|
Erkeklerden politika, kadınlardan gerilim
Edebiyattan Beyazperdeye bölümündeki uyarlamalar Arnavutluk’tan Küba’ya geniş bir yelpaze açıyor önümüzde.
 21. Uluslararası İstanbul Film Festivali’nin, Edebiyattan Beyazperdeye bölümündeki altı uyarlama Arnavutluk’tan Küba’ya geniş bir yelpaze açıyor önümüzde.
Seçkideki filmlerden ilk göze çarpanı üç kültürün bileşkesi olan "Harry Nasıl Ağaç Oldu?". "Başkalarının Amerikası", "Barut Fıçısı" gibi filmleriyle yakından tanıdığımız Sırp yönetmen Goran Paskalyeviç, İrlanda’da geçen bir Çin öyküsü anlatıyor bize! "Harry Nasıl Ağaç Oldu?" çağdaş Çin edebiyatının, yapıtları Batı dillerine çevrilmiş genç kuşağından Zhengguang Yang’ın, "Lao Dan" adlı novelasından uyarlandı. "Lao Dan" insanın düşmanını bizzat seçtiğini ve nefreti kendi kendine körükleyerek olmayacak işler yaptığını, sonunda da kendisine ve sevdiklerine zarar verdiğini gösteriyor.
Zhengguang Yang, Batı’da "Moonlight Over the Fields of Ghosts", "The Dry Ravine" gibi kitaplarıyla tanınıyor. Aynı zamanda senarist olan Zhengguang Yang’ın imza attığı üç filmden, "Tahta Adamın Karısı"nı İstanbul Film Festivali’nde izledik.
Bebelere slogan Cannes Film Festivali’ne seçilen ilk Arnavut yapımı "Sloganlar", Ylljet Aliçka’nın "Taştan Sloganlar" adlı kısa öyküsünden uyarladı. Yapıtları Fransızcaya çevrilen Aliçka, "Yazarlar" adlı romanıyla Fransız Sanat ve Edebiyatı Altın Madalyası aldı. İsmail Kadare’den sonra adı anılan Arnavut yazarlar arasında ilk sıralarda bulunuyor. 1952 doğumlu Aliçka, öğrenciyken rejim karşıtı olarak damgalandı, üniversiteden mezun olduktan sonra, sürgün niyetine, ücra köylere öğretmen olarak atandı. Aliçka, "Sloganlar"ı bu deneyimden yola çıkarak yazdı.
Gjergj Xhuvani’nin yönettiği filmde, bir dağ köyünde göreve başlayan biyoloji öğretmeni Andre, okulun müfredattan çok resmi ideolojiyi benimsetmekle ilgilendiğini fark eder. Sınıf sloganı olarak "Yücelsin Devrimci Ruh"u mu yoksa "Amerikan Emperyalizmi kağıttan kaplandır"ı mı seçmek istediğini sorarlar? Öğrencileri, seçtiği sloganı taşlarla yamaçlara yazacaktır!
Psikanalizin böylesi! Ünlü Fransız yönetmen Jean - Jacques Beineix sekiz yıl aradan sonra "Ölümcül Transfer" ile setlere döndü. 54 yaşındaki yönetmen "IP5" adlı filminde Yves Montand’ı kış günü göle sokarak ölümüne neden olmakla suçlandığından beri inzivaya çekilmişti.
Beineix, hastasını dinlerken uyuyakalan bir psikiyatristin uyandığında kadıncağızın ölüsüyle karşılaşmasından sonra gelişen olayları konu alan "Ölümcül Transfert"i Jean-Pierre Gattegno’nun romanından uyarladı. Fransızca edebiyat profesörü olan Gattegno’nun "Profesörün Gecesi", "Seni Gönderen Darnand mı?" gibi başka dillere çevrilen kitapları da bulunuyor. Filmde Beineix’in "Betty Blue"da da başrolü verdiği, sevilen aktör Jean - Hugues Anglade’ı ve Kusturica’nın "Yeraltı"sı başta olmak üzere Yugoslav filmlerinden tanıdığımız Miki Manojloviç’i izleyeceğiz.
