|
Milliyet Bilim Danışma Kurulu FP davasını tartışıyor
FP’de ‘odak’ ve ‘devam’ bilmecesi
Gazetemizde bir araya gelen hukukçularımız, Türk hukuk sisteminde parti kapatmaya dayanak yapılan ‘devam’ ve ‘odak’ olma kriterlerini yorumladı
İSTANBUL BELMA AKÇURA
 FP’nin laikliğe aykırı eylemlerin odağı olduğu ve kapatılan RP’nin devamı olmakla suçlandığı davada sona gelindi. Anayasa Mahkemesi’nden ne karar çıkarsa çıksın, hukukçular Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Avrupa hukuku açısından parti kapatmanın demokrasilerdeki yerininin tartışılmaya devam edileceğini bildirdiler. Milliyet’in bir araya getirdiği ünlü hukukçular, FP’nin kapatılma davası çerçevesinde, Türk hukukunun demokrasi açısından temel sorunlarını masaya yatırdı. Türk Anayasası’nın önce doğruları yazıp daha sonra bozduğunu söyleyen Prof. Dr Zafer Üskül, Türkiye’nin hak ettiği bir Anayasa’ya sahip olması için siyasi bir elite ihtiyacı olduğunu vurguladı. Türk hukukunun Strasbourg’a kadar uzandığını söyleyen Prof. Dr. Arslan Gündüz "Fazilet’in kapatılması AİHM’de bekleyen Refah’ın lehine, kapatılmaması ise T.C nin lehine olacaktır" dedi. Prof. Dr İbrahim Kaboğlu da "Fazilet devam partisi ise savcılığın kuruluş aşamasında harekete geçmesi gerekirdi" dedi. Hukukçuların görüşleri şöyle:
‘Odak’ olmanın kriteri yok Prof Dr. Zafer Üskül (Anayasa Hukukçusu)
Anayasamız, "Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır" dese de, Anayasamız önce doğruları yazıp sonra o doğruları bozduğu için Türkiye’de demokrasinin standardını düşürüyor. Siyasi Partiler Kanunu’nda "odak olma" kriterleri Anayasa Mahkemesi’nde iptal edildi. Dolayısıyla yasada ve Anayasa’da kriter yok. Bu kriterleri biz Anayasa’nın vereceği kararlarda ortaya çıkartacağız.
"Delil" diye sunulan kasetlerde var olan benzerlikler değil, farklılıkları da incelemek gerekir. FP, daha önce kapatılan partinin politikalarını, sembolünü, söylemini aynen tekrar ediyor mu, bunlara bakmamız gerekiyor. Anayasa Mahkemesi’ne çok fazla yük veriyoruz. Oysa Türkiye’nin hak ettiği bir Anayasa’ya sahip olması gerektiğini görecek siyasi bir elite ihtiyacımız var. Demokratikleşme önündeki engel siyasi iktidardır. Odak haline gelmek bir kişinin bayrak açması, bir kişinin slogan atması bir kişinin telefonla görüşmesiyle olmuyor.
Fazilet Partisi ‘devam’dan kapatılamaz Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu (Anayasa Hukukçusu)
Partilerin kapatılması konusunda Türkiye’de Anayasa Mahkemesi iki kriter kullanıyor. Biri devletin bütünlüğü - bölünmezliği ilkesi, ikincisi de laiklik. RP, bu nedenle laiklik karşıtı eylemlere odak olma nedeniyle kapatılmıştı. FP, RP’nin "devam" niteliği ve "odak" olduğu gerekçeleriyle yargı önünde. Anayasamızda "Bir partinin devamı niteliğinde parti kurulamaz" deniliyor, bununla yetiniyor ve hangi nedenlerin devam niteliğinde olacağı, bunun kapatılıp kapatılmayacağını ise yasalara havale ediyor.
Türk hukukuna göre, kapatılan bir partinin "devamı" olduğu için, bir partiyi kapatmak yanlıştır. Anayasa, hangi nedenlerle partinin kapatılacağını saymış, Bunu çoğaltamazsınız. Bu çerçevede de Anayasa Mahkemesi’ne oldukça geniş takdir yetkisi veriliyor. 68. madde de "Temelli kapatılan bir partinin devamı olarak kurulan bir parti, temelli kapatılır" demiyor. Şimdi bakmak lazım; bu parti bir başka ad altında mı kuruldu? Kurulmadı. Kurulmuş olsaydı Cumhuriyet Başsavcısı hemen alır, dilekçesini hazırlar, Anayasa Mahkemesi’ni harekete geçirirdi.
Karar AİHM’yi etkileyecek Prof. Dr. Arslan Gündüz (Anayasa Hukukçusu)
Her halükârda partiler arasında benzerlikler olabilir, olacaktır. Anayasa Mahkemesi kendi ipini çekmiştir. Bu dava AİHM önüne giderse iyi bir savunma ile bu kararın ciddi bir yara alacağını düşünüyorum. Bizim yargı sistemimiz Strasbourg’a kadar uzanıyor. Strasbourg’da bu konuda verilmiş bir sürü karar var. Bu karar da muhtemelen Strasbourg’a gidecek. Bu ülke siyasi partiler mezarlığı haline geldi. Bu denetim bizim kriterlerimize göre yapılmıyor.
