|
Şirket battı, BMW’sine binen tatile çıktı...
BATIK ENERJİ DEVİ ENRON’DAKİ TÜRK YÖNETİCİ ANLATIYOR...
 EYLEM TÜRK
Karaca Mestçi, ABD’nin en büyük şirketlerinden Enron’un batış hikayesine tanıklık etmiş birkaç Türk’ten biri. Şirketin Londra Ofisi’nde, çelik ve kağıt türevli piyasalar bölümünde yönetici olarak çalışırken patlayan muhasebe yolsuzlukları nedeniyle de işinden olan binlerce çalışandan biri.
Şimdi Deutsche Bank’ta enerji bölümünde yöneticilik yapan Mestçi, Enron’un neden battığı, nasıl yolsuzluk yapıldığı ve batış sürecinde neler yaşandığını, işten çıkarılınca Playgirl’e nasıl poz vermediğini anlattı...
Enron’daki çalışma öykünüzü anlatır mısınız?
Galatasaray Lisesi’ni bitirdikten sonra ABD’ye gittim. American University ve Yale’de uluslararası ilişkiler ve işletme alanında eğitim aldım ve JP Morgan’da işe başladım. Üç yıl sonra teklif gelmesi üzerine Enron’a geçtim. Mart 2001’de Londra Ofisi’nde çalışmaya başladım. Şirketin çelik ve kağıt türevli piyasalar bölümünde yöneticilik yaptım. Enron, olmayan piyasalara girip kimsenin inanmayacağı şekilde faaliyet gösteriyordu. Bugün dünyadaki doğalgaz türevli piyasasını ilk Enron çıkardı. Çelik de dünyanın en büyük sanayilerinden bir tanesiydi ve türevli piyasası yoktu. Bunu tek yapan Enron’du.
Batıştan sonra Londra’daki tasfiye nasıl oldu?
Biz Londra merkez ofisinde 500, farklı ofislerle birlikte toplam bin kişiydik. Türk olarak ise yalnızca üç kişiydik. 1 Aralık 2001’de dağıtıldık ve Avrupa ofisi kapandı. Ancak Houston ofisi iflas sonrası iflas kanunlarına göre bir süre daha devam etti. Lonra ofisine PricewaterhouseCooper’s’tan tasfiyeciler gelerek, bilgisayardan masaya kadar herşeyi sattılar. Londra’da nakit akışı negatif olduğu için bir anda tasfiye edildi.
Bodyguardlar geldi
Üzüntülü anlar yaşandı mı?
Belki Houston ofisinde olmuş olabilir ama Londra ofisinde o kadar acıklı bir durum yaşanmadı. O gün ofise bir kişi geldi ve masanın üzerine çıkarak şirketin tasfiye edildiğini açıkladı. Sadece üç beş kişiyi şirkette tutacaklarını söyledi. Çünkü birilerinin eldeki çelikleri satması gerekiyordu. Her gruptan birkaç kişiyi tuttular. Aşağı kata bodyguard’lar geldi. Kavga çıkmadı. Boşu boşuna gelmiş oldular. Çalışanlar arabalarına binip gittiler. Enron’un park yerinde en düşük model araba BMW’ydi. Benim ise Vespa’m vardı. Grubumuzda sekreterler de dahil kötü durumda kalan olmadı. Piyasaya göre yüksek ücret alıyorlardı. Grubumuzdaki arkadaşlarım hemen iş buldu. Bazıları da tatile gittiler. Hâlâ tatiline devam edenler bile var.
Titanic’in batışı gibi kaza değildi
Bir gün bu şirketin batacağını söyleseler inanır mıydınız?
Kimse inanamazdı. Zararlar saklandığı için aklımızın ucundan bile geçmezdi. Titanic’in batışı gibi diyebiliriz ama Titanic’in bir kazaydı ama bu değil. Titanic’in patronları gemide delik açmadılar.
Zararlarını park edince battı
Enron nasıl ve neden battı?
