve nemden dolayı olan bunaltıcılığı, anlayabilmek için çok sıkı bir şekilde giyinmiş bir Erzurumlu’yu alıp yazın Antalya’nın ortasına koyduğumuzu düşünün. Rüzgar soğuğunu hayal etmek isterseniz, Antalya’nın bir yerlisini alıp Palandöken dağlarına çıplak bir şekilde konulduğunu hayal etmeniz gerekiyor. Rüzgar soğuğunun en yalın açıklamasını TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından “Hava ve İklimöde bulabilirsiniz. “Rüzgar, hava sıcaklığını olduğundan daha soğuk hissetmemize yol açabilir. Buna rüzgarın soğutucu etkisi denir... Örneğin, “Hava sıcaklığı 00C olup hafif bir rüzgar esiyorsa sıcaklığı rüzgarın soğutucu etkisinden dolayı -30C olarak hissederiz. Kuvvetli bir rüzgar esiyorsa sıcaklık -100C gibi hissedilir." Diğer bir deyişle, kışın rüzgar soğuğunu bilmeden sokağa çıkmamak, dolayısıyla güneşli havalara aldanmamak gerekiyor. Hava sıcaklıkları, havanın nemine ve rüzgarın şiddetine göre termometreden farklı hissedilir. O yüzden hissedeceğimiz hava sıcaklıklarını öğrenmemiz gerekiyor. Bu nedenle de yazın ısı indeksi, polen miktarları, güneşlenme süresi, kışın da rüzgar soğuğu, hava kirliliği vb. bilgileri sunan hava programlarını izleyip ve medyadan bu bilgileri ısrarla isteyiniz. Size bir soru: Neden Erzurumlu, kışın İstanbul’a gelince İstanbullu’dan daha fazla üşür? (Yardım: Bunun doğru yanıtı ne nem, ne de psikoloji ile ilişkilidir.) |