Ne yaptıysa hep bale içindi. Türk Genç Balesi’ni kurmak, dünyaya tanıtmak... Aynı yolda ilerlemeye devam ediyor Tan Sağtürk. Sırada, "yarı tanrı olmak" şeklinde nitelediği bir yarışma sunuculuğu var
BİR KAHVE İÇİMİ / FİLİZ AYGÜNDÜZ
Rönesans İtalya’sında soylu salonlarında doğup sonradan halka açık sahnelere indirilen bale, dünyada ve Türkiye’de nasıl bir düzlemde şimdi?
Benim en iyi bildiklerim Fransız Devlet Balesi ve onun gibi büyük gruplar, Royal Bale, Bolşoy, Amerikan Bale Tiyatrosu gibi...Fransız Devlet Balesi’ndeyken bir fan grubum vardı, temsillerimi kaçırmayan. Onlar, bir çift olarak gelenlerden ziyade eşinden ayrılmış, eşi ölmüş, kendisini yalnız hisseden, başka biriyle olmak istemeyen bireylerdi çoğunlukla. Bizim hayatımızı bizden daha iyi bilir, sanatçının yaptıklarını gündelik yaşama adapte etmeye çalışırlar. Ve genellikle çok zengin, aristokrat insanlardan oluşmazlar. Ama öte yandan Brezilya’da Amazon ormanlarının ortasına kurulan bir opera binasında, uçakla gelen zenginler yaptığımız temsili, içkisinin içine adeta bir icebergden kırılan buz parçasını koymak gibi, seyredebiliyorlardı.
Benim için ilginç olan...
Bale lüks bir sahne sanatı mı?
Bana sorarsanız, lüks bir sanat değil. Ama siz onu pahalı kıldıkça, bilet fiyatlarını zorlamaya başladıkça, talep bu kadar fazlayken başka gruplar yaratmadıkça, o zaman lüksleşmeye başlıyor. Türkiye’de bale seyirciler için pahalı değil. Herkes maddi anlamda hiç zorlanmadan rahatlıkla gidebilir, sinemadan ucuz. Hakkında konuşuldukça baleye olan talep artıyor ve aristokrasiden halka doğru bir genişleme başlıyor. Bütün halkın izleyeceği bir konuma geliyor. Bale Türkiye’ye 20. y.y’ın ikinci yarısında geldiğine göre epey bir geç kalmışlık sözkonusu...
Arkadan gitmek bir avantaj olabilir. Peki bu mesafenin kapatılması mümkün mü?
Hâlâ Rus tekniği kullanılıyor. Rus tekniği artık alay edilen bir teknik. Bir dansçıyı 3 senede yetiştireceğinize, Rus tekniğiyle 10 senede yetiştirebiliyorsunuz. Mesafeyi kapatmamız bu şekilde mümkün görünmüyor. Bu sürecin çok yıllar alacağını biliyorum. O yüzden yapabileceğim tek şey Devlet Opera ve Balesi’nden istifa etmekti. Tekniğiyle, duygusuyla dünyada da az çok bilinen Türk balesi diye bir bale var mı?
Türk Sineması ne kadar varsa Avrupa ya da dünya sineması içinde, Türk Balesi de aynı derecede var. Bütün o yaşadığınız başarılardan sonra Türkiye’ye geldiniz. Mesleki tatmininizi devam ettirebildiniz mi?
Sözünü ettiğiniz başarılar apayrı. Ama gündelik başarılar sonuçta. Yıllar sonra, sekreterim aldığım ödülleri, evimdeki tozlu köşeden çıkarıp buraya astı. 2 bin 500 tane temsil yaptım bugüne kadar, 2 bin 500 tane daha mı yapacaktım? Yapabilirdim, ek olurdu. Hayır. Benim için ilginç olan burada bu okulu, "Tan Sağtürk Bale ve Dans Eğitim Merkezi"ni kurmak, bu merkezden çıkacak grupla Fransa’ya gidip arkadaşlarıma "Bonjour, ben geldim!" demekti.
Türk Genç Balesi...
Bu merkezin baleyi biraz daha halka açmak gibi bir amacı var mı? Ya da asıl orijin neydi?
Buradan dansçıların çıkması benim için çok önemli. Kendi yoğurduğum dansçıların kuracağım grubun, Türk Genç Balesi’nin bir kısmını oluşturması... Ayrıca biliyorum, bu merkezde inanılmaz dansçılar yetişecek. Bugünlerde sunacağınız "Biri Bizi Gözetliyor" isimli bir yarışma programı var.
O yarışma tamamen psikolojik... İnsanların gözetlendiği, belki röntgenciliğin olduğu bir yarışma. Ama insanların kendi kendilerine rahatsızlık duydukları anlardan, maskelerden kurtulmalarının bir oyuna dönüştürülmesi sözkonusu orada. Yarışmanın sunucusu benim ve o on dört kişinin hareketlerini gözlemleyebiliyorum. Sanki bundan iki eser çıkarmış gibi geliyor. Truman Show’da düğmeyi açıp kapatan bir yarı tanrı vardır. Bu yarışmanın sunuculuğu da öyle: Yarı tanrı olmak... Başka projeler var mı?
Evet. TRT 2’de haftanın beş günü kültür ve sanat rehberini sunacağım. Ayrıca Miami Devlet Balesi koreografi istiyor.
Rönesans İtalya’sında soylu salonlarında doğup sonradan halka açık sahnelere indirilen bale, dünyada ve Türkiye’de nasıl bir düzlemde şimdi?
SANAT
Yarı tanrı olmak...
