|
 Taşa gömülen sanat
Hindistan’ın Moğol hakimiyeti altında bulunduğu döneme ait takı ve eşyalar British Museum’da sergileniyor
LONDRA
 Öyle bir sergi ki gözleri kamaştırıyor. Renkli pırıltılar içindeki ihtişam sizi rüyalar alemine götürüyor. 16. yüzyılın ortalarından 18. yüzyılın başlarına kadar Hindistan’a hükmeden büyük Moğol devrinden kalma 300 parça Hint takısı ve değerli taşlarla süslenmiş çeşitli eşya British Museum’da sergileniyor. Birçok takıların yanı sıra kabza ve kılıfları işlemeli hançer ve kılıçlar, kaseler, tabaklar, yağ kandilleri, kutular, minyatür Kuran kılıfları, kemer ve eğerler, Asya’nın en zengin imparatorluklarından birini kurmuş Moğollar’ın ince zevkini gözler önüne seriyor.
Paha biçilemeyen bu külliyatın tarihi önemi taşları gölgede bırakacak mahiyette. Kuveytli Şeyh Nasser Sabah Al-Ahmad Al-Sabah 25 senedir topluyormuş bu nadide eserleri. Hindistan’ın dışında, konusunda dünyanın en zengin koleksiyonu olduğu biliniyor.
1990’da Irak, Kuveyt’i işgal ettiğinde Kuveyt Milli Müzesi yağma edilir. Savaştan sonra koleksiyon iade edilir. Bazı parçalar ise hâlâ kayıp. Külliyatın kataloğunda görülen 233,5 karatlık üstü bitki çizimleriyle süslü altıgen zümrüt şimdi kim bilir kaç parmağa takılmış kaç yüzükte yaşıyor?
Hint mücevherciliği Avrupa’nınkinden çok farklı gelişmiş. Asyalılar genellikle değerli taşları fazla yontmamışlar. Taşları olabildiğince iri ve tabii şekliyle muhafaza etmeye özen göstermişler. Parçalarda keskin, sivri kenarlı, kalıplaştırılmış kesimler görmüyorsunuz. Elmasların çoğu parlatılmamış. İskit altın işletmeciliği, Rus Kraliyet Faberge’si, 16 yy. Nuremberg’li mücevher ustalarının yapıtları sizin olsun, ben lotus yaprağı gibi yuvarlak ipeğin dökümü gibi kıvrak, kadifenin yumuşaklığı kadar sıcak inanılmaz 249,3 karatlık Balas yakutunu tercih ederim. Mor pırıltıları olan bu koyu pembe "tekerlek kesimi" yakut taşın üstü pırlanta iğne ile elle yazılmış yazılarda 6 isim var. Uluğ Bey (1449’dan evvel), Şah Abbas 1 (1617), Cihangir (1621), Şah Cihan (tarihsiz), Alamgir Han (1659-60), Şah Ahmet (1754-55). Edebiyatta yeri olan bu soyu asil kaba "lal" (spinel) Şah Abbas I tarafından Cihangir Han’a gönderilmiş. "Timur Yakutu" olarak da biliniyor. Üstleri kral, han, şah ve isimleri yazılı değerli taşlar içinde, İran Milli Hazinesi’nde mevcut olanlardan sonra dünyada en büyük olanı.
Hint altın işletmeciliği "Kundan stili" olarak bilinir. Yüksek basınç ile zar haline getirilmiş saf altın oda hararetinde şekillendirilir ve birbirine bağlanır. Böylece lehimlemeye gerek kalmaz. Sonuç kıvrak, kesintisiz ve tabii bir görünümdür. Sergide bu stilin sayısız örnekleri var. En güzellerinden biri, stilize edilmiş bir kuş biçimindeki yaka veya türban iğnesi. Yakut, zümrüt, elmas, inci ve neceftaşından yapılmış. Kuşun dizaynındaki modernlik insanı şaşırtıyor. 16. yüzyıl sonlarına ait.
Al-Sabah koleksiyonundaki birbirinden güzel hançer ve kılıçlar içinde en ünlüsü şüphesiz "Yakutlu Hançer" (1615-20) olarak bilineni. Bıçağı Şam çeliğinden ve 33,3 cm uzunluğunda, 11,7 cm genişliğinde. Kılıfı 35,2 cm. Kabzası ve kılıfı üzerindeki 2419 değerli taş (26’sı eksik) 1685 yakut, 271 parlatılmamış elmas, 62 zümrüt, 360 yeşil ve mavi cam, 9 fildişi ve 6 akikten oluşuyor. Dizaynındaki armoni, işçiliğindeki zarafet ile birleşince bir sanat şaheseri çıkmış ortaya.
Tarihle zenginleşen, sanatla hayat bulan bu yapıtları seyredip belleğime gömdüğüm için şanslı sayıyorum kendimi. Sergilenerek insanlığa mal edilmiş olduklarından, güzelliklerine artık biraz olsun sahibim.
 PAZAR
 "Bir Japon ya da Çinli transfer etmeliyiz"
‘Şöhret hayatımı değiştirmedi’
Bir böceğin içinde yaşıyor
Borsa ve seks
Her devrik cümle şiir olur mu?
Nuh’un Gemisi acaba Sinop’ta mı?
Dondurulmuş fotoğraflar müzesi
Aleko’nun (ve Kemal Derviş’in) Yeri
Çetin Ceneviz
Beyaz şaraplarımızın kralı
"Tedirginlik bir gün sürdü"
İki önemli kitap
Bodrum bu, yaz yaz bitmez
... Bitmeyen aşkın tarifi (2)
Taşa gömülen sanat
Türkler göç edince ne oluyor?
Seattle People, Cenova’ya taşındı
"Gencölen" bir şairin kitabı
Bir yeraltı - yerüstü yıldızı daha kaydı
SAYFA BAŞI
|
|
|
