MİLLİYET İNTERNET - KÜLTÜR & SANAT

26 Mart 2002 Salı

· SON DAKİKA
· ANA SAYFA
· GÜNCEL
· SİYASET
· EKONOMİ
· YAZARLAR
· SPOR
· DÜNYA
· YAŞAM
· MAGAZİN
· SAĞLIK
· KADIN & MODA
· ASTROLOJİ
· OTOMOBİL
· ÇİZERLER
· BİLİM & TEKNİK
· TV'DE BUGÜN
· İŞ YAŞAMI
· OMBUDSMAN
· HAVA DURUMU
· CUMARTESİ
· PAZAR
· KÜLTÜR & SANAT
· SERİ İLAN

Ölüm döşeğinde
Yoksul tiyatronun kurucusu Grotowski’nin mirasçısı Thomas Richards yönetimindeki atölye, "Kalan Tek Nefes" projesiyle Ankara Devlet Tiyatrosu’ndan sonra 15 - 16 - 17 Mart’ta İstanbul Enka Vakfı Sahnesi’nde.
TÜREL EZİCİ

     Boş uzamda, sadece üç renk: Siyah, kırmızı ve beyaz... Belleğin en karanlık köşelerinden kopup gelen anların, anıların, fiziksel - sessel dürtülerle devindirdiği insan bedenleri... Çok odaklı, eş zamanlı, genellikle simetrik düzenlemeler içinde akışlar, ani kopmalar, buluşmalar... Bazen farklı bir çağrışımın peşinde devinimin yavaş yavaş solduğu, sıfır noktasında yeniden can bularak kreşendoya ulaştığı bir başka süreç. Budist ayinlerdeki içsel yolculuğa eşlik eden "mantra"nın, uyaran ya da sakinleştiren ritm - ses varyasyonları gibi... Gece ve gündüz, başlangıç ve son, mutluluk ve keder, hayal ve gerçek... Yükseklerde rüzgâr, süzülen bir kuş ya da bir kelebek ve şarkı... Dönüşüm, değişim, çocukluk, oyun, ergenlik, sevişme, yetişkinlik ve yine şarkı... Henüz yaşayana, hayata ve ötesine dair ne çok şey... Üst üste katlanan, birbirine geçişen görüntü, ses - söz yığınları. Hepsi de dikey bir bütünün, geleneksel şarkılarla ulanan parçaları. Bilinen ve bilinmeyeni, bu dünya ve ötesini birleştiren "son nefes"in çevresinde, sanki bir dua ayini...
     "Kalan Tek Nefes", Laboratuvar Tiyatrosu çalışmalarında, konvansiyonel tiyatroya alternatif olarak geliştirdiği para - tiyatro arayışlarını oyuncu - seyirci temelinde sürdüren ünlü tiyatro adamı Jerzy Grotowski’nin, İtalya Pontedera’daki, şimdiki adıyla "Jerzy Grotowski ve Thomas Richards Çalışma Merkezi"nin bir ürünü. Grotowski’nin ölümünden sonra (1999) merkez, Richards’ın yönetiminde, "Köprü: Gelişen Tiyatro Sanatları" projesinde, Grotowski’nin, "bir araç olarak sanat" tezini yeni araştırmalarla izliyor. Proje, insanın yaratıcılık sınırlarının ötesini araştıran, gösteri - gösteri olmayan bir olguyu oluşturmak üzere farklı uluslara, kültürlere mensup oyuncuları biraraya getiriyor.
     Gösterinin metin malzemesi eski Çin kaynaklarından alınmış. Öykü, ölüm döşeğinde son nefesini vermek üzere yatan bir kadının çevresinde gelişiyor. Zaman zaman "Deli Dumrul"u, "Alkestis"i, hatta Ortaçağ moralitesi "Every Man"i çağrıştırıyor. İç içe geçen, birbirini önceleyerek genişleyen daralan gerçek - gerçek üstü dairelerden oluşan ölümün aurasında, aile çevresi, ölüler, daha doğmamış olanlar; yaşlı kadının belleğindeki görüntüler, doyurulmamış arzular, korkular, kısaca yaşanmış, yaşanamamış pek çok şey var. Hepsi de gösterinin hükmedici değil; ilginç, gizlenmiş bir telkin edicilikle sunulan metafor dilini oluşturuyor. İster istemez, "sunum olarak sanat" olgusu üzerinde yeniden düşünme fırsatı buluyoruz. Sanırım bizim tiyatromuzu - genelde - "ölümcül tiyatro"nun sınırlarını zorlayan en temel sorun da burada yatıyor: Konvansiyonel olanın tüm araçlarını, (metin, oyunculuk, reji vb.) her biri daha çok kendine hizmet eder biçimde olanca hamasiyeti ile kullanan, kendi ağırlığı altında ezilen bir tiyatro anlayışının egemenliği. Daha da önemlisi, sahnenin taşıyamadığı yükü taşımaya her zaman gönüllü sandığımız seyirciyi, öznel beklentilerimiz ve gişe hesabı dışında, hesaptan hep uzak tutmamız (!).

     Enka Oditoryum
     (0212) 276 22 14 - 15


     "Kalan Tek Nefes" (One Breath Left)
•  Rejisörler: Mario Biagini - Thomas Richards
•  Oyuncular: Ang Gey Pin (Singapur), Foo Jong Soon Julius (Singapur), Tan Pei Hwee (Singapur), Yap Sun Sun (Singapur), Mario Biagini (İtalya), Marie De Clerkck (Belçika), Souphiene Amiar (Cezayir), Juri Piroddi (İtalya), Jörn Riegels Vimpel (Norveç).