Ermenistan Devlet Başkanı Koçaryan'ın, Mehmet Ali Birand'la görüşmesinde yaptığı açıklamaların can alıcı noktaları şunlar:
- Soykırımının tanınması yolundaki faaliyetler Erivan'dan değil, diaspora Ermenileri tarafından yürütülüyor. - Ermeni soykırımı, Ermenistan'da ve uluslararası alanda tartışmasız kabul edilen bir olgu olması nedeniyle tarihçilerin işi olmaktan çıkmıştır. ABD'nin, Ermeni diasporasının ve Ermenistan'ın elinde soykırımının gerçekten olduğunu kanıtlayan belgeler vardır. - Soykırımı Türkiye tarafından tanınırsa, Ermenistan toprak ve tazminat talebinde bulunmaz. Sadece, soykırımı kurbanları ile torunları şahsen tazminat talebinde bulunabilirler. - İki ülke ilişkilerinin düzelmesi ve sağlıklı bir zemine oturması için Türkiye soykırımı gerçeğini resmen tanımalıdır. Bunun için dolaylı değil, doğrudan diyalog gerekli. Bu açıklamalar, Koçaryan'ın bugüne kadar Türkiye'ye karşı izlediği politik çizgiyi değiştirmediğini ortaya koyduğu gibi gerçeklerle de bağdaşmıyor. Bir kere, diasporanın başına buyruk olduğu ve soykırımı faaliyetlerini kendi inisiyatifleriyle yürüttükleri iddiası doğru değil. Nitekim, Erivan'da, 21 - 23 Eylül 1998'de düzenlenen Ermeni - Diaspora İlişkileri Konferansı sonucunda yayımlanan bildiride, bundan böyle diaspora ile anavatanın milli emeller için tam bir bütünlük içinde çalışacağı kayıtlı. Halen, soykırımı iddiasıyla ilgili tüm girişimler, Erivan'dan planlanıyor ve yürütülüyor.
Soykırımı konusunda, Koçaryan, tartışılmaz diye nitelediği bu tarihi olguyu kanıtlayan arşiv belgelerinden söz ediyor. Keşke bu noktada Birand, "şu belgelerden birini açıklayın da, çıplak gerçek ortaya çıksın!.." diyebilseydi. Çünkü, Ermeni tezinin en çürük tarafı da bu... 85 yıldır soykırımı iddiasını kanıtlayacak gerçek bir belge dünya kamuoyuna sunulamadı.
Toprak ve tazminat konularında ise, Koçaryan, esasen hiçbir hukuksal dayanağı olmayan bu hususlarda taleplerinden vazgeçer görünerek makul ve uzlaşıcı bir tutum benimsediği izlenimini yaratmak istiyor. Ancak, Birand'ın, "Toprak talebiniz olmadığını parlamentonuz ilan edemez mi?" şeklindeki sorusuna Koçaryan net bir yanıt veremiyor ve "Ermenistan Anayasası bölgelerini ve sınırlarını saptamıştır" demekle yetiniyor.
Esasında, Ermenistan Anayasası'nın atıfta bulunduğu Bağımsızlık Bildirisi'nin milli emellere ilişkin 11. maddesi, Koçaryan'ın zaman zaman konuşmalarında değindiği "Batı Ermenistan"dan yani Türk topraklarından söz ediyor. Nitekim Koçaryan, 21 Kasım 1998'de Gürcistan'a yaptığı ziyaret sırasındaki basın toplantısında "Batı Ermenistan'ın işgal altında olduğunu" söylemişti.
Türkiye, bu sözlere gülüp geçer... Ama, Koçaryan'ın bilmesi gereken bir şey var. Bu da, Ermenistan yöneticilerinin kin ve düşmanlığı körükleyen bu tür saplantılardan kendilerini kurtaramadıkları ve uluslararası alanda sözde soykırımının tanınması girişimlerini sürdürdükleri sürece, Türkiye ile ilişkilerin düzelebileceğinden umudu kesmeleridir.
