|
 Geometri, evren, Tanrı
Geometriyi sevmeyenler bu yazıyı okumasın. Geometriyle bizim de ilgimiz yok; bilmediğimiz, tanımadığımız bir şeyi sevip sevmediğimizi söylemenin doğru olamayacağını düşünürüz. Mesleğinin geometriyle ilgisi olmayan "işadamı" dostumuz Ahmet Şenkut'un bir konferansını dinleyince geometriye, dünyaya ve hayata başka bir pencereden daha bakılabileceğinin ipuçlarını bulduk. Biraz geç kaldığımızın da farkındayız.
Ahmet Şenkut, ortaokullarda okutulan ve "Eşek Davası" diye de anılan ünlü "Pitagoras Teoremi"nden hareketle, insanın aritmetik ve geometri sayesinde dünyayı anlayabileceği üzerinde durdu.
Bilindiği gibi, Pitagoras Teoremi, "dik açılı bir üçgenle, dik açıyı meydana getiren kenarların karelerinin toplamı dik açının karşısındaki kenarın (yani hipotenüsün) karesine eşit" olduğunu kanıtlar. En güzel üçgen bu üçgendir.
Milattan önce 5. yüzyılda Güney İtalya'da felsefi, dini ve politik amaçları olan kent devleti kuran Ionyalı bir bilim ve düşün insanı olan Pitagoras ile öğrencileri, ruhun yücelmesi ve kurtuluşu için felsefeyi araç olarak görmekteydi. Onlara göre, Tanrı'nın en büyük özelliği her şeyi tümüyle anlamasıydı. İnsanlar da felsefe yoluyla evrendeki olayları anladıkça, Tanrı'ya bir adım daha yaklaşmış olurlardı.
Pitagoras ve arkadaşları, gözlem gücümüzü ve aklımızı kullanarak dünyanın sırlarını çözdüğümüzde "kamil insan" olunabileceğini düşünüyorlardı. Onlara göre, doğa sihirli ve gizil güçler tarafından yönetilmiyordu. Aklın gücüne inanan Pitagorasçılar, doğanın akılcı ve hatta geometrik bir düzeni olduğunu söylüyorlardı. Onlara göre, insan aritmetik ve geometri sayesinde bu düzeni anlayabilirdi.
Mantığın babası sayılan Euclid, 13 bölümden oluşan ve 465 geometri problemi içeren "Elemanlar" kitabına, Pitagoras Teoremi'ni de almıştır. Euclid'e göre, geometrideki kavramlarla insan düşüncesi birbiriyle tamamen ilişkilidir. Euclid, geometri bilimi sayesinde insanlara doğru düşünmenin ilkelerini öğretir.
Doğru düşünen insan, doğru sevgiye giden yolu da bulur. Çıkarcı dürtülerinin tutsaklığından kurtulan insan, tüm yaşamını kapsayan sevgiye eriştiğinde mutlu insan olur; gel - geç değil, gerçek ve kalıcı mutluluğun ne olduğunu anlar.
Bir kutlama Türkçeyi doğru, iyi, güzel biçimde kullandığı için Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazanan Hasan Pulur'u kutluyoruz. Acaba, diyoruz, şu bizim "medya bülbülleri"ne hiç değilse birazcık örnek olabilir mi? Keşke!
Bir şiir Sanal dünyadan laedri (adı bilinmeyen) bir şairin dizelerini konuk ediyoruz:
"Hani yüreğinde devinen kandım / damarlarında atan nabız. / İnce beyaz bileklerinde / bulutların beyazlığına kandım / da aşk iksirini içmeye uzandım. / Heyhat! Bileklerin kelepçelenmiş eski sevgiliye."
ngureli@milliyet.com.tr
SAYFA BAŞI
|
|
|
