ABD’nin 15 yıl boyunca Rusya hesabına çalışan FBI ajanı Hanssen’ı yakalaması, tarihin en büyük casusluk olaylarından birini ortaya çıkarırken, operasyonda KGB içindeki Amerikan ajanlarının da payı olduğu sanılıyor
YASEMİN ÇONGAR Washington
Soğuk Savaş bitti, ama Soğuk Savaş yıllarını anlatan roman ve filmlere özgü casusluk olayları, anlaşılıyor ki bitmedi.
ABD’deki son casusluk skandalı, Federal Soruşturma Bürosu’nun (FBI) "karşı casusluk" alanındaki en kıdemli yetkililerinden, görevi "Rus casuslarını avlamak" olan Robert Philip Hanssen’ın, 15 yıldır Moskova hesabına çalışırken "istihbarat ticaretinde benzeri az görülen bir ustalık düzeyine eriştiğini" ortaya çıkardı. Şimdi "vatana ihanet" suçundan yargılanması beklenen Hanssen’ın KGB’ye sattığı bilgiler arasında, ABD ile işbirliği yapan Rus istihbaratçılarının isimlerinden FBI’ın istihbarat tekniklerine kadar birçok "devlet sırrı" bulunuyor. Hanssen’ın KGB’deki dosyasının ABD’nin eline geçmesi ise, Washington’un KGB içinde yeni bir köstebek bulduğunu düşündürtüyor.
15 yılda hiç falso yapmadı
ABD tarihinin en büyük casusluk skandallarından biri sayılan olayın kahramanı Hanssen, 56 yaşında, evli, 6 çocuk babası, düzenli olarak kiliseye giden, mütevazı bir evde oturup eski model bir araba kullanan, 27 yıldır aynı kurumda çalışan, görünüşte sıradan bir memur.
Hakkındaki 110 sayfalık iddianame ise, bu "sıradan" memurun, 1985’te tamamen kendi inisiyatifiyle KGB hesabına çalışmaya başladığını ve 15 yıl boyunca gerçek kimliğini Ruslar’dan gizlemeyi başarıp hiçbir zaman Rus ajanlarıyla yüz yüze gelmeden toplam 1 milyon 400 bin dolar para ve çok miktarda elmas karşılığında 6 bin sayfa ve 30 disket dolusu gizli bilgi ve belgeyi Moskova’ya sattığını yansıtıyor.
KGB’deki kod adı ‘B’
Kendisine "Ramon Garcia" takma adını veren, KGB’de ise sadece "B" olarak bilinen Hanssen’ın 15 yıl içinde, FBI’da hiç kuşku uyandırmaması, "karşı casusluk" teknikleri konusunda çok iyi eğitilmiş ve Rusya hesabına çalışan ajanları izlemekten de bizzat sorumlu olmasından kaynaklandı.
FBI’ın nelerden kuşkulanacağını iyi bilen Hanssen, yakayı ele vermemek için belge ve para değişimini, "kod adlı" yerlere bırakılan paketler yoluyla yapmış, yazdığı raporları özel bir kripto ile şifrelendirmiş, kendisiyle ilgili bir soruşturma olup olmadığını anlamak için FBI’ın bilgisayar sistemini sürekli taramış ve göze batmamak amacıyla Moskova’dan aldığı paraları harcamamış birisi.
İki CIA ajanının idamına yol açtı
Herşey 4 Ekim 1985’te, Washington’da çalışan KGB yetkilisi Victor Cherkashin’e gönderilen bir mektupla başladı. Mektubu yazan FBI yetkilisi Hanssen, adını ve görevini bildirmeden, "Size çok önemli bilgiler sağlayabilirim, ama benim kurallarımla oynayacağız" diyor ve ilk istihbaratı olarak da, o sırada ikisi Washington’da Sovyet diplomatı, biri de San Francisco’da Tass ajansı muhabiri kimliğiyle bulunan üç KGB ajanının, ABD hesabına çalıştığını sızdırıyordu. KGB, bu bilgiyi yabana atmadı ve Hanssen’ın ispiyonladığı iki Sovyet "ajan diplomatı" Valeri Martinov ile Sergey Motorin kısa süre sonra "vatana ihanetten" idam edildiler.
Ames’den sonra en zararlı ajan
Hanssen’ın Moskova hesabına çalışmaya başlaması, Amerikan ulusal çıkarlarına bugüne dek en büyük zararı veren "casus" sayılan eski CIA yetkilisi Aldrich Ames ile aynı yıla rastlıyor. Moskova’ya sızdırdığı istihbaratla en az 9 CIA ajanının idamına yolaçan Ames ile Hanssen’ın çoğu zaman aynı konularda bilgi aktararak, KGB için "çifte kaynak güvencesi" sağladıkları anlaşılıyor. Ancak bir süre Türkiye’de de görev yapan Ames’in "çifte casusluk" kariyeri 1994’te yakalanmasıyla sonuçlanırken, "Ames’ten sonra en zararlı ajan" sayılan Hanssen, yedi yıl daha kimliğini gizlemeyi başararak bu alanda da bir rekor kırdı.
Soğuk Savaş bitti, ama Soğuk Savaş yıllarını anlatan roman ve filmlere özgü casusluk olayları, anlaşılıyor ki bitmedi. 
DÜNYA
Casusluk romanı gibi
