07 Şubat 2002 Perşembe BİZE ULAŞIN HABER İNDEKSİ ARŞiV YARDIM KÜNYE ·  SON DAKİKA   ·  ANA SAYFA   ·  GÜNCEL   ·  SİYASET   ·  EKONOMİ   ·  YAZARLAR   ·  SPOR   ·  DÜNYA   ·  YAŞAM   ·  MAGAZİN   ·  SAĞLIK   ·  KADIN & MODA   ·  ASTROLOJİ   ·  OTOMOBİL   ·  ÇİZERLER   ·  BİLİM & TEKNİK   ·  TV'DE BUGÜN   ·  İŞ YAŞAMI   ·  OMBUDSMAN   ·  HAVA DURUMU   ·  CUMARTESİ   ·  PAZAR   ·  KÜLTÜR & SANAT   ·  SERİ İLAN     Çingeneler ve yolculukları "Beni Ayakta Gömün", hem bir halkın tarihi hem de yazarın bu halkın gizlerini aydınlatmak için yürüttüğü kişisel araştırmanın hikâyesi.      DERLEYEN: ÖZLEM İLYAS      Çingeneler, Avrupa’da bugüne kadar geleneksel olarak en aşağı sınıftan kimseler olarak görüldüler, başka bir deyişle Avrupa’nın "parya"sı oldular. Ortaçağ Romanya’sında bir Çingene genellikle bir domuz fiyatına eşya gibi alınıp satılırdı. 18. yy.’da Prusya’da, 18 yaşını geçmiş Çingeneler yalnızca sürdürdükleri gezginci hayat tarzının yasadışı olması nedeniyle mahkemeye çıkarılmadan asılıyorlardı. Naziler, doğuştan suçlu oldukları gerekçesiyle Çingeneleri yok etmeyi hedeflemişlerdi; 500 binden fazla Çingene, Nazi kamplarında ölmüştü.      Böylesi keder yüklü bir geçmişi olan bu "su katılmamış yabancılar"ın, yazar Isabel Fonseca onları böyle adlandırıyor, bütün gadjelere (Çingene olmayanlar) karşı ihtiyatlı davranmaları hiç de şaşılacak bir şey değil. Londra’da yaşayan Macar Yahudisi bir anne ve Latin Amerika kökenli bir babadan doğan Fonseca, binbir özenle öğrendiği Romanca’yı, yani Çingene dilini, yeryüzüne yayılmış ve hiçbir memleketi olmayan 12 milyon nüfuslu bir halkı anlamak için kullanmış. Beni Ayakta Gömün, hem bir halkın tarihi hem de yazarın bu halkın gizlerini aydınlatmak için yürüttüğü kişisel araştırmanın hikâyesi.      Sâmi ırkından gelenlere benzeyen görünüşleri yüzünden, Avrupalılar Çingenelerin Arap olduğunu düşündü (zaten Çingene [Gypsy] kelimesinin kendisi de Mısırlı [Egyptian] kelimesinin bozulmuş halidir). Fonseca, bu konuda uzman olan kişilerin üzerinde uzlaştığı, Çingenelerin İran’a gitmek üzere kuzey Hindistan’daki memleketlerini terk ettikleri tezini kabul ederek, 10. yüzyılda büyük olasılıkla köle olarak batıya doğru yol aldıklarını söylüyor. Yaygın kanının tersine, birlikte yaşadıkları insanların önyargıları ve verdikleri gözdağı yüzünden yerlerinden edilmedikleri sürece Çingenelerin çoğu gezgin değil. İçinde yaşadıkları avluların bakımsızlığına rağmen Çingeneler, temizlik konusunda ritüellere sahip olacak kadar çılgındırlar, diye yazıyor Fonseca. Arnavutluk’ta Çingene bir ailenin yanında kaldığı süre boyunca, katıksız bir gadja olarak kendini yıkamasının uygun görülmediğini anlatıyor. Gerekli ovalama işini onun yerine iki genç kız gerçekleştiriyordu.      Hilekâr oldukları düşünüldüğü için, Doğu Avrupa’da komünizmin çökmesinden sonra Çingenelere karşı duyulan eski nefret ne yazık ki yeniden hortladı. Çaresizlik içindeki binlerce Doğu Avrupalı Çingene Batıdan sığınma talep etti. 1992 yılında Almanya ve Romanya arasında yapılan anlaşmadan sonra, Alman mülteci kamplarındaki Rumen Çingeneleri, uyruğunda oldukları ülkelere geri dönmemek için kimlik kartlarını yok etmişlerdi ama yine de sınır dışı edilmişlerdi.      Çingenelerin tarihi, ne yazık ki, kitap içindeki birkaç bölüme yayılmış olsa da (belki de yazar, üzücü hikâyeleri bir karavanın arkasında bıraktığı izler kadar karmakarışık olan bir halkı anlatmak için böyle bir yol seçti), "Beni Ayakta Gömün", insanın ilgisini canlı tutan bir özen ile, yalın ve zarif bir dille yazılmış. Fonseca’nın dikkate alınmayan bir halk üzerine dikkatleri çekmek için harcadığı çaba kesinlikle başarılı olmuş. Yazar, kitabını yeni yeni ortaya çıkmaya başlayan seçkin bir Çingene topluluğunun Avrupa’daki hakim siyasetin içine adım attığını söyleyerek sonlandırıyor.            Beni Ayakta Gömün      / Çingeneler ve Yolculukları      Isabel Fonseca      Ayrıntı Yayınları      Fiyatı: 11.500.000 TL.              KÜLTÜR & SANAT Büyülü bir klasik Çok dinlenenler Haberiniz olsun Çok izlenenler Çok okunanlar İfadeye mezalim New York’ta Babil’in Asma Bahçeleri Pertev kalemi eline aldı Sırt çantalı diva Kanlı canlı bir macera Tören ve tartışması Akar’ın "korsan" kitabı Bekleyen derviş... Yünden resim olur mu? Okumak için Altın Ayı Suçları sanatçı olmak Bursa’da fotoğraflı günler Kahkaha kıyamet Hâlâ ‘canlı’lar Çingeneler ve yolculukları Mix diye içime çekerim seni İhtirasın kudreti Bir doktorun estetik rotası Çocuk yüzlerdeki hüzün Hadi sinema yapalım Larenjitli kediden şarkılar Akıl ve sevgi dengesi Sempatik dahi Kapalı gişe festival Sezip özlediğimiz geçmiş Yeni albümler Pişman olduğunu söyle Giden kahramanlar Hayat atölyesi Nâzım’la tanışmak Küsme tavşan, n’olur Yeni yayınlar  SAYFA BAŞI  © 2002 Milliyet