|
"Onu bir şarkıya sattım"
Bundan 150 yıl önce Hannah Crafts adlı kadın köle tarafından kaleme alınan elyazması, "Halayığın Dilinden" adıyla Amerika’da yayımlandı. Bugünlerde herkes bir "ilk" olan bu kitabı konuşuyor.
ŞEBNEM ŞENYENER / New York
 Kendinden pek emin olmayan bir el. Tutarlı. Toplam 300 sayfa, büyük bir özen ve çaba içinde öğrenme mücadelesiyle, muhtelemen 1853 ile 1861 yılları arasında, demir mürekkebi ve kaz tüyü kalemle yazılmış. "African - Americana" müzayedesinin kataloğunda satış fiyatı 10 bin dolar. Yazarı Hannah Crafts adlı kadın köle. Kitabın adı: "Halayığın Dilinden".
Kitap, bu konunun uzmanı Harvard Üniversitesi Dubois Profesörü Henry Louis Gates Jr.’dan başka kimsenin dikkatini çekmediğinden, satış fiyatının altına, 8500 dolara, fazla bir rekabet olmadan kolaylıkla satılıyor. Elyazmasını satın alma kararını "1850’li yıllarda hakikaten köle olmayan birinin kölelik taslayacağına pek ihtimal veremediğimden baştan şanslı başladım," sözleriyle dile getiren Profesör Gates, Amerika’nın ilk siyah kadın yazarı Harriet E. Wilson’ı keşfeden ünlü bir akademisyen. Bu ay Barnes and Nobles’dan piyasaya çıkan ve yayınlanır yayınlanmaz büyük ilgi gören "Halayığın Dilinden" adlı kitap, Profesör Gates’in aynı alandaki ikinci büyük keşfi.
Hannah Crafts’ın hikâyesi ilk satırlarından itibaren özgürlüğü kölelik hayatında yakalayan cesur bir kadını anlatıyor. Virginia’da Milton adlı bir kasabada "ev kölesi" Hannah. Ev işlerine koşturuyor. Evdeki kütüphaneye, duvarlardaki tablolara hayran. Okuma öğrenme şansını "kuzeyden gelip Milton’a yerleşen ve köleliğe karşı çıkan ihtiyar çift" sayesinde edinir edinmez, gözünü karartıp tehlikeye atılmaktan çekimeyen bir kadın Hannah. Romanı o ortamın duygusal diliyle yazmış. Gotik, köle diliyle. Akademik araştırmalara göre, o dönemdeki edebiyattan haberdar. Edebi mekanizmaların farkında. Sahibinin "Bu paraya eski Virginia’da bundan daha iyi bir kadın eti bulmazsın," diye satmaya kalkıştığı köle. İçindeki özgürlük kıvılcımı, anası köle olan sahibesinin sırrını öğrenmeye ve sonra onu da yanına alıp kaçmaya kalkışacak kadar kuvvetli. Ne var ki sahibe ile köle özgürlük yolunda yakalanıp yeniden satılıyorlar. Satış sırasında alıcılar birbirine köle hikâyelerini aktarıyor: "Bunlara güven olmaz. Birisi çocuklarını başımdan savdım diye kendini dereye attı. Ötekisi oğlunu bulacak ümidiyle kaçmaya kalkışınca kurt köpeklerine atıverdim. Derisini yüzdüler, bütün cildini tırmaladılar da güzelliği filan kalmadı. Beni cezbetmez olunca bir şarkıya sattım onu."
Gates’in de vurguladığı gibi 1850’lili yıllarda Amerikan edebiyatında kadın yazar olmak dahi bir beceri iken, bir de özgürlüğünü kaçarak kazanmış köle olmak bambaşka bir manzara. Gates, elyazmasını satın alır almaz gerçekle bağlantısını araştırmaya başladı. Kısa sürede ilk tahmininde yanılmadığını anladı. Crafts’ın hikâyesini gerçeğe bağlayan ilk ipucu, kaçtıktan sonra yakalanıp satıldığı Washingtonlu politikacı Wheeler ailesi. Sonradan Kuzey Carolina’ya taşınan bu ailenin ikinci kuşağı ile yaptığı temaslarda Gates, Wheeler’ın kölelerinden birinin kaçması nedeniyle yasal işlem yaptığını tespit etti. Ama henüz Crafts’a ait bir ipucu bulamadı. Kitapta, romanın kahramanı Hannah ikinci kez kaçtıktan sonra New Jersey’e yerleşiyor ve burada siyahların gittiği bir okula yazılıyor, evlenip çoluğa çocuğa karışıyor. Crafts belki de yazarın takma ismi. "Ruhum sessiz bu günlerde. Yeni bir ev, derin bir ara, mukaddes ve mübarek bir sessizlik. Hayal ettiğim şekilde özgür hayatı buldum," sözleriyle, mutlu sonla bitiriyor kitabını. 150 yıl sonra keşfedileceğini bilmeden...
 KÜLTÜR & SANAT
 Festivalde intifada
Çok dinlenenler
Haberiniz olsun
Çok izlenenler
Çok okunanlar
Bak, gör, hisset!
İzmir ışık saçıyor
"Kadın yazarlar aşka uzak duruyor"
Polonyalı altı ressam
Tiyatro sahnesinde gerilim
Geleceği parlak
Moda tasarımı
Siparişle Rus gelin
"Onu bir şarkıya sattım"
Doğa sanatın üstadıdır
Dansın Türkçesi
Seherde bir bülbül
Gençlik, aşk ve dans
Önce ne vardı?
Habip Aydoğdu Avusturya’da
Yönetmenler kameranın önünde
"Mikado’nun Çöpleri" Hacettepe’de
Yo Yo Ma’nın müzikal sentezi
Zıp zıp yediler
Zoraki şovmen polisler
Her sinemaseverin başucunda durmalı!
Çağını aşan bir entelektüel!
Teknoloji ile sanat oyunları
Adana’da uluslararası şenlik
Andre Gide ile kısa bir tur
Müzik dünyasından kısa kısa...
Haftanın albümleri
Bu filmler kaçmaz!
Küs kız
Yar bize bir nebze duende, medet!
Kültürüne sahip çıkan Ege
Yeni yayınlar
SAYFA BAŞI
|
|
|
