TÜRK kültürünün en önemli kavramlarından üçü: Devlet, asker ve siyaset... Uzak tarihimizde reaya", yakın tarihimizde "halk" denilen toplum ise bu üçü kadar etkin değildir.
Demokrasi, sanayileşme, şehirleşme ve eğitimin yaygınlaşması sayesinde "halk" yeni devreye giriyor ama bu üçlü arasındaki yeri pek belli değil. O yüzden "temsil krizleri" yaşıyoruz; 70 yıldır parti kapatıyoruz mesela... İyi yönetilemiyoruz.
Halkın devreye girmesiyle halkın renkleri de kendini dışa vuruyor şaşırıyoruz. Çünkü "resmen" türdeş bir toplumduk!
1950'den beri siyaset halkın oylarına dayandığı için, siyasetçi de halkın duyarlıklarına duyarlı olmak zorunda... Askere göre ise, halk yığınlarının bir kısmı 'tehlikeli unsurlar'dır! Siyaset "oy avcılığı" ile bu unsurlara "ödün" vermemeli!
Ve "temsil krizleri" yaşıyoruz!
* * * ASKER konusu... Halkın yüzde 74 gibi çok büyük bir bölümü Türk Silahlı Kuvvetleri'ne güveniyor. (Ayrıntı için bkz. ANAR, Türkiye Gündemi 2000, sf. 167)
Tarihte ve günümüzde askerin bu güveni hak ettiği de kesindir.
Fakat MGK'ya gelince, "mevcut konumu aynen devam etsin" diyenlerin oranı yüzde 24'te kalıyor. Bir tür sivilleşme yönünde değişiklikler isteyenlerin toplamı yüzde 56'ya çıkıyor.
Fikir belirtmeyenleri paylaştırırsak, bu oran yüzde 60'ı geçiyor. (Ayrıntı için bkz. ANAR, Türkiye Gündemi 2001, sf.16)
Askerine bu kadar güvenen halk, neden MGK'nın bir türlü sivilleştirilmesini istiyor?
Çünkü asker milli savunma ve onurumuzu temsil ederken, MGK siyasete, yani toplumun temsiline müdahaleyi çağrıştırıyor!
Askerini seven halkın, askerin desteklediği partilere oy vermemiş olması da bundandır.
AB belgelerinde de askerin MGK vasıtasıyla siyaseti denetlediği belirtiliyor zaten.
* * * BU tablo karşısında sağlıklı bir devlet işleyişi ve toplum yönetimi için, devletin, askerin, siyaset ve halkın yeri nasıl olmalıdır? Tabii, çağımızın gerektirdiği gibi...
Asker, terör dışında, güvenlik düşüncesiyle bile, farklı bir birikim gerektiren iç politikaya karışmamalıdır!
Askerlerin hazırladığı raporlardan farklı olarak, sosyolojik açıdan baktığımızda, Türkiye'nin kentleşme ve ticarileşme gibi toplumsal dinamikleri hem toplumu harmanlayıp bütünlüğümüzü yeniden yapılandırmaktadır, hem sekülerleşmeyi hızlandırmıştır. 'İrtica tehlikesi' bunun için reel değildir.
Toplumla ilgili sorunlar siyasetin yetkisi ve uzmanlığına girer. Ama darbelerin parçaladığı siyaset, gereken "muktedirliğe" sahip olamıyor. Bunun çaresi, askeri vesayet değil, siyaseti, yani halkın temsilini güçlendirecek sistem reformlarıdır. Uzun vadeli iş...
Bu aşamada ise, hükümet, parlamento ve asker ilişkilerinin gerilimlere sebebiyet verilmeden yoluna konulması çok önemli. Halbuki Çankaya, hükümet ve Genelkurmay arasında bunu sağlayacak yoğunlukta bir diyalog olmadığı belli.
Cumhurbaşkanı Sezer'in "devlet organlarının ahenkli çalışması" konusunda daha faal olması gerekiyor. Son Genelkurmay açıklamasında bilmem kaçıncısını yaşadığımız gerilimlerin olmaması için.
