Enerji Bakanlığı bir gün ara ile destek verip, geri aldı
Doğalgaz ile üretim yapanlar karışında maliyet farkları yüzde 90'ları aşan LPG kullanan seramikçiler, Resmi Gazete'de bir gün ara ile yayınlanan iki Bakanlar Kurulu Kararı karşısında, bir gün sevinip, öbür gün üzüldüler. Burada doğru seçenek, şaşkınlık olmalıydı!
Seramik ve vitrifiye alanında üretim yapan 25 firmadan, büyük bölümünü fabrikasını kapattı. 600 milyon dolar yıllık cirosu bulunan ve 9 bin kişiyi istahdam eden sektör iki nedenle üretime 'dur' dedi.
Birinci neden, seramik sektöründe likit petrol gazı (LPG) ve doğalgaz ile üretim yapan firmalar arasındaki enerji girdi maliyetinin yüzde 90'ların üzerine çıkması.
İkinci neden ki, bu doğalgaz ile üretim yapanları daha çok kapsıyor, finansal maliyetlerin artması.
2000 yılının ilk 11 ayında LPG kullananlar, doğalgaz kullananlara göre 14 trilyon lira fazla para ödemişler. Sektörde LPG faturası 36.5 trilyon lira civarında, doğalgaz faturası ise 21.8 trilyon lira.
LPG ile üretim yapan bir patronla görüşüyorum. Fabrikasının üretime ara verdiğini söylüyor. Kendisi gibi diğer fabrikaların da kapandığını sözlerine ekliyor.
En güçlüydü
Sektördeki istihdam durdu!
1997 yılında imzalanan Gümrük Birliği Andlaşması öncesinde, sektörlerin rekabet gücü araştırmaları yayınlanıyordu ve seramik - vitrifiye sektörü en dayanıklı ilan ediliyordu.
Aradan geçen 3 yılda sektör, LPG maliyetlerinin artmasından dolayı darboğaza girdi.
Yatırımcılar fabrikalarını kurarken, doğalgaz alt yapısı olan yerlere gitselerdi, denilebilir. Ancak bakıyorsun ki, üretim yerleri Organize Sanayi Bölgeleri. İzmir, Uşak, Kütahya gibi... O zaman da devletin teşvikle organize sanayi sitelerine görderdiği sanayicilere, alt yapısı yeterli olmayan yerleri pazarladığı ortaya çıkıyor.
Sanayiciler geçtiğimiz günlerde, Başbakan Bülent Ecevit, Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan ve Enerji Bakanı Cumhur Ersümer'e kapsamlı bir rapor sundular. Bu raporun ayrıntıları, 8 Ocak günü bizim ekonomi sayfasında verilen haberde verildi.
Kimsenin adamı değilim
Aklın yolunun şaşırdığı noktalarda şüpheye kapılmadan edemeyirom. Aynı şüpheci tutumu Enerji Bakanı Ersümer de yaşamış olacak ki, seramik sanayicilerini karşısında görür görmez ilk lafı "Ben Çanakkale milletvekiliyim ama Çanakkale Seramik'in (Çan'da doğalgaz ile üretim yapıyor) adamı değiliz" oluyor.
Sanayicilere de "Haaşa" demek düşüyor tabii. Ensümer, sanayicilere bir de akıl veriyor:
"Fonlardan kaynak kullanamazsınız. Maliye Bakanlığı ile görüşün, yeni öneri getirin."
Kısacası Ersümer, topu Maliye Bakanlığı'na atıyor.
Maliye Bakanlığı'ndan ne istebilir ki, belli. KDV'nin ertelenmesi veya alınmaması. Böylece girdi maliyetleri ile zayıflayan kanadının sübvanse edilmesi...
Bir günlük destek
Peki bu fon kaynakları meselesi ne, onu da anlatayım.
Bir gün ara ile Resmi Gazete'de birbirinin tezatı iki Bakanlar Kurulu Kararı yayınlanıyor. Resmi Gazete'nin 4 Nisan 2000 tarihli mükerrer sayısında (aman acele uygulanmalı sayısı diyebiliriz) Bakanlar Kurulu'nun 22 Mart 2000 tarihinde aldığı "LPG ile Doğalgaz arasındaki fiyat farkının dengelenmesi için, ihracatın destek amacıyla, Hazine Müsteşarlığı'nın teklifi ve Başbakan onayı" ile "Geliştirme ve Destekleme Fonu" aracılığıyla kaynak aktarılması kararını yayınlanıyor.
Geliyoruz 5 Nisan 2000 tarihine. Yani bir gün sonra. Resmi Gazete 3 Nisan 2000 tarihinde Bakanlar Kurulu'nun bu konuyla ilgili başka bir kararını yayınlıyor.
Ne yayınlayabilir?
Mesela, fonun hangi şekilde ödeme yapacağı, fonun hangi kaynaklardan oluyacağı gibi akla geliyor değil mi? Değil işte. Bir gün sonra yayınlanan kararda "Geliştirme ve Destekleme Fonları tesfiye edildi" diyor.
Ne tuhaf işler... LPG ile üretim yapanlara 'Yok gülüm, bizden bu kadar' denmiyor da, aldığı Bakanlar Kurulu Kararı'nı ortadan kaldıracak bir başka Bakanlar Kurulu alıyor.
İmza bir tane, iki tane de değil. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel (dönemin) Başbakan Bülent Ecevit'ten başlayıp, Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan, Enerji Bakanı Ersümer diye sıralanıyor...
Fon kaynaklarının siyasi amaçla ve verimsiz tüketildiği de bilinirdi. Hükümet tasarruf için bu kararı alma gereği duymuş olabilir. Ancak bir gün ara ile yayınlanan kararlarda gariplik yok mu?
Seramikçiler üretim yapamaz duruma geldi ve LPG ile üretim yapan 22 fabrikadan çoğunun kapandığı söyleniyor. Ege Seramik, Umpaş Seramik, Hitit Seramik, Yüksel Seramik v.s... Çanakkale ve Toprak Seramik de doğalgazlı üretim yapan bölgede olmalarına rağmen, ekonomik krizi gerekçe gösterip, üretime ara veriyor...
Yine bakana çıkıyorlar
Bakanların tümü konuya hakim olmayabilir. Orada Enerji Bakanlığı'nın LPG sorununu Bakanlar Kurulu'na veya ilgili yerlere taşıması beklenmez mi?
Organize Sanayi Bölgesi diye milleti toplayıp, yatırım yaptırın. Sonra da yüzde 90'lara varan girdi maliyetleri oluşunca, hiçbir şey yapamaz duruma gelin. Tek gücünüzün son bir buçuk ayda LPG'ye yüzde 113, doğalgaza da yüzde 20 oranında zam yapmak olsun.
Seramikçiler, 19 Ocak'ta Sanayi Bakanlığı ile görüşüp, maliyetlerin karşılaştırmasını yapacaklar.
Resmi Gazete’deki bir günlük desteği kime soracaklar, bilmiyorum.
