MHP’li Bakan Mirzaoğlu, ‘Uçak gemisi Varyag Boğazlar’dan geçemez’ derken, Çin’in misillemesinden çekinen Dışişleri ‘Geçsin’ diyor. Kararı Başbakan Ecevit verecek.
BARÇIN YİNANÇ Ankara
Çin’in Ukrayna’dan satın aldığı uçak gemisinin Boğazlar’dan güvenli geçişini sağlamak için verdiği tüm güvencelere karşın Türkiye’yi ikna edememesi, iki ülkeyi büyük bir diplomatik krizin eşiğine getirdi.
Varyag adlı geminin geçişine ilişkin olarak denizcilikten sorumlu Devlet Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı’nın karşıt görüşte olması üzerine son kararı Başbakan Bülent Ecevit’in vereceği bildirildi. MHP’li Ramazan Mirzaoğlu yönetimindeki Devlet Bakanlığı, geminin geçişinin tehlikeli olacağını savunurken, DSP’li İsmail Cem yönetimindeki Dışişleri, Çin’in verdiği güvencelerin yeterli olduğunu belirterek, izin verilmemesinin ilişkilere zarar vereceği uyarısında bulundu.
Diplomatik gözlemciler, Türkiye’nin, dünyanın en önemli ekonomik ve siyasi gücü olmaya aday bir ülkeyi karşısına aldığına dikkat çekerken, Çin’in Ankara’nın siyasi ve ekonomik çıkarlarını hedef alan bir misillemede bulunabileceğini belirttiler. Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyesi Çin’in Kıbrıs gibi siyasi bir konuda olumsuz tavır alabileceğini söylerken, Türkiye’nin ekonomik çıkarlarının da zarar göreceğini vurguladı.
150 milyon turist hayal
İki milyarlık dev Çin pazarına girmek isteyen Türkiye, Pekin yönetiminden ticaret açığını dengeleyici önlemler almasını istiyor. Her yıl bu ülkeden yurtdışına giden 150 milyon turistin Türkiye’ye de yönlendirilmesi için Çin’in Türkiye’yi "turizmde tercihli ülke" statüsüne alması talebi, son dönemlerde iki ülkenin siyasi ilişkilerinde sağlanan olumlu hava ile gerçekleşme aşamasına geldi.
Ancak Varyag’ın Boğazlar’dan geçişine izin verilmemesinin, Türkiye’nin beklentilerinin karşılanmasını imkânsız hale getireceği gibi, siyasi ortamı da gölgeleyerek ilişkilere kalıcı zarar vereceği bildirildi.
Varyag: Karadeniz’de 67 bin tonluk kriz
Bir Çin firması, Çin’in Macau Limanı’nda bir kumarhane ve eğlence merkezi yapılacağını öne sürerek 1998’de Ukrayna’nın Varyag adlı uçak gemisini 20 milyon dolara satın aldı. 67 bin tonluk Varyag için 1 yılı aşkın süredir Boğazlar’dan geçiş izni beklenirken, dev geminin transferini üstlenen Hollanda Uluslararası Nakliye Girişimcileri, boşa geçen her gün için kendilerine 8 bin 500 dolar ödeyen Çin firmasının bu işten vazgeçebileceğini duyurdu. Türkiye, dev geminin İstanbul Boğazı’ndan geçirilemeyeceğini, özellikle Kanlıca bölgesinde tehlikenin büyüyeceğini bildirince, Çin, "güvenli geçişi sağlayacağını" öne sürdüğü planı CD halinde Ankara’ya iletti. Çin’in asıl amacının, Varyag’daki uçak gemisi teknolojisini incelemek olduğu da tartışmalar sırasında dile getirildi.