İki neden var. Biri her piyasanın likit bir şekilde işlem görebileceğine inanmaları ve her piyasaya girip birşeyler satın almasıydı. Oysa asıl işi doğalgaz ve elektrikti. Çok absürd piyasaların türevli piyasalarını üretmeye çalıştı. Mesela reklam sektörü gibi. Burada zararları oluştu. Ayrıca iddialara göre Enron yöneticileri, ne zaman zarar eden bir iş olursa, bunu silmek yerine, bilançosunda görünmeyen başka bir ortağa aktarıyordu. Yani zararları kendi üzerinden atıyordu. Sonra da dönem sonunda yüksek bir fiyata geri alıyordu. Buna ‘zararı park etmek’ denir ve tamamen illegaldir. Yöneticiler, zararları park ettikleri kendi şirketlerine devredip daha fazla fiyata geri Enron’a sattılar ve kazandılar. İşte bu hataların şirketi batırdığı söyleniyor. Tüm bunlar devam eden yargı sürecindeki iddialar. 2001 Ekim ayında Enron daha önceki yılların deklare edilmeyen zararlarını deklare etmek zorunda kaldı. O dönem Dynegy adlı başka bir enerji şirketi Enron’u alacağını açıkladı ama almadı. S&P de Enron’un kredi notunu yatırım yapılmaz statüsüne düşürdü, şirket borçlarını ödeyemez duruma geldi. Enron şu anda tekrar kârlı bir şirket olarak borçlarını ödemeye çalışıyor.
Portakallı tasarruf paketi
Şirketi kurtarmak için ne gibi önlemler aldılar?
Enerji dışındaki tüm işlerin tasfiyesine karar verildi. Şirkette bir takım tasarruf tedbirleri alındı. Londra’nın en iyi jimnastik salonu bulunuyordu. Masaj bile yapılıyordu. Portakal suyu makinalarımız vardı. Portakal koymamaya başladılar. Çünkü yılda 20 bin pound tutuyormuş. Mesela saat gece 22.00’de kapanan jimnastik salonunu 18.00’de kapamaya başladılar. Dolaplarda bedava içeceklerimiz vardı, onları kaldırdılar. İş gezilerinde business class uçuşları kaldırdılar, otel masraflarını düşürdüler.
Playgirl’e soyunmadım
Playgirl dergisinden size de teklifi geldi mi?
Bu dergiler, isteyene soyunma çağrısında bulundu. Tabi ki herkes başvurmadı. Biz oraya başvuranları tanımıyoruz. Enron’da üst düzeyde çalışanlar bunu yapmadı. Çok daha alt düzeyde çalışanlar yaptı. Poz verenlerden cv’sine baktıklarımızın hepsi alt birimlerde çalışanlardı.
Çalışanların alamadığı haklar oldu mu?
Enron, çalışanlara emeklilik paranı bize yatırırsan, yatırdığın her dolar için bende bir dolar yatıracağım dedi. Bu hisseler, şu anda 3 sent. Enron’a yatırım yapıp kaybedenler çok oldu ama bu kendi açgözlülüklerinden dolayı oldu.
 EKONOMİ
 21.475 SORUNU
Şirket battı, BMW’sine binen tatile çıktı...
Rekabetçi ortam kaybolursa Yatırımları yeniden düşünürüz
BDDK, Aksoy’un tablolarını satıyor
Toprakbank’ın müşterileri satılıyor
Telekom’a trilyonluk rekabet cezası
Avrupa’ya ‘tarih ver’ çıkarması
Tansaş 350 milyon dolar ciro hedefliyor
TÜSİAD, seçim sonrası ikinci AB turuna çıkacak
‘Boş vaadlerde bulunmayın’
Pamukbank için yeniden teklif süreci
Hazine’den 266 günlük bono ihalesi
Fiat 8 bin işçiyi işten çıkaracak
AB’den kaliteye 13.6 milyon euro
Tüpraş’a 5 milyon ton petrol ithalatı yetkisi
Tüp ve otogaza zam
Ciner: 57 trilyon vermesem ne olur
SAYFA BAŞI
|
|
|
