Kömürün tonu 60 dolar, soda külünün (trona) tonu 100 - 150 dolar, Borun tonu Türkiye’ye tonu 230 dolar, yabancıya ise tonu 141 dolar. Park Holding Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Ciner bunlarla ilgileniyor. Ciner, yerin altındaki zenginliklerden şimdilik petrol ve altına bulaşmamış gözüküyor. Hemen belirteyim ki, Türkiye’de altın aramaktan ümit kesmek mümkün değil. Dünya ortalamasına göre, bir ton toprağa düşen altın miktarı 2 gram,Türkiye’de ise 9 grama kadar çıkıyor.
Tekstilden, enerjiye
Türkiye Kömür İşletmeleri’nden (TKİ) sonra Türkiye’nin en büyük kömür üreticisi durumuna gelen Ciner’in, 1996’da TKİ’den 15 yıllığına işletme hakkını devraldığı Çayırhan Park Teknik Madenleri şirketi yılda 4 milyon ton kömür üretiyor. Ciner’i 1993’de Ceytaş Tekstil, 1994’de Halil Bezmen’in Mensucat Santral’ini aldığında tektilci olarak tanımıştık.1980’lerin başında da Anadolu Endüstri Holding ortaklarından Osman Yazıcı ile kurduğu Yazeks otomobil ithalatı ile çevresi tarafından biliniyordu. Hele 1970’lerde, yani üniversite yıllarında, Talimhane’deki yedek parça dükkanında çay içmişliği olanların dışında, Ciner’in cinliğinden pek sözeden yoktu.
Maliyet hesabı
2000’li yıllar Ciner’in, tekstilden çıkıp, madencilik ve enerjiyi üst olarak seçtiği yıllar olacak. Çayırhan Termik Santrali’nde yılda üretilen 600 mw. elektrik enerjisini TEAŞ’a satıyor. Satış fiyatı 4.135 cent.
Kaç santral, elektriği bu fiyattan 20 yıl satmayı garantiledi?
Bir kwh enerjiyi, 11 cente satan santrallerin öncelikleri nereden geliyor?
Doğalgaz enerjisinin pahalı olduğu bilinmiyor muydu?
Bütün kömürü çıkarttık da, sıra doğalgaza mı geldi?
Hidrolik santrallerin maliyetlerini düşürmenin bir yolu, ihale sistemini yap - işlet - devret yerine, yap - işlet olarak belirlemek olamaz mıydı?
Afşin - Elbistan Termik Santrali’ni müteahhit önümüzdeki aylarda teslim edecek, TEDAŞ ise yeterli üretim olmadığı için buraya kömür veremiyor.
Tümüyle işletme mantığı içinde söylüyorum, Zonguldak’ta 25 bin kişiyle yılda 2 milyon, Çayırhan Park Teknik, bin civarında personelle yılda 4 milyon ton kömür üretiyor.
Hangisi iyi örnek?
"Milli servetin üzerine Ciner oturmak istiyor" denilen bor işine gelince. Bor gerçekten milli servet. 1 trilyon dolar değerinde bor rezervimiz var. Dünyanın bir numaralı bor madeni rezevlerine sahibiz. Bunun yüzde 20’sini çıkartıp, içeriye pahalı, dışarıya ucuz satıyoruz.
Şimdi Ciner çıkmış ortaya diyor ki; "Amerikalılar menfaatleri için bizi oyalıyorlar"... Bir yetkili çıksın desin ki, "Dediğin gibi trona ve bor madeni çıkmasın diye Amerikalılar bizi oyalamadı. Amerikan FMC ve Solvay firması 14 yıl Beypazarı trona yataklarında yaptığı inceleme sonucunda olumsuz rapor verip, gitmedi."
Ciner, 1998’de Eti Holding ihalesinden devraldığı Beypazarı Trona Madeni’ne 250 milyon dolar yatırım yaptı. Buradan yılda 1 milyon ton soda külü elde edecek. Ancak maden; 150 milyon dolar yatırımla yine bölgede kurulacak fabrikada soda külünden camın hammedesini üretilince işe yarayacak.
Rakip, Amerikalılar
Yurtseverler acaba bor madenini nasıl değerlendirmeyi düşünüyorlar?
Ciner; Yatağan, Kemer, Yeniköy termik santrallerini çalıştıran linyit ocaklarının işletme hakkını ABD firması National Power’dan almıştı. Yine ABD’li bir firma olan Comico’nın elinde bulunan Artvin Bakır İşletmeleri’ni satın almak istiyor.
Ciner’e yerin 400 metre altındaki kömür ocağında, madencilik geçmişini soruyorum; "1991 Soma" diyor.
Peki Ciner 10 yılda madenciliği kaptı da, Türkiye’yi yönetenler 80 yılda bu işi niye öğrenemediler dersiniz?
Bir soru da Enerji Bakanlığı’na. Çayırhan Termik Santrali’nin son iki ünitesinin yatırım maliyeti nasıl oluyor da, ilk iki üniteden pahalı oluyor? Müteahhidi Güriş, bu işi ihaleyle mi aldı?
Bir de Ciner’e... Acaba projeleri basına tanıtmanızdaki maksat, Çayırhan Termik Santrali için taahhüt edilen 185 milyon dolarlık ödemenin son taksidinin 30 Haziran’a denk gelmesi mi?
Kömürün tonu 60 dolar, soda külünün (trona) tonu 100 - 150 dolar, Borun tonu Türkiye’ye tonu 230 dolar, yabancıya ise tonu 141 dolar. Park Holding Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Ciner bunlarla ilgileniyor. Ciner, yerin altındaki zenginliklerden şimdilik petrol ve altına bulaşmamış gözüküyor. Hemen belirteyim ki, Türkiye’de altın aramaktan ümit kesmek mümkün değil. Dünya ortalamasına göre, bir ton toprağa düşen altın miktarı 2 gram,Türkiye’de ise 9 grama kadar çıkıyor.
