|
 Koç da, Sabancı da ciroyu şişirip ikiye katlıyorlar
Koç Topluluğu’nun ciro rakamının konsolide edilmemiş olduğunu yıllardır biliyorduk. Kâr marjlarının elverdiği günlerde üreten ayrı şirket, dağıtan ayrı şirket derken her şirket kendi kârını eder, aynı ürünün mükerrer satışından oluşan toplam ciro rakamı da Koç’un cirosu diye kamuoyuna açıklanırdı.
Sabancı Topluluğu’nda ise belki de yüzde 50 - 50 eşit hisseli yabancı ortaklıklar nedeniyle, belki nihai tüketiciye ulaşan ürün gramının azlığından bu tür bir sistem gelişmemişti ve toplam ciro, Koç’unkinin yanında hep cılız kalırdı. Ancak son 1 - 2 yıldır onlar da Akbank falan deyip ciroyu cilalamanın yollarını buldular.
Tesadüfe bakın ki, bu yıl 2 devin ciroları da aynı gün açıklandı ve görüldü ki, Sabancı Topluluğu Koç’u sollamış, ciro geçen yıla göre yüzde 4.5’luk artışla 11.5 milyar dolara yükselmiş!
Koç’unki ise yüzde 24 gerileyerek 9.2 euro’ya (dikkat, dolar değil) düşmüş.
Adının açıklanmasını istemeyen bir dost, bana hem Koç, hem de Sabancı Topluluğu’nun gerektiğinde yurtdışına gönderdikleri, uluslararası kabul edilmiş muhasebe standartlarına göre hazırlanmış ciro rakamlarını göndermiş.
Bizim arşivleri karıştırdığımda, Koç’un Türk halkına açıkladığı 2000 yılı cirosu 12 milyar dolar, Sabancı’nınki ise 10.9 milyar dolar olarak çıktı karşıma. Aynı yıl yabancılara açıklanan konsolide edilmiş gerçek ciro rakamları ise tabloda da görebileceğiniz gibi Koç’ta 6.6 milyar dolar, Sabancı’da 5.6 milyar dolar.
Koç Topluluğu, mükerrer ciro hesaplamalarından rekabet koşulları artık elvermediği için mecburen bir ölçüde vazgeçti, gerisi de 2 - 3 yıl içinde temizlenecek. Ya Sabancı?
Ciroyu şişirmeye neden gerek gördüklerini topluluğun bir numaralı yöneticisi Hazım Kantarcı’ya soracaktım, ama yurtdışındaymış.
| Koç ve Sabancı’nın gerçek ciroları (milyon $) |
| |
1997 |
1998 |
1999 |
2000 |
| Koç |
5.842 |
5.798 |
5.424 |
6.580 |
| Sabancı |
4.749 |
5.188 |
5.478 |
5.626 |
CEO’nun Türkçesi BİS olsun mu? Dün sabah merhaba demek için Serra Yılmaz’ı aradığımda, havaalanında tam da benim yazımı okurken yakalamışım. Sinema ve tiyatro sanatçılığından senaristlik ve İtalyanca, Fransızca hem yazılı hem de simültane çevirmenliğine 10 parmağında 10 marifet Serra, Fransızcada şirketlerin bir numaralı profesyonelleri için kullanılan administateur dèlèguè sözcüklerini kelimesi kelimesine "atanmış yönetici" olarak Türkçe’ye çevirip, buradan nasıl uygun bir tanım türetebilirim diye düşünürken beni karşısında bulmuş. Amerikan icadı CEO’nun sadece bizde değil, zannederim Fransa’da da henüz bir karşılığı yok.
CEO’yu Türkçeleştirme arayışıma katılan tüm okurlarıma teşekkür ederken, dişe dokunur ve üzerinde tartışılacağını umduğum 2 öneriyi sizlerle paylaşmak istiyorum:
Baş İcra Sorumlusu BİS
• Zülfü Dicleli (BZD Yayıncılık Genel Yayın Yönetmeni): Biz çevirdiğimiz kitaplarda ve Kontent XXI adlı dergimizde CEO için yaklaşık üç yıldır Baş İcra Sorumlusu terimini kullanıyor ve bunu BİS olarak kısaltıyoruz. İcra Kurulu Başkanı demeyi tercih etmiyoruz, çünkü CEO olan bir kuruluşta, mutlaka bir icra kurulu (executive committee) olması gerekmiyor.
CEO teriminin ABD’den başlayarak yaygınlaşmasında, 1990’larda bireye, tek adama, lidere yapılan aşırı vurguyu (doğru ya da yanlış) da hesaba katmak gerek. CEO olan şirketlerde, CFO (chief financial officer), COO (chief openations officer) gibi makamlar da var. Onlara da BFS (baş finans sorumlusu) ve BOS (baş operasyon sorumlusu) denebilir.
İcra Başkanı
• Hilmi Güvenal: Ben Işıklar Grubu’nun CEO’su olarak 1 yıldır "İcra Başkanı" unvanını kullanıyorum. Tam aradığınız karşılık mıdır bilemem, ancak kullandığım yerlerde zorlanmıyorum.
CEO makamı, unvan olarak Türkiye’ye ithal edildi, ancak bizdeki şirketlerde yönetim kurullarının yetkileri değiştirilmedi. Türk Ticaret Kanunu’muzda yönetim kurullarına verilen yetki, ABD’dekinden daha geniş. ABD’de şirket yönetim kurullarının yetkisi CEO’yu atamak, şirketin genel gidişatıyla ilgili yorumda bulunmak ve yıllık planları onaylamakla sınırlıdır. Bizde ise bütün önemli kararlar yönetim kurullarında verilir, genel müdür uygulamayı yapar.
Türkiye’deki CEO’lara bakıyorum. Çoğunun yetkilerinde bir değişiklik olmuyor, aslında genel müdür gibi çalışıyorlar. Türkiye’de de yönetim kurulunun yetkilerini yeniden tarif etmek ve CEO için de, yetkileri artırılmış genel müdürler üstü icra başkanı tanımını getirmek lazım."
Pekiyi ya imza sirküleri? Ticaret Kanunu’nda CEO diye bir tanım olmadığı için, imza sirkülerine mecburen İcra Başkanı, Murahhas Aza yazıyorlarmış.
mtamer@milliyet.com.tr
SAYFA BAŞI
|
|
|