Bu konuda laikliğe aykırı faaliyetlerin güvencesi haline geldi mi, başkalarının haklarını ortadan kaldıracak şekilde bir tehlike oluşturuyor mu, ya da bir din devleti kurmak suretiyle faaliyetleri var mı şeklinde delillerle denetim yaparsa kimsenin söyleyebileceği bir şey yok. Böyle bir tehlike var mı, yok mu konusuna, "Olabilir" diyemezsiniz. Anayasa Mahkemesi Fazilet’i kapatırsa prestij kaybına yol açaçaktır.
10 SORU 10 CEVAP
FP yargılaması yenilenemez ERSAN ATAR
Siyasilerin davayla ilgili açıklamaları yargıya müdahale midir?
Hukuk çevrelerinde yaygın görüşe göre, bu açıklamalar "politik sonuç doğuracak bir davanın seyrini değiştirme" çabasının sonucu.
FP kapatılır, ancak gerekçe yayımlanıncaya kadar Anayasa değişikliği yapılırsa yargılama yenilenir mi?
Hayır. Eski bir Anayasa Mahkemesi üyesi, kararın açıklandığı andan itibaren geçerli olduğunu, ancak tüzel kişiliğinin gerekçeli karar yayımlandıktan sonra bittiğini belirtiyor. Aynı üye, ceza hukukunda yeni hükümlerin sanık lehine yorumlandığını, ancak FP dosyasının bir ceza davası olmadığını vurguluyor.
‘FP’nin, RP’nin devamı‘diyenlerin gerekçesi ne?
Eski başsavcı, FP’ye "toplu geçişleri", yeni başsavcı da "eski RP’liler tarafından kurulmuş olması"nı gerekçe gösterdi. İki başsavcı da, Erbakan’ın partiyle ilişkisini "devam" tezinin kanıtları arasında sayıyor.
"FP, RP’nin devamı değildir" diyenlerin savı ne?
Muhalif grupları barındırması ve farklı bir programı benimsemesi, FP’nin RP’nin devamı olmadığının göstergesi olarak öne sürülüyor. Bu kesim, eski RP’lilerin, devamın kanıtı sayılamayacağını, "Bu milletvekilleri başka partiye geçseydi onlar da kapatılacak mıydı" sorusuyla savunuyor. Anayasa Mahkemesi raportörü de, toplu geçişlerin tek başına "devam olma" unsurunu kanıtlamadığını belirtiyor.
Anayasa Mahkemesi hangi kararları verebilir?
Kapatma ya da uyarı cezaları verebilir, "ara karar" alarak davayı bir süre erteleyebilir. "Devam olmakötan kapatma kararı verilirse, toplu geçişler nedeniyle RP kökenli FP’lilere (65) veya iki kurucu milletvekiline siyasi yasak getirilebilir.
Yüksek mahkeme, FP’yi kapatmadan bazı isimlerin milletvekilliğini sona erdirebilir mi?
Hayır. Milletvekilliği, ancak "parti kapatmanın bir sonucu olarak" düşürülebiliyor. Anayasa’ya göre, "beyan ve faaliyetleriyle bir partinin kapanmasına neden olan" isimlere siyaset yasağı getiriliyor.
Kapatma kararı "devam" nedeniyle verilirse, FP’lilerin yeni kuracağı parti için de dava açılabilir mi?
Anayasa değişirse bu olasılık ortadan kalkar.
Kapatma kararı Meclis aritmetiğini nasıl değiştirir?
Anayasa, TBMM üye tamsayısının (550) yüzde 5’inde (28) boşalma olursa, üç ay içinde ara seçime gidilmesini emrediyor. Halen 8 olan TBMM’deki boş sandalye sayısı 28’i aşarsa ara seçime gidilecek.
Erken genel seçim olasılığı nereden kaynaklanıyor?
Eski başsavcının talebi dikkate alınırsa FP kökenli 65 kişinin milletvekilliği bitecek. Ara seçimde kullanılan oyların yüzde 10’unu alma zorunluluğu bulunmadığından küçük partiler de Meclis’e girebilecek. Bu durumu ve olası ara seçim bölgelerinde FP ile HADEP’in iddialı olduğunu dikkate alan iktidar, erken genel seçime gidebilir. Anayasa, "genel seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılamayacağını" da hükme bağlıyor. Koalisyon, bu maddeye dayanarak hem "üç ayda ara seçimöden, hem de 1 yıl sonrası için karar alarak "hemen erken genel seçimöden kurtulabilir.
Af, Erbakan ve Erdoğan’ın yasaklarını kaldırdı mı?
Yargıtay Başsavcısı Kanadoğlu’na göre hayır. Kanadoğlu, aynı durumda olan Hasan Celal Güzel’in YDP’den üyeliğinin silinmesini istedi. Siyasi Partiler Yasası’nın 11. maddesinde de, TCK’nın 312. maddesinden hüküm giyenlerin "affa uğramış olsalar bile siyasi yasaklarının devam edeceği" belirtiliyor.
 SİYASET
 FP’de ‘odak’ ve ‘devam’ bilmecesi
‘Yeni levha asarız’
Fazilet’te karar zamanı
FP üçe bölünecek
MHP başbakanlık peşinde
Kutan'dan MHP'ye ‘aç tavuk’ benzetmesi
SAYFA BAŞI
|
|
|
