Sevgili okurlar, Küba izlenimlerini dünkü Milliyet’te okudunuz. Ama bu gezinin doruk noktasını, birkaç satırla geçiştiremeyeceğimden bugünkü "Esintiler" köşesine taşıdım.
Bu doruk, duygular dünyamın doruğuydu. Kendimi tuttum tuttum, Che’nin Santa Clara kentindeki mezarında genzimi yakan, gözlerimi yakan ateşe, özleme engel olamadım. Şaşmamak gerek: 60’lı yıllarda Paris’te üniversite öğrencisiydim. Ah gençliğim! Ah ideallerimiz, inançlarımız, umutlarımız!
Küba’ya adım attığım andan başlayarak, Che, yani Ernesto Guevera, yani başımdaydı, her an gözlerimin önündeydi, her yerdeydi. Adım başında resimleri, afişleri... Hatta turistik malzeme olarak sömürülmesine Havana’da neredeyse öfkelenmeye başlıyordum ki, ülkenin doğusuna gittik. Karşımda tüm heybetiyle Sierra Maestra uzanıyordu. Yemyeşil, tropikal ormanlarla kaplı isyankar dağlar.
Sierra Maestra Dağları, kitaplarımın sayfaları gibi açılmaya başladı önümde. Kitaplarım dediğim, Che’nin yazdıkları...
Fidel, Che ve arkadaşları, toplam 82 "sakallı" (dünya onlara "Barbudos" diyordu ya!) 1956’da "Granma" - "Ninem" adlı minicik tekneyle Meksika’dan yola çıkıp Küba’ya bu kıyılara varmışlardı. (Tekneyi Havana’da gördüm. 14 metre boyunda! 82 kişi nasıl sığdılar şaştım!) Kıyıya vardılar ve telef oldular. İçlerinden sağ kalan 12’si dağlara ulaştı...
Sonra... Dağlarda, köylülerle buluşmaları çok uzamadı (Nazım Hikmet’in "Havana Röportajı" şiirini anımsayın: "Fidel de içlerinde 12 kişiydiler 56’nın kasımında / Fidel de içlerinde 150 kişiydiler Aralığında 56’nın / Fidel de içlerinde 500 kişiydiler Şubatında 57’nin / Fidel de içlerinde 1000 oldular, 5000 oldular...") Sonra... iki komutan Che ve Camillo Cienfuegos iki koldan, dağlardan inip, ovaları zaptettiler. Gerilla kuvvetlerinin başında Havana’ya girdiğinde 30 yaşındadır Che. Sierra Maestra Dağları "bugün, yarındır" diye başlayan iki yılın öyküsünü anlatıyor.
Santa Clara’dayım. Dev bir meydan, Devrim Alanı. Çeşitli yükseklikte kaideler. En yüksek olanının üzerinde Che’nin heykeli. Elinde silahı, yüzü, Rosario, Arjantin’de doğduğu kente dönük. Yanda dev bir panoda Latin Amerika’daki tüm serüveni, taş kabartma. Bir başka kaidede, Küba’dan ayrılmadan önce Fidel’e yazdığı mektup: "Başka devrimler beni bekliyor..." Hasta la Victoria Siempre. - Zafere kadar, daima...
Ve mezarı... 1967’de Bolivya’da pusuya düşürülüp öldürüldüğünde 39 yaşındaydı. Che ve 32 arkadaşının mezarı burada... Santa Clara’daki Devrim Meydanı’nda. 1997’de kemikleri getirilmiş.
Mezar, küçük, çok yalın ahşap bir oda. İçeri giriyorum. En uçta dağları simgeleyen küçük bir tropik orman. Tepeleri, akarsuları, ağaçlarıyla... Ve 32 mezar. İsimlerin yazılı olduğu 32 küçük tabela. Bolivya’da öldürülenler. Her birinin önünde mis kokulu bir çiçek. En ortadaki birazcık, ama çok az, öne çıkmış.
Öne çıkan mezarın ötekilerden tek farkı var: Tabelanın tam üzerinde, ışıktan, beyaz ışıktan, minicik bir yıldız... Che’nin başının üzerinden hiç eksilmeyen, beresinin önündeki yıldız... Devrimci romantizmi hep canlı tutacak bir ışık, bir yıldız...
