|
11 Eylül’den tam bir yıl sonra
Dünyaya değişim vaadeden "11 Eylül" olayının birinci yıl dönümünde New York, aynasındaki yeni yüzün anlamını çözümlemenin peşinde.
ŞEBNEM ŞENYENER/New York
Bir New York tipi vardır. Silik, görünmeyen bir adam, mükemmel bir gözlemci, hiçbir olaya karışmamaya özen gösteren, dışarıdan bakan, izleyen ancak elini kesinlikle olup bitene bulaştırmamaya kararlı... Kimliğinin bütün tarihçesini, etnik özelliklerini ayrıntılarıyla üzerinde taşımasına rağmen, bu "farklılığa" arazi olmaya yönelik tedbili kıyafet niyetiyle bürünen, kalabalığın arasına kolaylıkla karışıp yüzsüz, bedensiz binlerce diğer insandan hiçbir farkı kalmayan en mükemmel şehirli adam: New Yorklu. 11 Eylül öncesinde geleceğin habercisiymiş meğer bu tip. Şimdi, yani 11 Eylül ile birlikte vardığımız gelecek zamanda bu tip iyiden iyiye egemenliğini ilan etti. Evinde NATO filtreli gaz maskesi, radyasyon ölçeği, şişme deniz botu, güneş enerjisi ile çalışan el lambası ve radyosu, tiroid bezlerinin radrasyondan etkilenmesini önleyen potasyum iyot hapları, bin dolar nakit parası var. Elektriği için elektrik şirketlerine, iletişim için telefona ya da televizyona, yiyecek içecek için süpermarkete ihtiyacı yok. Çoğu yiyeceği dondurulmuş kendi yetiştirdiği veya ürettiği şeyler ya da besin değeri yüksek börtüböcek. Yanından ayırmadığı plastik torbanın içinde antibiyotikleri, gazlı bez ve uzun bıçağı var. Evi ilk bakışta boş. İçinde kimse yaşamıyormuşçasına boş: "Kimsenin beni ciddiye almayacağı tür bir ev, böylesi hoşuma gidiyor". Evinde silahları saklı. Üstelik yasallığın sınırında olan silahlar...
"Cehennem çemberleri"nde yaşamaya ayak uyduran bu tip tanıdık, evrensel bir tip yakından bakılınca. Sürekli bir derece artırılarak ısıtılan suyun içinde farkına varmadan bir güzel pişen kurbağa gibi, tarih boyunca geçmiş zamanda geleceğin işareti insan tipi. New York nihayet böyle bir geleceğe vardı şimdi. Ütopya romanlarında geçmiş zaman kipiyle anlatılan türden bir gelecek. Vaktiyle yeni dünyada ütopyayı arayan paranoya, nükleer sosyalizm sayesinde geleceğe dair bir korkuyken bugün nükleer cihatla geçmişi arşınlar oldu. "Bir rüya ihtimali" gibi, korkutucu bir hayal. En sonunda gerçeğe dönüşen bir hayal. Böyle korkutucu hayallere rağmen uyumak mümkün mü?
Dünya yazarları 11 Eylül akabinde bu sebeble mi gazeteciliğe soyundu? Alışılagelmiş hiçbir ifade kullanmamaya yeminli yazar Martin Amis’in, Harper’s dergisinde yayımlanan yazısı çok şey anlatıyor aslında: "Roman, nezaketle tanımlandığında bir hayal gücü ürünüdür. Halbuki patlayan vücutların havada yarattığı pembe toz... Saatte altı yüz mil yapan ikinci uçağın sebep olduğu yıkım, o uçakta yolcu olmak nasıl bir histi?.. Dünyadaki bütün yazarlar 11 Eylül günü mesleklerini değiştirmeyi düşündüler. Gazeteciliğe soyundular... Esasında o gün yazarların yaptığı şey zaman kazanma oyunuydu. Gelişmekte olan metin meselesi bir gece içinde acınacak bir balondan ibaret kalıverdi... Bütün vücudu kangrenli bir değersizlik duygusu sardı... Yazarlar, 11 Eylül’den sonra gündelik hayallerini bir kenara bırakıp, yapabildikleri ölçüde hayatın gerçeklerine yöneldiler. Siyaset - bir kere neler oluyor tanımlandığında göğü doldurdu. Halbuki, yazar ne olup bittiğini değil, çoğu kez ne olmadığını yazar..."
11 Eylül Kitapları "110 Hikâye" (110 Stories) - Phillip Lopate (New York Üniversitesi Yayınları) / "Dünyayı Düzeltme: 9-11 Konusunda Kadınların Görüşü (To Mend The World) Judy Dworin (Pine Press) / "Sonrası" (Afterwards) - Rick Moody (Washington Square Press) / "Eylül: Amerikalı Yazarların Cevabı" (September: American Writer’s Respond) - Erica Jong - (Etruscan Press) / "Terörizmin Ruhu ve İkiz Kuleler İçin Bir Elveda " (The Spirit of Terorism and Requiem for the Twin Towers) - Jean Baudrillard - (Verso) / "11 Eylül: Batı Kıyısı Yazarlarının Sıfır Noktasına Yaklaşımı" (September 11: West Coast Writers Approach Ground Zero) - Harlan Ellison - (Hawthorne) / "Ne Gördük" (What We Saw) - CBS Yapımı - (Simon and Schuster) / "Sınanan Millet" (A Nation Challenged) - New York Times ürünü - NYT / "11 Eylül: Sözlü Tarih" (September 11: An Oral History) - Dean E. Murphy - (Double Day) / "İşte New York: Fotograflar Demokrasisi" (Here is New York: A Democracy of Photographs) - Scalo / "Birdenbire: Cihattan Sıfır Noktasına" (Out of the Blue: From Jihad to Ground Zero) - Richard Bernstein - (Times Kitapları) / "Kahramanlar Arasında" (Among the Heroes) - Jere Longman - (HarperCollins) / "İslamın Kalbi" (The Heart of Islam) - Seyyed Hossein Nasr - (HarperSanFrancisco)
 KÜLTÜR & SANAT
 Kuşlarla göç
Çok dinlenenler
Haberiniz olsun
Çok izlenenler
Çok okunanlar
11 Eylül edebiyata nasıl yansıyacak?
11 Eylül’den tam bir yıl sonra
"Kendi içimde değişik bir kapıyı araladım"
Retinanda kaç yüz saklı Ece?
Gün ışığına çıkan hazineler
Türkiye Beethovenfest’te!
Yeni bir oyuna hazır mısınız?
"Ben bir hayat tarzıyım"
Enis Batur’un 50. yaş kitabı
Üç okyanusun kralının trajedisi
Saçma’nın babası Camus
Hamsi, taka ve heykel
Savaşın plastik anlatısı
Sakın ha, yaklaşmayın yanına
11 Eylül’e flütlü anma
İstanbul’dan Ankara’ya caz
Bach ile dolu eylül
Bir ajan da sokaklardan
Film festivali sezonu açılıyor
Altın Aslan Peter Mullan’ın
Büyü bozuldu...
Yepyeni insanlar
Hayat atölyesi
Geleceği biçimlendireceklerden misiniz?
Yeni yayınlar
SAYFA BAŞI
|
|
|
