|
O bir dünya insanı
Adalet Ağaoğlu’nun "Toplu Oyunları I - II - III", "Toplu Öyküler I - II" ve denemelerinden oluşan "Karşılaşmalar", yeniden basıldı.
AYBALA ALAÇAM
 Adalet Ağaoğlu, Türk romanında Oğuz Atay ile belirginleşen ve yüzünü Batı edebiyatının çağdaş çehresine döndüren bir damarın öncülerinden. 12 Mart dönemi ve sonrasında 80’lerin toplumsal sonuçlarını, bireysel uyumsuzluklarını, gerek oyun, gerek hikâye, gerekse romanlarında yorumluyor. Ucu bir yere değen, zaman zaman kimi eleştirmenler tarafından ‘eleştirilse’ de edebiyat aracığılıyla önermelerde bulunan bir yazar tipi çiziyor. Yeni çıkacak kitapla birlikte sayısı dörde ulaşacak olan "Karşılaşmalar" adını verdiği denemelerinde, Türkiye panoramasını bir düşünürün incelikli bakışıyla yorumluyor. Yazdıklarında farklı teknikler kullanarak, yaşama dair farklı problematiklerin üzerine giden bir yazar profiline sahip olan Adalet Ağaoğlu’nun eserlerinde ‘aydın sorunsalı’ önemli bir yer işgal ediyor. Kaleminde ve yarattığı zengin dünyalarda güçlü bir psikolojik derinlik ve yoğunluk hissediliyor. İnce bir karamsarlığı var. Çağdaş yazının olanaklarının yakın takipçisi ve süzerek uygulayıcısı olan Ağaoğlu, yazar için yazma eyleminden daha öğretici bir şey olmadığını savunuyor. Kariyerinin başlangıcından bu yana, okurun da en az yazar kadar metne emek harcamasını bekliyor. Türkiyeli ama kendini dünya insanı olarak kabul ediyor; kadın ama insan soyunun herhangi bir üyesi! Kadın hareketlerine ilgisi, ‘emek verdiği’ kadınlığından çok yazarlığının bir sonucu. Konuşmayı, özellikle yazdıkları hakkında konuşmayı sevmiyor.
Öykülerinde küçük, kısa kesitlerle, insanlık durumlarıyla, insan dünyasının parçalanmışlıklarıyla ilgilenen Adalet Ağaoğlu, Türk yakın tarihinin panoramasının çizildiği 1973 tarihli "Ölmeye Yatmak" romanından itibaren yazarlığında, Türk romanındaki yeni anlatım yollarına kapalılığı aşmaya yoğunlaşan bir sanatçı, isyankâr bir dinamo.
Şiirle yapılan başlangıç
İlk şiiri "Gölgeler" 1948’de Kaynak Dergisi’nde yayımlanan Adalet Ağaoğlu, tiyatro oyunları, sonrasında hikaye ve romanla yoluna devam etti. Uzun yıllar boyunca yalnızca tiyatro oyunları yazdı. O yıllarda edebiyattan başka işlerle de uğraşıyordu. Yazarın, TRT’nin kuruluş aşamasından itibaren 1970’e dek çeşitli pozisyonlarda görev yaptığı önemli bir radyoculuk kariyeri var. Hatta adı "Hayat Güzeldir" olan ilk sabah programının yapımcısı Adalet Ağaoğlu! Özerklik tartışmalarının yoğun yaşandığı dönemde ‘mim’lenen Ağaoğlu, TRT’den yayınına izin verdiği bir kitap tanıtımında komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle mahkemeye verilerek uzaklaştırılmıştı. Programlara kalite değil de siyasi denetim uygulanmasını kaldıramıyordu. Geri çağrıldığında yaşananları protesto ederek istifa etti. 1982’de kurucularından olduğu Türkiye Yazarlar Sendikası ile ilgili olarak, 1981’de ise romanı "Fikrimin İnce Gülü" nedeniyle yargılandı, kitap toplatıldı. Sonradan beraat etti. Tunç Okan, bu romanı sinemaya da aktardı. Adalet Ağaoğlu, 1999’da ÖDP’den milletvekili adayı olmuştu.
