Çukurova yöresinden İstanbul'a gelen 20 tonluk Ford kamyon, karpuz yüklüydü. Şoför ve yardımcısı belli ki, uzun yolculuğun ve sıcağın etkisiyle hayli yorgundular ama ekmek parası işte! Çalışmaya ve karpuzları en kısa sürede dağıtıp, satmaya mecburdular. Ben de onları İkitelli'de bir ağacın altında üç beş dakikalık mola verdikleri sırada yakaladım. Lafı uzatmadan merak ettiğim konuya geleyim.
- Evlat, dedim, senin şu sergilere ve bazı dükkanlara sattığın, dağıttığın karpuzların fiyatı neden her semtte hatta aynı semtte değişik?
Kola kutusunu ağzına boşaltırken, aynı zamanda satıcı şoför, benim ne belediyeci ne maliyeci olmadığımı pratik zekası ile rahatlıkla anlamıştı, biraz da konuşmak ihtiyacı ile hemen cevapladı:
- Vallahi ben malımı 70 - 80 binden onlara satıyorum. Onlar müşteriye kaça satarsa satsın bana ne?
- Kusura bakma ama öğrenmek istiyorum sen karpuzu üreticiden kaça alıyorsun? Biliyorum, Çukurova'dan buraya nakliye ücreti, mazot parası hayli yüksek!
Karpuzcunun bakışları derhal değişti, ciddiyet çizgileri belirledi yüzünde, alnı kırıştı... - Peki bey dedi, çektiğimiz eziyeti hiç düşünmüyor musunuz? Çukurova'dan İstanbul'a gelene dek ne vartalar atlatıyoruz ne avantalar veriyoruz bi bilsen.
- Biliyorum hepsini ama üreticiden kaça? - Dinim aşkı için söyleyeyim 15 binden alsak zarar ederiz, taşıması boşa gider!
Anlamıştım karpuzun gerçek alış fiyatını öğrenemeyeceğimi. Eve dönünce Adana'da bir dosta telefon ettim, bu konuda biraz bilgi istedim.
Meğer böyle kamyonla gelip, karpuz ürününü önceden kapatanlar kilosuna 3 - 4 bin lirayı zor veriyorlarmış!
Bu şekilde karpuz birkaç el değiştiriyormuş gerektiğinde! Eğer üreticinin dayanma gücü varsa, 7 - 8 bin lirayı buluyormuş. Ve hatta karpuz bollaşmaya başlayınca malını elinden çıkartamayan üretici fena halde yanıyormuş! Tonlarla karpuz tarlalarda yollarda çürüyüp gidiyormuş!
Kayıt dışı karpuz!
Ee peki ama, vitamin küpü, bal kutusu, serinletici, kan yapıcı karpuzu İstanbullular genellikle 400 - 500 bin liradan yemiyor mu? Beşiktaş'ta kilosu 400 bin, Bebek ve Nişantaşı'nda 500 bin, Kavacık'ta, Anadoluhisarı'nda 390 bin liradan satılan karpuz nasıl oluyor da mesela Güngören'de 150 bin lira? Hatta aynı Güngören'in bir sergisinde 99 bin lira karpuzun kilosu, diğerinde 140 bin lira, ötekisinde 150 bin lira! Kuzum Allah aşkına bu ne fiyat anarşisidir? Üstelik karpuzun hiçbir kademede satışından metelik vergi alınmıyor, verilmiyor! Kayıt dışı ekonominin simgesidir karpuz! Haa yalnız bir yerde vergisi ödeniyor Akaryakıt Alım Vergisi. Yeter de artar bile!
- Vallahi ben malımı 70 - 80 binden onlara satıyorum. Onlar müşteriye kaça satarsa satsın bana ne?