Yaşamın son çeyreği Fred Schepisi’nin Michael Caine, Tom Courtenay, David Hemmings, Bob Hoskins ve Hellen Mirren’dan oluşan ustalar kadrosuyla dikkat çeken "Son Dilek / Last Orders" Graham Swift’in Booker Ödülü kazanan romanının uyarlaması. İngiliz yazarı üne kavuşturan romanı "Waterland"ın, Stephen Gyllenhaal’ın yönettiği Jeremy Irons’ın başrolü üstlendiği uyarlaması ülkemizde gösterime girmişti. Swift’in "Out of this world" ve "Ever After" adlı kitapları da beyazperdeye aktarıldı. "Son Dilek" arkadaşlarının cenazesinde toplanan bir grup yaşlının onun son dileğini yerine getirmesini konu alıyor. Swift, salon.com’dan Scott Rosenberg ile yaptığı söyleşide, hiçbiri entellektüel ya da iyi eğitimli olmayan, yetmişine yaklaşan altı yedi karakterin ortaklaşa öykü anlattıklarını, kendisinin de yazar olarak geri planda bir yerde durduğunu söylüyor.
Kadın kadına Kanadalı kadın yönetmen Lea Pool, çok şükür, hemen her yeni filmi İstanbul Film Festivali’ne seçilen bir sinemacıdır. Geçen yıl "Götür Beni"sini izlediğimiz Lea Pool, bu kez karşımıza ilk İngilizce filmiyle çıkıyor. "Kayıp ve Çılgın / Lost and Delirious", Pool’un gözde konusu, ergenlik çağında genç kızların duygusal sorunları üzerine. Film, ‘70’lerde yatılı bir kız okulunda üç arkadaşın lezbiyen ilişkisi çerçevesinde gelişen bir karşılıksız aşk öyküsünü anlatıyor.
Pool, "Kayıp ve Çılgın"a Lindsay Anderson’ın ‘70’li yıllarda bir erkek yatılı okulunda geçen "If" adlı filmini ve "Ölü Ozanlar Derneği"ni referans aldığını söylüyor: "Bu bir eşcinsellik meselesi değil, aşk meselesi, tutku meselesi, yaşamınızda bir şeyi riske atma meselesi, olduğunuz kişiyle kenetlenme".
"Kayıp ve Çılgın", oyun yazarı Judith Thompson tarafından Kanadalı yazar Susan Swan’ın "The Wives of Bath" (1993) adlı romanından uyarlandı. Swan, kitabını Thompson - Pool ikilisine emanet etmekten çok memnun kalmış. "Kitabın sinema diline çevirisi olan iyi bir filmi, kitabın kopyası olan kötü bir filme tercih ederim," diyor. "Lea ergenlik çağındaki genç kızların tutkularını ve onların nasıl bir tür amorf ve Sapphic ve çalkantılı ve müthiş ve dehşet dolu olduğunu anlıyor."
Filmin başrol oyuncularından Piper Perabo’ya şimdiden yıldız gözüyle bakılıyor. Perabo, "White Boys", "The Adventures of Rocky and Bullwinkle" ve "Coyote Uglyöde rol aldı.
Küba’nın ‘Godotobüs’ü Juan Carlos Tabio’nun "Lista de Espera / Otobüs Durağı" adlı filmi Festival müdavimlerinin kaçırılmayacaklar listesinde. Merhum Guitierrez - Alea ile çevirdiği "Fresa y Chocolade / Çilek ve Çikolalata", "Guantanamera / Guantanamolu Kız" filmleriyle sevdiğimiz Kübalı yönetmenin bu filmi Cannes’da gösterildi. Tabio, "Çilek ve Çikolata"nın oyuncuları Vladimir Cruz ve yakışıklı Jorge Perrugorria’yı bu filmde yeniden bir araya getirdi.
Asıl adı "Bekleme Listesi" olan film çağdaş Küba edebiyatının en önemli temsilcilerinden Arturo Arango’nun bir öyküsünden uyarlandı. 1950 Manzanillo doğumlu Arango, seksenli yıllardan başlayarak Küba edebiyatının uluslararası alanda tanınmış bir yazarı haline geldi. Son derece verimli bir yazar olan Arango’nun toplam 250 yapıtı basıldı. Aralarında "Salir al Mundo" (1981), "La Vida es una Semana" (1990), "En la Hoja de un Arbol" (1994), "La Habana Elegante" (1995) adlı öykü kitapları; "Una leccion de Anatomia" (1998) adlı bir romanı, "Reincidencias" ve "Escribir en Cuba hoy" (2001) adlı deneme kitapları bulunuyor.
"Otobüs Durağı", Küba’ya uygalanan ambargoyu eleştiriyor. Adamın biri taşradaki Manzanillo’ya gitmek için Havana’da bir otobüs durağındaki upuzun kuyruğa giriyor. Otobüsün gelip gelmeyeceği belli değil. Aradan aylar geçiyor. Yolcular inatla durakta bekliyor! Haliyle öykü Beckett’in "Godot’yu Beklerken"ini, film de Bunuel’in "El Anjel Exterminador / Mahvedici Melek"ini andırıyor!