Liseyi bitirdiği yıldan itibaren Ulus Gazetesi’nde tiyatro eleştirileri yayımlanmaya başlanan yazar, Ankara’nın ilk özel tiyatrosu Meydan Sahnesi’nin kurucuları arasında yer aldı, dramaturg ve çevirmen olarak çalıştı (1961). ‘60’lı yıllarda Sartre, Magnier, Saroyan ve Brecht’ten çeviriler yaptı, bir süre Amerika ve Paris’te yaşadı. "Toplu Oyunlar I"de yer alan ilk oyun "Evcilik Oyunu"nu da Paris’te yazmaya başladı. Yazarın bu toplamalara girmeyen ve bugün artık metinleri kendisinde bile bulunmayan "Karabataklar", "İki Kişi Arasında", "Evimizin Saatleri", "Yaşamak" gibi radyo oyunları; "Bir Piyes Yazalım", "Açık Perde" ve ABD’deyken yazdığı "Babaları Adına" gibi oyunları da var.
Ağaoğlu, 1969’da John Gassner - Edward Quinn’in hazırladığı "The Reader’s Encyclopedia of World Drama"ya giren ilk kadın oyun yazarımız. Titiz ve çalışkan mizacı ile tanınan Ağaoğlu’nun pek çok ödülü bulunuyor. "Üç Oyun" adlı oyunu ile Türk Dil Kurumu Ödülü, "Bir Düğün Gecesi" romanı ile Sedat Simavi Vakfı Ödülü, Orhan Kemal Roman Armağanı ve Madaralı Roman Ödülü, "Yüksek Gerilim" adlı hikâye kitabıyla Sait Faik Hikâye Armağanı’nın sahibi oldu (1975). 1995’te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü, ‘96’da "Romantik Bir Viyana Yazı" ile Aydın Doğan Vakfı Roman Ödülü’nü aldı. "Toplu Oyunlar III"te yer alan "Çok Uzak - Fazla Yakın", 1993’de İş Bankası Büyük Ödülü’nü getirmişti Adalet Ağaoğlu’na. Çeşitli üniversitelerden fahri doktorluk ünvanları da olan yazarın eserleri İngilizce, Bulgarca, Slovakça gibi dillere de çevrildi. "Toplu Öyküleröde yer alan öykülerinin bir kısmı yabancı antolojilerde de bulunuyor.
 KÜLTÜR & SANAT
 İnsanlık tarihine acılı gönderme
Çok dinlenenler
Haberiniz olsun
Çok izlenenler
Çok okunanlar
O bir dünya insanı
"Ben bir İstanbul yazarıyım!"
Amerika demek...
"Ne dedikleri beni ilgilendirmiyor"
Başarının yolu korla döşeli
Hip - hop çocuk kitabı raflarında
‘Gerçek’, Cioran’a dokunurdu
Çay poşetlerinden enstalasyonlar
Desen desen yumurta
Seramikçiler Ege kültürüyle iç içe
Resim, mitoloji ve müzik
Turunç’ta bir sanat cenneti
Foto - muhabirliğinin 43 yılı
"Yeni şeyler söylemek lazım!"
"Yolculuk yola çıktı"
Sadece 25 yaşında!
Kaçıklar blues patlatırsa!
Şansı bol olsun!
Devleşen örümcekler
Kutsal aile sen çok yaşa
Fazla (mı) yakışıklı(?)
Hititler geri geldi!
Şile feneri de büyülendi
Üzerinden kar kalkmayan kasaba
Faydalı bir hafta daha!
Hayat atölyesi
Beyoğlu’ndan Taksim’e akan ırmak
Yeni yayınlar
Verimli, keyifli inziva
SAYFA BAŞI
|
|
|
