|
 Afganistan dersleri
AFGAN telaffuzunda "Tora Bora" diyorlar. 'Bora Dağı' anlamına gelen "Tur - ı Bora"nın galatıdır.
Bora Dağı'nın yalçın tepelerinde, derin vadilerinde yüzlerce, belki binlerce mağara, tünel ve sığınak vardır.
Kandahar düşmeden hemen önce, Bin Ladin' ve Molla Ömer'in birkaç bin militanıyla beraber Bora Dağı'na çıkıp buralarda saklandığı bildiriliyor.
Nereden nereye?
Bir zamanlar Afganistan'da kuş uçurmuyor, müzik çaldırmıyorlardı; dünyaya da meydan okuyorlardı!
Şimdi Bora Dağı'ndaki mağaralarda, tünellerde, sığınaklarda saklanıyorlar.
Amerikan B - 52 bombardıman uçakları buralara bomba yağdırıyor. Taliban karşıtı Peştun aşiret milisleri de dağa tırmanarak mağaraları temizlemeye çalışıyor.
* * *
VİETNAM benzetmeleri gerçekçi değilmiş.
Birçok askeri uzmanla onların yorumuna yapışan amatörler, Afganistan'daki Sovyet yenilgisini hatırlatmıştı! Amerika da aynı akıbete uğrayabilirdi! "Afganistan, ikinci Vietnam" olabilecekti! Halbuki...
* Sovyet işgaline karşı bütün dini ve etnik gruplar tam bir "cihad" ve "ülke" duygusuyla çarpışmışlardı. Taliban ise korkunç bağnazlığıyla hem Şii Hazarları hem Afganistan'da yaygın olan tasavvufi tarikatları ezmek istemiş, böylece geniş kitlelerde dini (sosyal) meşruiyetini kaybetmişti. BBC bu konuda çok güzel bir program yayımladı.
* Peştunculuk yapması öteki etnik grupların, özellikle Tacik ve Özbeklerin tepkisini alevlendirmiştir.
* Rejiminin barbarlığı yüzünden Taliban, İslam dünyasından umduğu kamuoyu desteğini de alamamış, ilk günlerdeki ufak gösteriler sönüp gitmiştir.
* Taliban'ın çabuk çöküşündeki en önemli askeri sebep, Pakistan'dan aldığı lojistik desteğin kesilmesi, sıfırlanmasıdır. Şu da görüldü ki, Taliban askerlerinin pek gerilla eğitimleri de yokmuş. Stadyumda zavallı bir kadının beynine kurşun sıkmaya benzemez gerilla savaşı!
Halbuki Sovyetler'e karşı mücahidler için, Batı hem lojistik hem askeri eğitim desteğini sel gibi akıtmıştı.
* * *
TALİBAN çökmüştür ama elbette mesele bitmiş değildir. Ufak gruplar da büyük terör eylemleri yapabilir çünkü!
Bundan başka, bir de Afganistan'ın nasıl yeniden kurulacağı meselesi vardır ki, çok zor ve çok önemli bir problemdir.
Çünkü, kabilelerin, ekonomi ve eğitimle birbirine entegre olmamış, o yüzden kabile yapısında kalmış etnik grupların olduğu her yerde uzlaşmazlık ve çatışmalar olur. Kuzey İttifakı'ndaki iç çatışmalarda, Taliban çöktükten sonra boy vermeye başlayan Peştun - Tacik geriliminde, Kunduz Kandahar'daki infaz ve yağma olaylarında bunu gördük.
Onun için oraya yerleştirilecek "Barış Gücü", 50 bin kişilik koca bir askeri kuvvet olacak! Kabile ve etnik grupların çatışmalarını önlemek, kurulacak merkezi otoriteye siyasi ve askeri itibar kazandırmak için...
Netice: Az gelişmişlik, Üçüncü Dünyalılık bir talihsizliktir. Çünkü yoksulluktur, bağnazlıktır, totaliterliktir, iç çatışmadır. Afganistan, Irak, Kuzey Kore; ne fark ediyor?!
t.akyol@milliyet.com.tr
SAYFA BAŞI
|
|
|
