Dünya Bankası’nın Türkiye’de ihale sistemini değerlendiren raporunda, Ankara Ticaret Odası’nın, ‘siyasi partilere katkı payı olarak yüzde 15 ödendiğini’ gösteren anketine yer verildi
EKONOMİ SERVİSİ
Dünya Bankası, Türkiye’deki kamu ihalelerinin iktidar ve siyasi partilerin denetiminden çıkarılması gerektiğini belirterek, açık, şeffaf bir ihale sistemi için gerekli düzenlemelerin acil bir şekilde yapılması gerektiğini belirtti.
Bankanın, önümüzdeki günlerde hükümete sunması beklenilen raporunda, Türkiye’deki kamu ihale sistemi sert bir dille eleştiriliyor ve "yolsuzlukla mücadelenin kilit noktası" olarak gösteriliyor.
Yolsuzluk suçlaması
Rapor, Financial Times gazetesinin dünkü sayısında "Türkiye yolsuzlukla suçlanıyor" başlığıyla verilen haberde de anlatılıyor.
Raporda, Ankara Ticaret Odası’nın yaptığı bir ankete dayalı olarak "Türkiye’de ihale kazanan firmaların ihale tutarının yüzde 15 ve üstü oranda bir miktarı siyasi partilere katkı payı olarak vermek zorunda kaldığı" ifadesi yer alıyor.
FT’nin haberine göre Dünya Bankası Türkiye Direktörü Ajay Chibber, ihale yasasının en kısa sürede çıkarılması gerektiğini belirtiyor.
‘Adil davranılmıyor’
Dünya Bankası’nın Türkiye’deki mevcut ihale sistemini eleştirdiği konular şunlar: İhalelere katılma potansiyeli bulunan firmalar arasında ayrımcılık yapılması ve Türkiye’den bir adres göstermeye zorunlu tutulmaları.
İhaleye katılan yabancı firmaların Türkiye’den bir ortak göstermek zorunda olmaları, şikayet mekanizmasının olmaması, ihaleye katılanların seçiminde şeffaf ve adil davranılmaması.
Dünya Bankası raporunda ayrıca "Uluslararası Yolsuzluk Endeksi"ne göre Türkiye’nin notunun 2000 yılında 3.8 olduğu, yolsuzluk bazında 90 ülke arasında 50’inci sırada yer aldığı da vurgulanıyor.
'Yolsuzlukların kaynağı ihale sistemi'
Dünya Bankası Türkiye Direktörü Ajay Chibber yeni ihale yasasının en kısa sürede çıkarılmasını isterken, Banka'nın mevcut sisteme ilişkin raporunda şu değerlendirmelere yer verildi:
* Türkiye'deki mali kriz ve yolsuzlukların en önemli nedeni, siyaset tarafından rant dağıtımı sisteminin bir parçası olarak görülen kamu ihaleleleri.
* Kamu ihalelerini kazanan şirketler, ihale tutarının yüzde 15'ine varan miktarda, siyasi partilere "katkı" ayırmak zorunda kalıyor.
* İş adamları hükümetle arası açılmasın diye şikayetten korkuyor, bu nedenle kamu görevlileriyle dışarda ilişki kurmayı tercih ediyor ve işlerini korumak için onlara ödeme yapıyor.
* İhale sisteminin açık, şeffaf ve siyasetin karışamayacağı bir şekilde yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Bu, yolsuzlukla mücadelenin kilit halkasıdır.
* İhale sistemiyle ilgili yasaların tamamı değiştirilsin. İhale yasasında kapalı zarf usulü her koşulda zorunlu hale getirilsin.
* İhale alanların karnelerini başkalarına devretmelerine izin verilmesin. Karne alınabilmesi için yeni kreterler belirlensin.
* İhaleye teklif verenlerin ihale gününe hazırlanmaları için 45 günlük süre verilsin.
* Kamu ihaleleri kurulu kurulsun. Profesyonellerden oluşan bu kurul sadece başbakana karşı sorumlu olsun. Kurul, ihale politikaları ve mevcut ihalelerin gidişatını denetleyip, şikayetleri değerlendirsin.
* İhale yasasına çıkar çatışmaları ve yolsuzlukla ilgili çok ayrıntılı kurallar yerleştirilsin. Şikayetler için ihbarların yapılabileceği telefon hattı kurulsun.
* Şeffaf bir ihale sistemi altyapı yatırımlarında yüzde 20 oranında avantaj sağlıyor. Bu Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin kalkınmasında önemli.
* Hükümet verdiği ihalelere, söz verdiği fonları geçmişte de olduğu gibi zamanında vermezse, hiç ihale açılmasa bile mevcut yatırımlar ancak 10 yılda tamamlanabilir.
* Uluslararası ihalelere hangi firmaların davet edileceğine karar verirken şu yöntem uygulanmalı: Değeri 2 milyar lira ve üstü olan ihalelerde ilgili bakan, 20 milyar ve üstü olanlarda Bakanlar Kurulu davet etmeli.
EKONOMİ SERVİSİ
EKONOMİ
Partilere para verilmeden ihale alınamıyor
