|
Matematikçinin trajik serüveni
Tiyatro Stüdyosu, "Sonsuz Döngü"de gerçeğine erişilemez bir dahi olan ünlü matematikçi Alan Turing’in trajedisini sahneye taşıyor.
ÖZGÜR DURGUN
 Bilgisayarın fikir babası, "yapay zekâ" kavramının yaratıcısı, II. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunun "enigma" haberleşme şifresini kıran İngiliz ekibinin "beyni"... İngiltere’yi savaştan yengiyle çıkaran ve dünyanın kaderini değiştiren bir isim ya da eşcinsel kimliği nedeniyle "düzen"e aykırı düşen, cezalandırılması gereken bir insan... Sözünü ettiğimiz kişi ünlü matematikçi Alan Turing.
Tiyatro Stüdyosu, Alan Turing’in yaşam serüvenini "Sonsuz Döngü"de tiyatro izleyicisinin karşısına çıkartıyor.
"Gerçek yaşamöykülerine -bir biçimde- dayanan bu oyunların art arda gelişi, rastlantı; seçiliş nedenleri salt, nitelikli sahne yapıtları olmaları" diye anlatıyor Tiyatro Stüdyosu’nun bu yönelimini Ahmet Levendoğlu. "Başka açıdan ise şu dile getirilebilir: İnsanlık serüveni boyunca tarih sahnesinin önüne çıkanlar -en azından potansiyel- "dramatik malzeme" oluştururlar. Eklemek gerekir ki, önemli tarihsel kişi olup da öz yaşantısıyla hiçbir biçimde "dramatik malzeme" olamayacak sıradanlıkta, yavanlıkta kişiliğe sahip niceleri vardır, elbet. Ama işte o ötekilerden; tarih önünde yaptıkları ile öz yaşamlarında ettikleri arasında çarpıcı çatışma / çakışma noktaları kurulabilenlerden, iyi tiyatro hamuru yoğurulabiliyor, çoğunlukla. Bu kişiler, insanoğlunun 3,5 milyon yıllık serüveninin her açıdan öne çıkan yüzyılı olan 20. yy.’ın kişileriyse, onlar aracılığıyla bugünün insanına, insana ilişkin daha çok katmanlı, daha keskin titreşimli iletiler sunulabiliyor, tiyatro sahnesinden".
Alan Turing, gerçekten de ilginç yaşam serüveniyle dikkat çeken bir dahi. Andrew Hodges’ın kaleminden çıkan yaşamöyküsünün başlığında "enigma" (gerçeğine erişilemez) diye tanımlanıyor. Mantık, morfogenez, nöroloji, fizyoloji, parçacık fiziği alanlarına da eğilen bu ünlü bilim adamı aynı zamanda, Britanya ekibiyle Olimpiyat Oyunları’na katılmaktan sakatlık nedeniyle geri kalan bir atlet...
Ancak öykünün bundan sonrası Turing için hayli sıkıntılı sonuçlar doğuran bir çizgide ilerliyor. Çünkü Alan Turing, aynı zamanda bir eşcinsel. O nedenle de, ülkesine hizmetlerini İmparatorluk yüksek nişanıyla ödüllendiren "düzen", bu "ahlâksızlığı" nedeniyle onun yakasına yapışıyor. Ve bir zamanlar Churchill’in himayesinde bilimsel çalışmalarda bulunan, Krallık Bilim Derneği üyeliğine seçilen bu dahi, yaşadığı bir eşcinsel ilişki nedeniyle "hayasız ahlâksızlıktan" suçlu bulunuyor ve "sonsuz döngü"sünü hazırlayacak bir oyunun kahramanı olma yolunda hızla ilerliyor.
Peki bu döngü nerede başlayıp, nerede bitiyor? Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Tosun Terzioğlu’nun, oyunun kitapçığında yer alan yazısında yanıtı bulmak mümkün. Turing’in trajedisinin temel kaynağını, matematik dünyası ile yaşadığımız dünyanın çelişen yönlerinde aramak gerektiğine dikkat çekiyor Terzioğlu: "Matematiğin dünyasında her kavram tanımlı, her ifade açık ve kesindir. Bu dünyada kişilerin farklı yorumlarına yer yoktur. Bu yalınlığın dupduru bir estetiği vardır. Matematikçiler sık sık, bir teoremin veya bir ispatın ‘güzelliğinden’ söz ederler. Oysa matematikçi olmayanlar için matematiğin dünyası uzak, soğuk, hatta ürkütücüdür... Matematikçi içinse matematiğin dünyası aydınlık, sıcak ve güzelliklerle doludur. Ama matematikçiler de hepimiz gibi birer insandır ve yaşamlarını hepimiz gibi gerçek dünyada sürdürürler. Yaşadığımız toplumun adet, gelenek ve kuralları vardır. Bu kurallar matematikte olduğu gibi iyi tanımlanmış değildir, yine de bireylerin bu kurallara uyması beklenir".
"Sonsuz Döngü"
• Yazan: Hugh Whitemore
• Çeviren ve yöneten: Ahmet Levendoğlu
• Oyuncular: Mehmet Ali Kaptanlar, Özgür Erkekli, Zeynep Efser Erkekli, Serda Kondeler Aktuna, Murat Kılıç ve Emrah Elçiboğa.
İş Sanat
(0212) 316 00 00
 KÜLTÜR & SANAT
 Resim ölmedi yaşıyor
Çok dinlenenler
Haberiniz olsun
Çok izlenenler
Çok okunanlar
Erkeklerden politika, kadınlardan gerilim
Bebelere klasik müzik
Tarık Ali’nin işi zor!
Matematikçinin trajik serüveni
İstemek yetmiyor
Sonsuz aşkın uğruna
Bir tarih platformu...
"Bu kitapta herkes kukla"
Yurttaş anıtlar
Işıklı yolda yürüyecek
Büyümüş de anne olacakmış!
Tasarım takıya ruh verir
Yasak ve acı elma
Mavi kutudan çıkanlar
Sly yine polis!
"Psikopatlığın çoğu zarar azı yarar"
Toprak ve cam
Bıçak sırtı kahkaha
Kısa filmlere koşun!
Ünlü fotoröportajlar
Tarih zevkimiz
Maalouf’un uzaktan aşkı
"Aşk İksiri"nin lezzeti
Doğu’ya Batılı bakış
Konsantre Rousseau alır mıydınız?
Haftanın albümleri
Sanat: "11 Eylül’den sonra"
İsrail ve Filistin’de kültür sanat...
Yeni yayınlar
SAYFA BAŞI
|
|
|
