|
Kürtçe 50 kilometrede bile değişim gösteriyor
Emekli diplomat Gündüz Aktan, dilbilimci Kojima’nın Kürtçe üzerine yaptığı araştırmayı anlattı. Buna göre, Zazaca ve Kürtçe iki ayrı dil
EZELHAN ÜSTÜNKAYA Ankara
 Emekli büyükelçi, Radikal gazetesi yazarı Gündüz Aktan, 29 Mart’ta Milli Güvenlik Kurulu’nda (MGK) ele alınacak anadilde yayın tartışmasıyla ilgili olarak Milliyet’e açıklamalarda bulundu. Aktan, Kürtçe’nin kendi içindeki çeşitliliğine dikkat çekti.
Daha önce Japon dil uzmanı Goichi Kojima’nın, Türkiye’deki yerel diller üzerine saptamalarına ilişkin detaylı görüşlerini defalarca köşesine taşıyan Aktan, sorularımızı şöyle yanıtladı:
MGK’da anadilde eğitim ve yayın gündeme gelecek. Daha önce yazılarınızda anlattığınız dilbilim uzmanı Kojima’nın Türkiye’deki yerel dillere ilişkin görüşleri nelerdir?
Kojima, Kürtçe dahil tüm diller üzerinde çalışmış bir dil uzmanı. Türkiye’de 50’nin üzerinde dil saptadı, ancak Türkiye’nin tamamını dolaşamadı. Oranlama yapıldığında Türkiye’de 70’e yakın dil olabileceği tahmin ediliyor.
Kojima’nın Kürtçe’ye ilişkin görüşleri nedir? Çünkü tartışmalardan birinin konusu da anadilde eğitim verilirse ya da yayın yapılırsa uygulamanın hangi lehçe ile yapılacağı yönünde?
ojima, Zazaca ve Kürtçe’yi iki ayrı dil olarak kabul ediyor. Zazaca’yı Kürtçe olarak kabul etmiyor, ayrı dil olarak görüyor. Kırmançi’yi Kürtçe kabul ediyor. Ona göre Kırmançi’de bile bölgeler arası çok büyük farklılıklar var. Nerdeyse farklı diller ortaya çıkmış.
Her 50 kilometrede bir Kırmançi değişiyor. Yalnız şuna dikkat etmek gerek, bir dil uzmanıyla normal bir kişinin dille ilgili görüşleri farklı olur. Üstelik konu sadece Kürtçe eğitim değil. Anadilde eğitim verilirse bu hakkı Kürtlerin dışındakilere, Lazlara, Boşnaklara da tanımak gerekecek. ‘Hepsini birlikte yapın’ şeklinde bir dayatma var.
Özel kursların açılmasına karşıAnadilde eğitim kabul edilirse, nasıl yapılmalı?
Sadece bir Kırmançi dilinin seçilip diğer Kırmançi gruplarına zorla öğretilmesi doğru olmaz. Fransa’da yerel dil eğitimi devlet denetiminde, kontrolünde yapılıyor. Türkiye’de de anadilde eğitim devlet eliyle yapılmalı. Yalnız şu dikkatlerden kaçıyor. Fransa, yerel dil eğitimine AB’ye tam üyeyken geçti. AB fonlarından yararlandı. Uygulama 1982 - 1995 arasına yayıldı.
Özel kurslar eliyle eğitim verilebilir mi?
Şahsen ben özel kurslara karşıyım. Türkiye’de özel kursların açılması durumunda, AB ülkelerinden tek Kürtçe oluşturmak amacıyla muazzam kaynaklar aktarılacak. Tek Kürtçe oluşturma çalışmalarıyla ilgili size ilginç bir örnek vereyim; Fransa’da, Kürdoloji Enstitüsü’nün geliştirdiği söylenen tek Kürtçe’yle ilgili bir konferans düzenleniyor. Ancak dil o kadar yapay ki, dinleyenlerin hiçbir şey anlaması mümkün olmamış.
Anadilde yayın konusu da tartışılıyor. TRT’den mi yayın yapılmalı?
Tabii ki TRT’den yayın yapılmalı. Devlet kontrolünde olmalı.
 GÜNCEL
 O göbek atacak, ailesi kurtulacak...
Özel hastanede bile SSK’lının kaderi çile
Hani terörist değildi?
Kürtçe 50 kilometrede bile değişim gösteriyor
Vali Çakır olmasa yine donacaklardı
ABD Kongresi’ne aday Türk işadamı
Kapalı cezaevi sanata açıldı...
Hapisten hastaneye!
Kadınlar gitti ahlâk kurtuldu!
‘Mecburen’ tedavi edecekler
PKK, parasını İran’a taşıyor
DHKPC’nin 5 erzak deposu
RTÜK’ten BBG’ye bir hafta ceza!
Çocuk evliliklerine ‘resmi nikah’ affı
Esmeray’ın naaşını
asker uğurlayacak
Uras, 560 metre derinden seslendi
Tren otomobili biçti: 6 ölü
Tıp dünyası ‘sendrom-x’i tartıştı
Ebru Şallı’ya yalan beyan davası
Başsavcı Boyrazoğlu alkışlarla...
SAYFA BAŞI
|
|
|