Uyarlama Holding’i İngiliz sinemasının genç kuşak aktrislerini en iyilerinden, Derek Jarman’ın gözdesi Tilda Swinton "Dipsiz / The Deep End"i tek başına sürüklüyor. David Siegel ve John McGehee’in birlikte kotardıkları film gerilim türünde. Elizabeth Sanxay Holding’in "The Blank Wall" adlı romanından uyarlanan film, Kaliforniya’nin sakin Lake Tahoe kasabasında oğlunu korumak için bir cinayeti örtbas etmeyi göze alan annenin içine düştüğü "dipsiz" karanlığı konu alıyor.
"Dipsiz", "The Blank Wall"un ikinci uyarlaması. 1949’da büyük usta Max Ophüls, kitabı, başrolleri James Mason ve Joan Bennett’in paylaştığı "The Reckless Moment" adlı filme aktardı. Elizabeth Sanxay Holding, sinemacıların rağbet ettiği bir yazar. 1925’te Edwad Sloman "The Price of Pleasure"ı uyarladı. Wesley Ruggles’ın Claudette Colbert, Fred MacMurray ve Robert Young’ın oynadığı "The Bride Comes Home" (1935) adlı filmi de bir Holding uyarlamasıydı. Sinemaya aktarılan bir başka Holding romanı, 1999’da Jean-Pierre Mocky, "La boum II"nin yakışıklı oyuncusu Pierre Cosso’ya rol verdiği "Candide Madame Duff".
Gerilimin dişisi "Betty Fisher ve Diğer Öyküler / Betty Fisher et autres histories" Edebiyattan Beyazperde’ye bölümünün ağır topu. Fransız sinemasının seçkin kadın oyuncularından üçünü bir araya getirdi: Düzeyli performanslarının yanı sıra Cannes Film Festivali’nde jüri üyeliği yapan Sandrine Kiberlain, yönetmen de olan Nicole Garcia ve gizemli çekici Mathilde Seigner. Yönetmeni "Kar Tatili" ve "Büyücü Kadınların Odası"na da imza atan Claude Miller. Ve uyarlandığı, Gümüş Hançer ödüllü "El Ağacı / Tree of Hands"in yazarı Ruth Rendell.
Ruth Rendell, son derece popüler bir yazar. Bugün 62 yaşında olan Rendell, İngiliz kadın polisiye yazarları geleneğinin bir parçası. Bazen Barbara Vine imzasıyla yayınladığı kitapları televizyon dizilerine dönüştürüldüğü gibi birçok filme de kaynak oldu. İngiltere’de 1990’de başlayan Ruth Rendell Mysteries dokuz yıl devam etti. "A Judgement in Stone" adlı romanı Claude Chabrol’un muhteşem "La Ceremonie"sine, "Live Flesh" adlı romanı ise Almodovar’ın çarpıcı "Carne Tremula"sına dönüştü.
"El Ağacı"nın kahramanı Betty Fisher, Ruth Rendell gibi başarılı bir yazar. Ama çocuğunu kaybedince bunalıma giriyor. Annesinin onu avutmak için bulduğu çözüm ise akıl kârı değil!
Küçük bir not: Söz konusu roman 1990’da Giles Foster’ın yönettiği, Helen Shaver ve muhteşem Lauren Bacall’un başrolleri paylaştığı, "Innocent Victim" adıyla da gösterilen bir televizyon filmine dönüştürüldü.
 KÜLTÜR & SANAT
 Resim ölmedi yaşıyor
Çok dinlenenler
Haberiniz olsun
Çok izlenenler
Çok okunanlar
Erkeklerden politika, kadınlardan gerilim
Bebelere klasik müzik
Tarık Ali’nin işi zor!
Matematikçinin trajik serüveni
İstemek yetmiyor
Sonsuz aşkın uğruna
Bir tarih platformu...
"Bu kitapta herkes kukla"
Yurttaş anıtlar
Işıklı yolda yürüyecek
Büyümüş de anne olacakmış!
Tasarım takıya ruh verir
Yasak ve acı elma
Mavi kutudan çıkanlar
Sly yine polis!
"Psikopatlığın çoğu zarar azı yarar"
Toprak ve cam
Bıçak sırtı kahkaha
Kısa filmlere koşun!
Ünlü fotoröportajlar
Tarih zevkimiz
Maalouf’un uzaktan aşkı
"Aşk İksiri"nin lezzeti
Doğu’ya Batılı bakış
Konsantre Rousseau alır mıydınız?
Haftanın albümleri
Sanat: "11 Eylül’den sonra"
İsrail ve Filistin’de kültür sanat...
Yeni yayınlar
SAYFA BAŞI
|
|
|
