Amerikalıların tüm uyarılarına kulak tıkayarak casus uçağındaki çok gizli elektronik sistemleri inceleyen Çinliler Washington’la alay ediyor
DIŞ Haberler ServİSİ
ABD ile Çin arasında dördüncü gününü geride bırakan casus uçağı krizi Washington için "yüz kızartıcı" bir hal almaya başladı. Şimdiye kadar bu tür sorunlarda çözümü dikte ettirmeye alışık Washington bu kez çetin ceviz Pekin karşısında kelimenin tam anlamıyla utanılacak duruma düştü. Güney Çin Denizi’nde casusluk yaparken F - 8 tipindeki bir Çin uçağıyla çarpıştıktan sonra Çin’in Haynan adasına zorunlu iniş yapan uçak için Pekin, Washington’un özür dilemesini istedi, üstelik casus uçağın içine girip tüm sırları çalmaya başladı.
Pekin, "güvenlik" gerekçesiyle gözaltına aldığı 24 Amerikalı mürettebatı sık sık sorgulayarak, yargılanacakları yolunda mesajlar da veriyor. Yargılanmaları halinde 22 erkek, 2 kadından oluşan mürettebatın 10 - 20 yıl arasında çalışma kampı cezası alabileceği öne sürüldü.
Süre 20 dakika
ABD Savunma Bakanlığı Pentagon yetkilileri, casus uçağın Çinli uzmanlar tarafından bazı parçalara ayrılarak incelenmekte olduğunu itiraf ettiler. Açıklamalara göre, Çin jetiyle çarpışmadan sonra EP - 3’teki istihbarat bilgilerini ve en son teknoloji ürünü cihazları imha etmeleri için 20 dakikaları olan Amerikalı mürettebatın bunu başarıp başaramadıkları bilinmiyor. Bu nedenle Çinlilerin ne kadar "sır çaldıkları" da tahmin edilemiyor.
Sabrımız taşıyor
ABD’nin Çin Büyükelçisi emekli Amiral Joseph Prueher "Bildiğimiz kadarıyla Çinliler 60 saattir uçağı inceliyor" şeklinde bir açıklama yaptı. Pentagon kaynakları, Pekin’in dünyanın en sofistike elektronik izleme sistemini ele geçirerek büyük bir ödüle konduğunu vurguladılar. Pentagon sözcüsü Amiral Craig Quigley "Çok endişeliyiz" diye konuştu.
ABD Başkanı George Bush "Sabrımız taşıyor. Olayın uluslararası bir sorun haline gelmesini istemiyoruz. Bir an önce uçağı ve mürettebatı geri verin" dedi. Bush’un yıl sonunda Çin’e yapacağı ziyareti erteleyebileceği bildirildi.
5 soruda uçak krizi
Güney Çin Denizi üzerindeki kazaya Pekin nasıl bakıyor? Çin yönetimine göre, kazanın sorumlusu uçuş kurallarını ihlal ederek ani dönüş yapan ABD casus uçağı. Pekin, Bush yönetiminin kazadan dolayı özür dilemesini ve Çin kıyılarındaki casus uçuşlarına son vermesini istiyor.
Washington özür dilemeye yanaşacak mı? ABD yetkilileri, özür dilemesi gereken tarafın Çin olduğunu belirterek, Pekin’in isteğini geri çevirdi. Bush yönetimine göre, inişe zorlanan Amerikan uçağı uluslararası hava sahasındaydı ve çarpışma, Çin uçağının yakın takip (gölgeleme) yapması sonucu meydana geldi.
Bush yönetiminin Çin’e bakışı, Clinton yönetiminden farklı mı? Bush ve kurmayları Çin’e karşı daha sert ve mesafeliler. Clinton yönetimi, Çin’den "ortak" diye bahsedip ticari ilişkileri ilerletmeye öncelik verirken, Bush yönetimi Çin’in "ortak değil, rakip" olduğunu açıkladı.
Çin, Amerikan casus uçağını geri vermezse, ABD ne yapar? Washington’daki tahmin, Çin’in uçağı iyice inceleyip parçalarını söküp yeniden takacağı ve sonra da iade edeceği yönünde. Ancak sürecin uzaması, ABD’yi diplomatik önlemlere yöneltebilir. ABD’nin Tayvan’a silah satma planı hızla yürürlüğe konulabilir.
ABD - Çin ilişkilerindeki diğer pürüzler ne? ABD’nin 1999’da kazayla Belgrad’daki Çin elçiliğini bombalamasından beri sürekli sorun yaşanıyor. Washington, Çin’in Amerikan nükleer sırlarını çalmak için casusluk yaptığına inanıyor, Çin’in Irak’ta askeri tesis kurduklarını savunuyor ve Çin’deki insan hakları ihlallerini eleştiriyor.
ABD 10 yıl geriye gidecek
EP - 3 casus uçağındaki istihbarat ve teknolojik sırların Çin’in eline geçmesi, tahminlere göre, ABD’yi elektronik dinleme ve izleme faaliyetlerinde 10 yıl geriye götürecek nitelikte. Çünkü uçaktaki bilgisayar sistemleri ve antenlerin yakından incelenmesi Pekin’e ABD’nin bilgi toplama teknikleri hakkında çok önemli ipuçları verecek, ABD’nin istihbarat faaliyetlerine karşı önlem almasını kolaylaştıracak. Çin’in EP - 3’ten elde edeceği teknolojik bilgileri, balistik füze sistemlerine, nükleer silahlara ve radarlara adapte edebileceği söyleniyor.
ABD ile Çin arasında dördüncü gününü geride bırakan casus uçağı krizi Washington için "yüz kızartıcı" bir hal almaya başladı. Şimdiye kadar bu tür sorunlarda çözümü dikte ettirmeye alışık Washington bu kez çetin ceviz Pekin karşısında kelimenin tam anlamıyla utanılacak duruma düştü. Güney Çin Denizi’nde casusluk yaparken F - 8 tipindeki bir Çin uçağıyla çarpıştıktan sonra Çin’in Haynan adasına zorunlu iniş yapan uçak için Pekin, Washington’un özür dilemesini istedi, üstelik casus uçağın içine girip tüm sırları çalmaya başladı.
DÜNYA
ABD’ye ÇİN işkencesi
