Albert Einstein büyük bir filozof ve ilim adamı. Yaptıklarının yanı sıra söyledikleri de önemli. Bunlar arasında en çok dikkatimi çeken bir tanesi: "Zekanın sınırı vardır, aptallığın hududu yoktur." Etrafıma her bakışta bu sözün ne denli doğru olduğunu gördüm. Gerçi, insanoğlunun zeka sınırı galiba giderek yükseliyor ama gene de sınırlı.
Özellikle ülkemizde birçok alanda yapılan tartışmaları izlediğimde hep bu söz aklıma gelir. Türkiye'de son zamanlarda olanlar ve de mesela Telekom'un satışı etrafında cereyan eden tartışmalar bana tekrar Einsten'ı hatırlattı.
Davos'ta Telekom
1995 yılının Ocak ayında Davos'tayız. Zamanın Başbakanı Çiller Telekom'un satışı konusunda bu alanda uzman bir Hollanda danışmanlık şirketine Telekom'un satış değerini sormuş ve yaklaşık 20 milyar dolar olduğu yolunda bir cevap almıştı. O sırada "stratejik" nedenler dolayısıyla büyük ölçüde Telekom'un satışına karşı çıkanlar vardı. Hatta bir kriz veya harp halinde ordunun telefon ihtiyacı bir itiraz nedeni olarak da ileri sürüldü. Sanki böyle durumlarda ordu telefon kulübelerinden haberleşme sağlıyormuş izlenimi doğdu. Alakası yok! Her ne ise, görüldüğü gibi bugüne kadar satılamadı.
Şimdi ise satılmasına çalışılıyor ama oldukça düşük değerde. Alıcı bulmaya çalışıyoruz. Alıcılar bir zamanlar peşimizde idi. Şimdiki satış koşullarında da bir acayiplik olduğu belli. Yüzde elli bir altında bir hisseyi satıyor ama yönetimin azınlık hisselerinde olmasını kabul ediyorsunuz. Pek görülmüş bir usul ve şekil değil. Sonunda satış koşulları değiştirilecek gibi. Ancak, zaman kaybı önlenemeyecek. Bu kayıp zamanların maliyetini hesaplamak aklımıza hiç gelmiyor. Zaman kayıplarını hesaplamak işimize gelmez. Millet öğrenirse hesap sorulur diye. Merak etmeyin, hesap sorulmaz. Kime sorulmuş ki...
Özelleştirme
Sanki devletin elinde olunca her şey pırıl pırıl. Ne satmaya çalışsanız itirazlar var. Devlet belli ki bunları iyi işletememiş. Bugünkü dünyada, bürokrat ile ticaret yapamazsınız. Galiba bu gerçek hala tam anlaşılamadı. En iyi anlayanlar eski komünistler oldu. Biz tartışa duralım, o ülkeler sattı ve de sermaye o tarafa aktı. Küba ve Kuzey Kore Allah'tan hala gerimizde! Dünyada dolaşan sermayeden bize de pek bir şey kalmadı.
Defterdar
Herkes bize düşman olduğundan(!) kim ne tavsiye ederse reddettik. Bir zamanlar bize yardıma çalışan Alman Maliye Bakanı'nı Aşağı Bavyera Defterdarı diye küçümsedik. Gıda sanayii ve tarıma öncelik vermemizi önerenlere "vay sanayileşmemizi istemiyorlar" deyip azarladık ve şimdi buğday ithal eder hale düştük. 1960'larda dış satıma yönelmemizi salık verenlere cevaben ithal ikamesi politikası izledik. Aynı yıllarda Güney Kore önerilen politikayı benimsedi ve Kore ile aramızdaki fark da ortada. Malta Adası'na bizden fazla yabancı sermaye geliyormuş. Malta acaba hangi vilayetimizden büyük!
Bu Einstein büyük adam. Yukarıdaki sözü galiba bizim için son olayları da düşünerek söylemiş.
